T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/180
KARAR NO : 2024/196
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararın gerekçeli olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İ.Y
Vekili : Av. A.Ç
Davalı :İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. C.A.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Çarşamba 1. Noterliğinin09/05/2014 tarih ve 3913 yevmiye satış numaralı araçsatış sözleşmesi ile satın aldığı vetrafikte tescil ettirdiği ... BN ...plakalı araca, Terme Sulh CezaHakimliğinin 13/01/2017 tarih ve 2017/29 D. İş sayılıkararıyla el konulduğunu, aracın çalıntıolduğunun sonradan ortaya çıktığını,olayda idarenin tescil görevini yerine getirmekte hizmet kusurubulunduğunu iddia ederek araca el konulmasından dolayıuğradığı zarara karşılık olarak, 15.000TL'nin zararın doğduğu 09/05/2014 tarihinden itibaren yasalfaiziyle birliktetazminine karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Samsun 1. İdare Mahkemesi 16/06/2017 tarih veE.2017/958, K.2017/1155 sayılı kararı ile, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddinekarar vermiş, bu karara karşı istinaf istemindebulunulmuştur. Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari DavaDairesi 27/12/2017 tarih ve E.2017/1247, K.2017/1411 sayılıkararı ile, davacının istinaf başvurusunun yargılamagiderleri yönünden kabulüne, Kararın 256,17 TL nisbi kararharcı yönünden kaldırılmasına, 31,40 TL maktukarar harcına hükmedilmesine, davanın görevyönünden reddine ilişkin hüküm fıkrasıyönünden istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılıKanun’un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarınıkapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla2918 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğan sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır..."
3.Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/75sayılı esasına kayıtlı dosyada 20/02/2024 celsetarihli duruşmasında; "ÇarşambaAğır Ceza Mahkemesine yazılan müzekkereye verilen cevaptadavanın derdest olduğunun bildirildiği anlaşıldı.
Davalıvekilinin yargı yolu itirazını ve bu yönde verilmişistinaf mahkemesi karar örneğini ibraz ettiğianlaşıldı.
Davacıvekilinden soruldu: eksik hususlar giderilsin dedi.
Davalıvekilinden soruldu: görevsizlik nedeniyle davanın reddine kararverilsin dedi.
G.D:
1-Samsun1. İdare Mahkemesine müzekkere yazılarak 2017/958 Esassayılı dosyasının eldeki dava dosyasıUyuşmazlık Mahkemesine gönderileceğinden fiziki olarakacele mahkememize gönderilmesinin istenmesine,
2-Dosyageldikten sonra eldeki dava dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderilerek görevli yargı yolunun belirlenmesininistenmesine,
3-Davacı vekiline davada tahsili talep edilen 15.000,00 TL davadeğerine göre yatırılması gereken 256,16 TL peşinharçtan davacı tarafça yatırılan 214,33 TL'ninmahsubu ile bakiye 41,83 TL peşin harcı yatırmak üzeregelecek celseye kadar süre verilmesine, Harç yatırılmadığıtakdirde dosyanın işlemden kaldırılacağınındavacı vekiline ihtarına, ihtarat yapıldı.
4-Bunedenle duruşmanın 04/06/2024 günü saat 09:40bırakılmasına karar verildi."şeklindeduruşma tutanağı düzenlenmiştir.
5.Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/03/2024 tarih ve E.2018/75 sayılıüst yazı ile, adli yargıve idari yargı dosyalarınıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.Anayasa'nın "D.Duruşmaların açık ve kararların gerekçeliolması" başlıklı141.maddesininüçüncü fıkrasışöyledir:
“Bütünmahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır."
7.2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un "Yargı merciilerinin uyuşmazlıkmahkemesine başvurmaları" başlıklı 19.maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
8.2247 sayılı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddeder."
9.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hükmün kapsamı"başlıklı 297. maddesi şöyledir:
"(1)Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir ve buibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:
a) Hükmü veren mahkeme ilehâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad vesoyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitlisıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatlaverildiğini.
b) Tarafların ve davayakatılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimliknumarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ileadreslerini.
c) Tarafların iddia vesavunmalarının özetini, anlaştıkları veanlaşamadıkları hususları, çekişmelivakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerintartışılması ve değerlendirilmesini, sabitgörülen vakıalarla bunlardan çıkarılansonuç ve hukuki sebepleri.
ç) Hüküm sonucu,yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayankısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini.
d) Hükmün verildiğitarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibininimzalarını.
e) Gerekçeli kararınyazıldığı tarihi.
(2) Hükmün sonuçkısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekraredilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle,taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıranumarası altında; açık, şüphe ve tereddütuyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."
10.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar"başlıklı24.maddesinin (e) bendişöyledir:
" Kararlarda:
...
e) Kararındayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi vehüküm:tazminat davalarında hükmedilen tazminatınmiktarı,
...
Belirtilir..."
B. Yargı Kararları
11.Danıştay 8. Dairesinin 19/10/2021 tarihli ve E.2019/1164, K.2021/4647sayılı kararının ilgili kısımlarışöyledir:
"Öte yandan, AnayasaMahkemesinin bireysel başvuru kararlarında da değinildiğiüzere; Anayasa'nın 36. maddesinin 1. fıkrasında herkesinadil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak bumaddede gerekçeli karar hakkından açıkçasöz edilmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesine "adilyargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede,Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle degüvence altına alınan adil yargılama hakkınınmadde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. NitekimAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin 1.fıkrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkınınkapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhilolduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'ninbirçok kararında vurgulanmıştır.Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenenadil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkıgüvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.(Anayasa Mahkemesi, Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p.75)
Bu bağlamda, AİHMiçtihatlarına göre, genel olarak her bir kararaçık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli birkararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekildeolmalıdır. (AİHM, Seryavin ve Diğerleri/Ukrayna, p.57-61).
Mahkeme kararlarının,hüküm fıkrası ve hükmün dayandığıgerekçe ile bir bütünolduğu, gerekçesiz kararverilmesinin mümkün olmadığı açıkolduğuna göre, gerekçeninhem temyiz incelemesini yapacak merciaçısından hem de kararı uygulayacak olan idareaçısından yeterli açıklıkta olmasıgerekmektedir.
Yargılama hukukunda, yargı(hüküm), uyuşmazlığı çözmeklegörevli ve yetkili yargı yerinin yargılama sürecininsonunda ulaştığı 'sonuç'tur. Gerekçe,yargıcın çözümlemek durumunda olduğuuyuşmazlığa uygulanması gereken soyut hukukkuralının saptanmasında, yorumlanmasında ve tümayrıntılarıyla ortaya konulup nitelendirilen maddi olayauygulanmasında izlemiş olduğu yöntemi gösteren ve buözelliği sebebiyle, yargılamanın nesnelliği ilevarılan yargının doğruluğu konusunda davanıntaraflarına güven, üst yargı yerine de denetlemeolanağı veren açıklamadır."
12. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin21/12/2021 tarihli ve E.2021/14691, K.2021/12738sayılıkararının ilgili kısımları şöyledir:
"Belirtmek gerekir ki; T.C.Anayasa'sının 138 ve 141/3 maddeleri gereğince bütünmahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarakyazılması gerekir. 1086 sayılı Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmününkapsamının ne şekilde olması gerektiğiniaçıklamıştır. Bir mahkeme hükmünde,tarafların iddia ve savunmalarının özetinin,anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların,çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin,tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabitgörülen vakıalarla, bunlardan çıkarılansonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddütuyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesigereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçebölümüdür. Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespit etmişolduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrasıarasında bir köprü görevi yapar. Gerekçebölümünde hükmün dayandığı hukukiesaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisinesundukları maddi vakıaların hukuki niteliğinikendiliğinden (re’sen) araştırıp bularak hükmünüdayandırdığı hukuk kurallarını ve bununnedenlerini gerekçede açıklar.
Hakim, gerekçe sayesindeverdiği hükmün doğru olup olmadığını,yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygunolup olmadığını ancak gerekçe sayesindedenetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olupolmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, nekadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları tatminedemez. (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul HukukuDers Kitabı 6100 sayılı HMK’ye göre YenidenYazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Gerekçeninönemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmişolup, gerekçe ve hüküm birbirine sıkısıkıya bağlıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 03/06/2024 tarihlitoplantısında; Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun’daöngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
14.Yukarıda mevzuat kısmında belirtildiği üzere,yargı yerlerince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesikapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine yapılacakbaşvurularda, davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varması halinde,gerekçeli bir karar ile başvurusunu yapması ve kararındaelindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin ertelemesigerektiği açıkçadüzenlenmiştir.
15.Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargı yerince verilengerekçeli görevsizlik kararından sonra, adli yargı yerinetaşınan davada Asliye Hukuk Mahkemesince, davada görevsizlikkararı veren merciin görevli olduğuna yönelikgerekçeli bir karar verilmediği, onyedinci celsede tutulanduruşma tutanağı ile dosyaların UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği görülmüştür.
16.Bu durumda, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan başvurununyukarıda açıklanan kararların gerekçeliolması gerektiğine ilişkin Anayasa ve Kanunhükümlerine, yüksek mahkeme içtihatlarına, somutuyuşmazlık kapsamında ise 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine aykırı olduğu sonucunavarılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararıngerekçeli olması"koşulunu taşımayan Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin20/02/2024 tarih ve E.2018/75 sayılı başvurusunun, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulutaşımayan Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2024 tarih veE.2018/75 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesiuyarınca REDDİNE,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN