T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/215
KARAR NO : 2024/197
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Görev uyuşmazlığına konu edilen adli yargı kararı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : G.D.D
Vekili : Av. M.T
Davalı : KocaeliÇayırova Kaymakamlığı - NüfusMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 21/11/2022 tarihinde Ş.D ileevlendiğini, ...mahallesi, ... sokak, No:..., Daire:...,Küçükçekmece/İstanbul adresine eşiylebirlikte taşındığını, 09/01/2023 tarihine kadareşiyle bu adreste ikamet ettiğini, bu tarihten sonra kendiülkesi Türkmenistan'a döndüğünü,sonrasında eşinin yanına Türkiye'ye dönmekistediğini, fakat evlilik cüzdanında yer alan babasınınisminin yanlış yazılmasından kaynaklı vize alamayarakülkemize dönemediğini, Türkiye'den uzun süreliçıkış yaptığı içinmüvekkilinin ikametgah adresinin re'sen silindiğini belirterek,müvekkilinin nüfusta yer alan 'Durdykulyyevna'olan baba adının 'Durdykuly'olarak değiştirilmesi ile, mahkemece baba adınındeğiştirme kararının verilmesinden sonra, kararınilgili Nüfus Müdürlüğü ile ilgili kurum vekuruluşlara bildirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Küçükçekmece 6. Asliye HukukMahkemesi 20/06/2023 tarih ve E.2023/147, K.2023/258 sayılıkararı ile, dava konusu talep, idari işlemniteliğinde olduğundan davanın reddine karar vermiş,Mahkememizce yapılan yazışmalar ve UYAP üzerindenyapılan kontrollerin sonucunda bu kararın kesinleştiğiteyit edilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Mahkememizdegörülmekte bulunan Nüfus (Ana-Baba AdınınDüzeltilmesi/Değiştirilmesi İstemli) davasınınyapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Davacının 21/11/2022 tarihindeŞ.D ile evlenmiş, ...mahallesi, ... sokak, No:..., Daire:...Küçükçekmece İstanbul adresine eşiylebirlikte taşındığını, davacının09/01/2023 tarihine kadar eşiyle ilgili adreste ikamet ettiğini, butarihten sonra kendi ülkesi TÜRKMENİSTAN'adöndüğünü, daha sonrasında eşininyanına Türkiye'ye dönmek istediğini, fakat evlilikcüzdanında yer alan babasının isminin yanlışyazılmasından kaynaklı vize alamamış ülkemizedönememiştir. Türkiye'den uzun süreliçıkış yaptığı için müvekkilinikametgah adresi re'sen silinmiştir. Bu sebeple müvekkilinTürkiye'deki son yerleşim yeri adresine bağlı olanKüçükçekmece Mahkemelerinde davayıaçıldığını belirterekdavamızınkabulü ile, davacının nüfusta yer alan 'DURDYKULYYEVNA'olan baba adının 'DURDYKULY' olarakdeğiştirilmesimahkemenizce davacının baba adınındeğiştirmekararının verilmesinden sonra kararın ilgili NüfusMüdürlüğü ile ilgili kurum ve kuruluşlara bildirilmesine,yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinebırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir
DELİLLER, DELİLLERİNDEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, Türk vatandaşıolmayan davacının nüfus kayıtlarınındüzeltilmesi istemine ilişkindir.
5490 sayılı NüfusHizmetleri Kanunu'nun 35. maddesine göre; kesinleşmiş mahkemehükmü olmadıkça nüfus kütüklerininhiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgilerideğiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların ailekütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalarnüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltilir.
Aynı Kanunun 36. maddesinegöre ise; nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltmedavaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgiliresmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcılarıtarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıtdüzeltme davaları nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülürve karara bağlanır.
Dava; Türkmenistanvatandaşı olan davacının baba isminin düzeltilmesitaleplidir.
Davacı Türkmenistanvatandaşıolup, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ilevatandaşlık bağı bulunmamaktadır, Türkvatandaşı olarak Türkiye'de nüfusa kayıtlıdeğildir.
Davacının talebinde dilegetirdiği hatalı işlemin düzeltilmesi, idari işlemvasfında olup idareye verilmiş bir görevdir. Bir başka ifadeile, davacının talebinin Türk Medeni Kanunu ve NüfusHizmetleri Kanunu'ndaki hükümlere dayalı olmadığıve mahkememizin görev alanında olmayıp esasen idari nitelikteolduğu, bu tür durumlarda öncelikle yapılması gerekenişlemin, idareye müracaat ederek hatalı işlemindüzeltilmesini talep etmek olacağı, idarenin olumsuz cevapvermesi yahut hiç cevap vermemesi halinde ise bu işlemekarşı idare mahkemelerinde iptal davasıaçılmasının gerekeceği, bu bakımdandavacının talebi ile ilgili olarak mahkememizin inceleme veyargılama yapma yetkisinin bulunmadığı netice ve kanaatineulaşılmıştır.
İdari işlemekarşı idari yargı yerine açılacak davada bu husustespit edilebilir. Davanın bu sebeple reddi gerekir.( İstanbul BAM1.HD'nin 2022/1695 esas 2022/1771 karar ) Eldeki davadaİdariyargıgörevli olduğundan, davanın reddine karar vermekgerekmiş ve aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:(GerekçesiYukarıda Açıklandığı Üzere;)
1-Dava konusu talep, idariişlem niteliğinde olduğundan davanın REDDİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez 17/07/2023 tarihinde Çayırova BelediyeBaşkanlığı Evlendirme memurluğuna yapmışolduğu başvuruda, müvekkilinin evlilik cüzdanındakayıtlı 'Durdykulyyevna'olan baba adının 'Durdykuly'olarak değiştirilmesi talebinde bulunmuş; ÇayırovaKaymakamlığı İlçe NüfusMüdürlüğünün 25/07/2023 tarih ve 5176sayılı cevabı ile, "...evlenmeolayına ilişkin belgeler incelenmiş Gulzire Muradova adlıkişiye ait doğum bildiriminde baba adının Durdykulyyevnaolarak yazıldığı görülmüştür.Nüfus mevzuatının uygulanmasına ilişkinaçıklamanın 30. idarece kayıtlı düzeltmetamamlama başlıklı bölümün 30.1.2. maddesigereği idaremizce düzeltme işlemiyapılamamıştır..." şeklinde işlemtesis edilmiş; bu işlemin iptali istemiyle davacı vekili idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 10/08/2023 tarih veE.2023/1014, K.2023/1133 sayılı kararı ile, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin1. fıkrasının (a) bendi gereğince davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinafisteminde bulunulmuş, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10.Dava Dairesi 09/02/2024 tarih ve E.2023/2048, 2024/239 sayılıkararı ile, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinafbaşvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Davacıtarafından, evlilik cüzdanında babasınınadının yanlış yazıldığı iddiasıylasöz konusu yanlışlığın düzeltilmesitalebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkinişlemin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümü 5490 sayılı Nüfus HizmetleriKanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca Asliye Hukuk Mahkemeleriolduğundan, davanın görev yönünden reddigerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri,Anayasa’nın 158. maddesi ile 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 1. maddesinde açıkçagösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargı mercileriarasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilikılınmıştır.
6.2247 sayılı Kanun’un"Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir."
7.2247 sayılı Kanun’un"Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı14. maddesi şöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (…) ilerisürülebilir.”
8.2247 sayılı Kanun'un"İncelemede izlenecek sıra"başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247sayılı Kanun’da öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu vedosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın başvurunun reddi gerektiğiyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
10.Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14.maddesinde öngörülen koşulların bulunmasıgerektiği tartışmasızdır.
11.Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre,Uyuşmazlık Mahkemesince 14. maddesi kapsamında bir görevuyuşmazlığının incelenebilmesi için,uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli veidariyargı mercilerince ya da hakemliğin hakim tarafından yerinegetirilmesinde olduğu gibi yargı merci sayılanlarca verilmesi,adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafı ve sebebiaynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmişgörevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
12. Dosyalarınincelenmesinden, idari yargı kararı görevsizlik kararıniteliğinde olmasına karşın, adli yargı yerikararının davacının idareye başvurarak, bir işlemtesis ettirmesi ve daha sonra bu işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açabileceği gerekçesiyle ve davanın reddiyolunda bir karar olduğu, dolayısıyla görevsizlikkararı niteliğindeolmadığıanlaşılmıştır.
13.Buna göre, adli yargı yerince verilen kararın yargı yolunugösterir nitelikte bir görevsizlik kararıolmadığı, "davanınreddine" ilişkin bir karar olduğugözetildiğinde, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesindeöngörülenkoşulların gerçekleşmediğisonucuna varılmıştır.
14.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,2247 sayılı Kanun’un14. maddesinde belirtilen biçimde,adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynıolan dava sebebiyle verilmiş ve kesinleşmiş iki ayrıgörevsizlik kararı bulunmadığından, olumsuz görevuyuşmazlığının oluşmadığıanlaşılmış olup, aynı Kanun’un 27. maddesiuyarınca, başvurunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247 sayılı Kanun’un 14. maddesindebelirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynıKanun’un 27. maddesi uyarınca, BAŞVURUNUN REDDİNE,
03/06/2024tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN ile BilalÇALIŞKAN’ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
M U H A L E F E T Ş E R H İ
2247sayılı Kanunun 14. maddesi gereğince, UyuşmazlıkMahkemesince bir görev uyuşmazlığınınincelenebilmesi için; adli ve idari yargı yerleri tarafındankonusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak kararverilmiş olması ve kesinleşmiş kararlarınbulunması gerekir.
Dosyanınincelenmesinde, konusu, tarafları ve dava sebebi aynı olan davadaKocaeli 1. İdare mahkemesinin 10.08.2023 Tarih ve 2023/1014 E, 2023/1133K, sayılı ilamı ile adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar verilmiş ve verilen karar 09.02.2024 tarihinde istinafincelemesinden geçerek kesinleşmiştir. Yine tarafları,konusu ve dava sebebi aynı olan davadaKüçükçekmece 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.06.2023tarih ve 2023/147 E, 2023/258 K sayılı ilamı ile davanınreddine karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Her ne kadarKüçükçekmece 6. Asliye Hukuk Mahkemesiningörevsizlik kararının hüküm kısmında,"dava konusu talep idari işlem niteliğinde olduğundandavanın reddine" ifadesi kullanılmış ise de, bu redkararının niçin verildiği gerekçesindeaçık bir şekilde belirtilmiştir. Kararıngerekçesine bakıldığında da, "idari işlemekarşı idari yargı yerinde açılacak davada bu husustespit edilebilir. Davanın bu sebeple reddi gerekir. Eldeki davada idariyargı görevli olduğundan, davanın reddine karar vermekgerekmiş ve aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur" şeklindeki ifade ile açık birşekilde idari yargının görevli olduğudüşüncesiyle görevsizlik kararı verdiğinibelirtmiştir. Gerekçe ile birlikte değerlendirildiğinde,adli mahkemenin de idari yargının görevli olduğudüşüncesiyle görevsizlik kararı verdiği açıktır.Sonuç olarak da her iki yargı kolunda tarafları, dava konusuve dava sebebi aynı olan dava ile ilgili olarakkarşılıklı görevsizlik kararı verldiği vekararların da kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Budurum karşısında başvurunun kabulüne karar vermesigerektiği düşüncemizle sayınçoğunluğun aksi yöndeki görüşünekatılmamaktayız.
Üye
Doğan AĞIRMAN
Üye
Bilal ÇALIŞKAN