T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/570
KARAR NO : 2024/217
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : C.S
Vekili : Av. Z.A.K
Davalılar : 1- Maliye Hazinesi
Vekili :Av. D.G
2- İstanbul Valiliği
3- İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İlMüdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Daire Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı, İstanbul ili, Kartal ilçesi,...ada, ...parselsayılı taşınmazın, 1981 yılından itibarenkendisi adına tahsisli olduğunu, Ziraat Bankasına 26/04/1983tarihli dekontla ödeme yaparak 19/09/1986 tarihli tapu tahsis belgesinialdığını, taşınmaz üzerinde bulunan 2katlı betonarme bina ile kömürlük için KartalBelediye Başkanlığına beyanname verilerek emlakvergilerinin günümüze kadar ödendiğini, İstanbulValiliği Defterdarlık Anadolu Yakası Milli Emlak DaireBaşkanlığının tahakkuk eden ecrimisil bedelini,17/06/2011 tarih ve 173 sayılı ecrimisil düzeltme komisyonkararı ile tapu tahsis belgesi bulunduğu gerekçesiyle iptalettiğini, uzun yıllar çalışarak bütünbirikimini ortaya koyarak bu taşınmazı satınaldığını, ortalama 34 yıl önce satınalınıp tahsis edilen taşınmazın tapu tahsis belgesiningöz önüne alınmaması ve tahsis şerhininkaldırılmasının hukuka açıkça aykırıolduğunu ileri sürerek, İstanbul ili, Kartalilçesi,...ada, ...parsel sayılı taşınmazla ilgili19/09/1986 tarih ve 3978 yevmiye ile konulmuş olan tahsis şerhininkaldırılması-terkini ile ilgili işlemlerin iptali vetaşınmaz tapu tahsisli olduğundan, bedeli ödenmişolduğundan eşdeğer başka bir yer tahsisedilmediğinden, tahsis edilen taşınmaz üzerinde iki katlıbetonarme daire bulunduğundan, uzun bir zamandır butaşınmaz kullanıldığından Medeni Kanun'un 2.maddesi gereği iyi niyetli olunduğundan ve diğer nedenlerle,taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tescili,bunun mümkün olmaması halinde ise taşınmaza eşdeğer başka bir taşınmaz tahsis edilmesi-tapusununverilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdariYargıda
2. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 23/08/2019tarih ve E.2019/1645, K.2019/1742 sayılı kararı ile,2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, taraflarca istinafedilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden,davacı tarafından, İstanbul İli, Kartal İlçesi,...ada, (eski ...), ... parsel sayılı taşınmazla ilgili19.09.1986 tarihli tahsis şerhinin kaldırılması- terkini;taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tescili,bunun mümkün olmaması halinde ise eşdeğer başkabir taşınmazın tahsisi ve tapusunun verilmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığı,anılan taleplerin bu yönüyle tescil sonucunu doğuracak birtalep olduğu dikkate alındığında, ortada idari yargıyetkisi kapsamına giren bir idari dava bulunmadığı ve tapukayıtları üzerinde devir, tescil, terkin ve tahsis gibiişlemlere ilişkin davaların görüm veçözümlenmesinde Medeni Kanun hükümlerine göreadli yargı yerlerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatineulaşılmıştır."
3.Davacı, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4.İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/02/2021 tarih veE.2019/789, K.2021/88 sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş,kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine,İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 17/11/2021 tarih veE.2021/3376, K.2021/2788 sayılı kararı ile, davacıvekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 26.Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/02/2021 tarih ve E.2019/789, K.2021/88 sayılıkararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden kararverilmek üzere mahalli mahkemesine gönderilmesine kesin olarak kararvermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısımlarışöyledir:
"... Davalı Hazine vekilicevap dilekçesiyle özetle, Kartal belediyebaşkanlığından alınan 27/07/2019 tarih 4030sayılı yazı da dava konusu taşınmazın 15/11/1981tarihli Soğanlık imar planınındakaldığını bildirdiğini, Danıştay İdariDava Daireleri Genel Kurulu' nun 13/10/1985 tarih 1994/331 esas 1995/715 kararsayılı ilamı ile tapu tahsis belgesi verilen gecekondunun tahsisbelgesinin verildiği tarihte geçerli bulunan imar planındakamu kullanımına ayrılmış yerde olması halindetapu tahsis belgesinin geri alınabileceğinin, bu yerdegecekonduların 2981 sayışı kanunun hükümlerindenyararlanamayacaklarının kabul edildiğini, davacıya verilentapu tahsis belgesinde belgeye konu yerin imar planında imar yolundakalması nedeniyle ile resen terkin edildiğini, davacınıngeri alınan tahsis belgesine dayalı olarak tapu iptal davasıaçmasının mümkün olmadığınıileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
...
Gerek 775 sayılı GecekonduKanunu'na dayanılarak yapılan tahsis işlemleri, gerekse 2981Sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına aykırıyapılarak uygulanacak işlemlere ilişkin yasa uyarıncayapılacak tahsis işlemleri idari uygulamalara dayanır.
Davada davacı adına olantahsis şerhinin terkin işleminin hukuka aykırı olarakiptali ileaynı zamanda tescil talebinde bulunmuştur. Tahsisbelgesinin iptaline yönelik talep yönünden davanıngörüleceği yer İdari Yargı yeridir. Ancak tescileyönelik olan davacının talebinin tapu iptale yönelik olupdava konusu taşınmazın Maliye Hazinesi adına tapuyakayıtlı olduğu da dikkate alınarak tahkikataşamasına geçilmesi gerekirken davanın usulden reddineilişkin kararı hatalı olmuştur.
Davacının tahsisşerhinin kaldırılmasına yönelik kararın iptalineyönelik talebi yönünden idari yargının görevliolduğu ancak İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 23/08/2019 tarih2019/1945 Esas - 2019/1742 Karar sayılı kararıyladavacının tahsis işleminin iptaline yönelik kararınkaldırılmasına yönelik açılan davanıngörev yönünden reddine karar verilmiş olup kararın15/10/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakla İDM'ceilgili talep yönünden idari yargının görevliolması nedeni ile yargı yolu yönünden vermişolduğu yargı yolu nedeni ile davanın usulden reddineyönelik verilen karar doğru olup davacı vekilinin buyöndeki istinaf başvurusunun reddi gerekir. Dairemizin tapu tahsisbelgesinin iptaline yönelik kararın kaldırılmasıyönünden verilen usulden ret kararı doğru kabul edilip butalep yönünden dairemizin göreve ilişkin kararı kesinolmakla bu talep yönünden yargı yolu uyuşmazlığıdoğmuş bulunmaktadır. Bu durumda İDM'ce öncelikledavacının tapu iptali ve tescile yönelik talebi iletahsisbelgesinin iptaline yönelik kararın kaldırılmasınayönelik talepleri tefrik edilerektahsis belgesinin iptaline yönelikkararın kaldırılmasına yönelik talebiyönünden uyuşmazlığın giderilmesi içindosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, tapu iptalive tescile yönelik talep yönünden de tahkikataşamasına geçerek uyuşmazlık mahkemesince verilecekkararın sonucunu beklemek ve tüm deliller toplandıktan sonra hasılolacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Açıklanan nedenlerledavacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ileİDM kararının HMK 353/1-a/4.-6. maddesi uyarıncakaldırılmasına, dairemiz kararına uygun işlemyapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesinolarak karar verilmesi gerektiği kanısına varılarakaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinafbaşvurularının 6100 Sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun 353/1-a-4,6. maddesi gereğince KABULÜNE,
2-İstanbul Anadolu 26. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin 11/02/2021 tarihli 2019/789 Esas- 2021/88 Kararsayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın dairemizkararına uygun şekilde işlem yapılmak ve yeniden kararverilmek üzere mahalli mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı tarafındanyatırılan istinaf karar harcının istem halindedavacıya iadesine,
5-Davacı tarafındanyapılan istinaf masraflarının ilk derece mahkemesitarafından verilecek kararda değerlendirilmesine ve hükmebağlanmasına,
6-İstinaf incelemesisırasında duruşma açılmadığındankendisini vekille temsil ettiren davacı yararına vekalet ücretitakdirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılaninceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile kararverildi.17/11/2021"
5.İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/02/2022 tarih ve E.2021/575sayılı kararı ile, "davacıtarafın tapu tahsis belgesinin iptaline yönelik davasınıntefriki ile ayrı esasa kaydına" karar vermiştir.
6. İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesi01/03/2022 tarih ve E.2022/121, K.2022/136 sayılı kararıile, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usuldenreddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"...Mahkememizce davaya bakmagörevinin idari yargı mahkemelerine ait olduğu gerekçesiile verilen 11/02/2021 tarih 2019/789 esas 2021/88 karar sayılıilamımız istinaf incelemesi sonucunda İstanbul BölgeAdliyesi Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 17/11/2021 tarih 2021/3376 esas2021/2788 karar sayılı ilamı ile "..davacınıntahsis şerhinin kaldırılmasına yönelik talebiyönünden idari yargının görevli olduğu ancak 5.İdare Mahkemesinin 23/08/2019 tarih 2019/1945-3742 karar sayılıkararı ile davacının tahsis işleminin iptaline yönelikkararın kaldırılmasına yönelik açılandavanın görev yönünden reddine karar verilmiş olup,kararın 15/10/2019 tarihine kesinleştiği anlaşılmaklaİDM' ce ilgili talep yönünden idari yargınıngörevli olması nedeni ile yargı yolu yönündenvermiş olduğu yargı yolu nedeni ile davanın usulden reddineyönelik verilen karar doğru olup davacı vekilinin buyöndeki istinaf başvurusunun reddi gerekir. Dairemizin tapu tahsisbelgesinin iptaline yönelik kararın kaldırılması yönündenverilen usulden red kararı doğru kabul edilip bu talepyönünden dairemizin göreve ilişkin kararı kesinolmakla bu talep yönünden yargı yoluuyuşmazlığı doğmuş bulunmaktadır. Bu durumdaİDM'ce öncelikle davacının tapu iptali ve tescileyönelik talebi ile tahsis belgesinin iptaline yönelik kararınkaldırılmasına yönelik talepleri tefrik edilerek tahsisbelgesinin iptaline yönelik kararın kaldırılmasınayönelik talebi yönünden uyuşmazlığıngiderilmesi için dosyanın uyuşmazlık mahkemesinegönderilmesine, tapu iptali ve tescile yönelik talepyönünden de tahkikat aşamasına geçerekuyuşmazlık mahkemesince verilecek kararın sonucunu beklemek vetüm deliller toplandıktan sonra hasıl olacak sonuca görekarar vermekten ibarettir..." gerekçesi ile kaldırılmasıüzerine mahkememizce yeniden yapılan yargılamada;
Bölge Adliye Mahkemesikararında açıklandığı şekilde tapu tahsisbelgesinin iptaline yönelik davanın tefriki ile bu talepyönünden davaya bakma görevinin idare mahkemelerine aitolduğu gerekçesi ile yargı yolu nedeni ile usulden verilen redkararımızın kesinleştiği dikkate alınarak davadosyasının görev uyuşmazlığınıngiderilmesi için uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesinekarar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın yargı yolunedeni ile HMK' nın 115/2 maddesi uyarınca usulden reddine,"
7.İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesi karar kesinleştiktensonra 10/10/2023 tarihli üst yazı ile, E.2022/121 sayılıdava dosyasını görev uyuşmazlığınıngiderilmesi için res'en Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
9.6306 sayılı Afet Riski Altındaki AlanlarınDönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 23. maddesişöyledir:
"(24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunyürürlükten kaldırılmıştır.)"
10.6306 sayılı Kanun'un "Yürürlük"başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) 19 uncu maddesinin (a) bendi iledeğiştirilen 644 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile23 üncü maddesi yayımı tarihinden onbir yıl sonra,
b) Diğer hükümleriyayımı tarihinde,
yürürlüğe girer."
11.6306 sayılı Afet Riski Altındaki AlanlarınDönüştürülmesi Hakkında Kanun 31/5/2012 tarihliResmi Gazete'de yayımlanmış olup Kanun'un 24. maddesindekidüzenleme nedeniyle Kanun'un 23. maddesi 31/05/2023 tarihindeyürürlüğe girecektir, dolayısıyla 2981sayılı Kanun ve bu kanunda düzenlenen "Tapu Tahsis Belgesi" düzenlemesidavanın açıldığı tarihte yürürlükteolup 31/05/2023 tarihine kadar yürürlüktekalmıştır.
12. 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri"başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılar ve gecekondular için yapınınbulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdakiesaslara göre müracaat edilir.
Bu Kanun kapsamına girenbütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya katmaliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ileBelediye ve mücavir alan sınırları içindeBelediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaatiadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postayaverildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespitedilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için deDışişleri Bakanlığıncaçoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Formdilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgelerieklenir.
Müracaat; bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ayiçinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihte yurt dışında çalışanişçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurtdışında üç aydan fazla devam edenler içinmüracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmaksuretiyle arsa ve arazisi,tecavüz veya işgal edilen malikler deilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi vearsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zamanve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçeile müracaat masrafını ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaatişlemleri ayrıca bir ücret alınmadan geçerli olup,hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilaveederler.
Ancak yeni yapılacakmüracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabınamilli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedelbelediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaatetmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce,elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlarveya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılaraktespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibihallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvelegöre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşinalınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat edenfakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediyeveya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır.Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlarve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşinalınır.
(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit vedeğerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresineteslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları,intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içindesonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilenmüracaatların usulüne uygun yapılmasını teminiçin valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekliher türlü tertip ve tedbirler alınır."
13.2981 sayılı Kanun'un "Tespitve değerlendirme işlemleri" başlıklı8. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır.
(Değişik: 22/5/1986-3290/2md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydıile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin(f)fıkrasındakitarihlerdenöncebaşlanmışmesken,kısmen işyeri ve konut olarakkullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonraişyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat veeklerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespit formlarıdüzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçentasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine görehesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna görehesaplanacak munzam harcını, fenni sorumluluğuüstlenilmiş röleve planını, Kanuna görebelirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanveya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlardayapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslaragöre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekildeBayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafındanhazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.
Tespit ve değerlendirmebelgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolaradoldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki,sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskanBakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesindenitibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.
16/3/1983 tarihli 2805sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaatsahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknikbürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarınaeklerler."
14.2981sayılı Kanun'un "Tapuverme" başlıklı 10. maddesinin (a)fıkrası şöyledir:
"(Değişik : 22/5/1986- 3290/4 md.)
Bu Kanun hükümlerinegöre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra haksahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.
(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancakislah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda taputahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapularıverilebilir."
15. 2981 sayılı Kanun'un"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı13. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilengecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalaryapılır.
...
b) (Değişik:22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesindebaşka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir.
(Ek fıkralar: 18/5/1987 -3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyetiesasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıcaenkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu haksahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediyeveya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilikveya belediyelerce tahsis edilir."
16. Yine 2981 sayılı Kanun'un14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacakolan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan03/06/2024tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzeretarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada idari yargı yerinceadli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargıyerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
18.2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsizgörmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilir.” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
19.2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler.”hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daihtiva etmesi gerekir.
20.Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaimkânını tanımıştır.
21.Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmeklebirlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciinbelirtilmesi için, kararın kesinleşmesinden sonradavadosyasının re’sen Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine de karar verilmiştir.
22.Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'daöngörülen yönteme uymamakta ise de, davanıntaraflarınca başvuruda bulunulmadığı hususu dagözetilerek, İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesincere’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile UyuşmazlıkMahkemesinin önüne gelmiş bulunan görevuyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek UyuşmazlıkMahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından adli veidari yargı yerlerinde ortak talep olan, tapu tahsis belgesineilişkin görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
23.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
24.Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesiuyarınca, İstanbul ili, Kartal ilçesi,...ada, ...parselsayılı taşınmazla ilgili 19/09/1986 tarih ve 3978 yevmiyeile konulmuş olan tahsis şerhinin kaldırılması-terkiniile ilgili işlemlerin iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.
25. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinegöre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek,şartları taşımayanların tapularını reseniptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulamaişlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve buyolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleridışında idari bir işlemin icrası niteliğinitaşımaktadır.
26. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Kartalilçesi,...ada, ...parselde yer alan gecekondu içindavacının 2981 sayılı Kanun kapsamındayaptığı başvuru sonucunda adına tapu tahsis belgesidüzenlendiği ve arsa bedelinin davalı idareyeödendiği, söz konusu taşınmazın imar planında "imar yolunda" kalmasınedeniyle tapu tahsis şerhinin idarece resen terkin edildiği,davacı tarafından taşınmazla ilgili 19/09/1986 tarih ve3978 yevmiye ile konulmuş olan tahsis şerhininkaldırılması-terkini ile ilgili işlemlerin iptali vetaşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tescilibunun mümkün olmaması halinde ise taşınmaza eşdeğer başka bir taşınmaz tahsis edilmesi-tapusununverilmesi istemiyle bu davanın açıldığı;davacının dava açmaktaki asıl amacının,taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarıncaadına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun'daöngörülen hak sahipliğinin tespiti veya taşınmazbedelinin tespiti ile tarafına ödenmesi talebiniiçerdiği, bu istemin ise 2981 sayılı Kanunkapsamında değerlendirilmesi gerektiğianlaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılanbaşvurunun kabulü ile İstanbul 5. İdare Mahkemesinin23/08/2019 tarih ve E.2019/1645, K.2019/1742 sayılı görevsizlikkararının tapu tahsis belgesine yönelik kısmınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile İstanbul 5. İdare Mahkemesinin23/08/2019 tarih ve E.2019/1645, K.2019/1742 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ TAPU TAHSİS BELGESİNE YÖNELİKKISMININ KALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN