T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/231
KARAR NO : 2024/224
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin yenilenmemesi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Z.A
Vekili : Av. Ş.B
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. S.K.E
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkilinin Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde1991 - 2017 yılları arasında usta öğretici olarakgörev yaptığını, iş akdinin gerekçegösterilmeksizin yenilenmediğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 100 TL kıdemtazminatınınfesih tarihinden itibaren işleyecek en yüksekmevduat faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi28/04/2022 tarih ve E.2022/40, K.2022/156 sayılı kararıile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"...Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; OnikişubatKaymakamlığı İlçe Milli EğitimMüdürlüğü Onikişubat Suzan ve Abdulhakim BilgiliHalk Eğitim Merkezi'nin Onikişubat İlçe Milli EğitimMüdürlüğüne yazdığı 02/03/2022 tarihliyazıdadavacının çeşitli zamanlarda Milli EğitimBakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumlarıyönetmeliğinin 26. Maddesine göre ders ücretikarşılığı usta öğretici olarakgörevlendirildiği, görev yaptığı sürelerdeMilli Eğitim Bakanlığı yönetici veöğretmenlerin ders ve ek ders saatlerine ilişkin kararın 9.Maddesine göre ders ücretinin ödendiği, davacınınMilli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel MüdürlüğüYardım Eğitim Kurs programı süresi içerisinde kursunbaşlama tarihi ile kursun bitiş tarihi arasında görevyaptığı hususları belirtilmiştir. Bu yazıiçeriği ve ekleri dikkate alındığındadavacının Milli Eğitim Bakanlığı Hayat BoyuÖğrenme Kurumları yönetmeliği kapsamındamülki idare amirinin onayı ile görevlendirildiğianlaşılmaktadır. 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun 89. maddesinde “Her derecedeki eğitim veöğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (AskeriAkademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda vebenzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesibulunmaması halinde öğretmenlere, öğretimüyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktanatanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretleokutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacaklarınnitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi veBakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur" hükümleri yeralmaktadır. Davacının ücretinin 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 89 uncu maddesinin verdiği yetkiyedayanılarak hazırlanıpyürürlüğe konulanT.C.Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen veYöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin kararuyarınca ücretinin ödendiği de gözetildiğindetaraflar arasında iş sözleşmesibulunmadığı,bir başka anlatımla işçi-işverenilişkisi bulunmadığı, aralarındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu hukuki olguya göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup, mahkememizce 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmamasısebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddinekarar vermek gerekmiş(tir)..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 15. İdare Mahkemesi 03/04/2024 tarih veE.2024/383 sayılı kararı ile, "incelenen uyuşmazlıkta,davacının idare ile arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat alacağının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,adli yargının görevli olduğu" sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder. ..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile BölgeAdliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde01/01/1991 tarihinden itibaren usta öğretici olarak görevyapmakta iken, 10/06/2017 tarihinde iş aktinin gerekçegösterilmeksizin yenilenmediğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere, kıdem tazminatınınfesih tarihinden itibaren en yüksek mevduat faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 15. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesinin 28/04/2022 tarih ve E.2022/40,K.2022/156 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Ankara 15. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKahramanmaraş 2. İş Mahkemesinin 28/04/2022 tarih ve E.2022/40,K.2022/156 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN