T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/116
KARAR NO : 2024/239
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Davacının, davalı bakanlığa bağlı okulda usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığıdavanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ö.H
Vekili : Av. A. G
(Adli Yargıda)
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. R.K
(İdari Yargıda)
Davalı : Muğla Valiliği (İl MilliEğitim Müdürlüğü)
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 06/04/2004 - 05/04/2018 tarihleriarasında Fethiye Şehit Yüzbaşı ÖzgürÖzekin Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde usta öğreticiolarakçalıştığını, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere, iş akdinin feshedildiği05/04/2018 tarihine kadar hak kazandığı 42.000 TL kıdemtazminatı ile 100TL fazla çalışma, 100 TL yıllıkizin ücreti, 100 TL hafta tatili ve genel tatil alacağı olmaküzere toplam 42.300 TL (ıslah ile 57.150,09 TL)alacağının, davalı Milli EğitimBakanlığından tahsiline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)07/12/2020 tarih E.2018/695, K.2020/448 sayılı kararı ile,davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiş, kararakarşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
3.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 28/12/2022 tarih veE.2021/736, K.2022/2367 sayılı kararı ile, davanın idariyargının görev alanına girdiği ve adliyargının görevli olmadığı, mahkemece davaşartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesigerekirken uyuşmazlığın esasına ilişkin kararverilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle HMK'nın 353/1-a/4maddesi gereğince esasa ilişkin bir değerlendirmeyapılmaksızın ilk derece mahkemesinin kararınınkaldırılarak davanın yeniden görülmesi içindosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olarakkarar vermiştir.
4. Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İşMahkemesi Sıfatıyla) 26/05/2023 tarih ve E.2023/227, K.2023/470sayılı kararı ile,"Davanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davaşartı yokluğundan usulden reddine" kararvermiş, karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmasıüzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi02/11/2023 tarih ve E.2023/2350, K.2023/1735 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermişvegörevsizlikkararı kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
''...Somut olayda; davalıişveren tarafından dosyaya ibraz edilen şahsi dosyadadavacının kıdemine nazaran 207 gün yıllık izinhakkının bulunduğu, davalının yıllıkizinlerini kullandırıldığını yazılıbelge ile ispatlayamadığı anlaşıldığındanbilirkişi raporunda belirlenen 14.950,09 TL brüt yıllıkizin ücreti hüküm altına alınarak davanınkısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen 07.12.2020tarih 2018/695 esas 2020/448 karar sayılı kararınakarşı davalı tarafından istinaf kanun yolunabaşvurulmuştur.
Mahkememizce verilen 07.12.2020tarih 2018/695 esas 2020/448 karar sayılı kararı İzmirBölge Adliye Mahkemesi 7 HD.nin 28.12.2022 tarih 2021/736 Esas 2022/2367karar sayılı kararı ile "Dava, işçilikalacaklarına ilişkindir. Dosya kapsamı, dosyadaki yazı,bilgi ve belgeler, kanuni gerektirici sebepler,delil durumu, tarafbeyanları kapsamında davacının usta öğreticiolarak çalıştığı, davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarak MilliEğitim Müdürlüğünün istemi ve ValilikMakamının onayı ile görevlendirildiği, 657sayılı Yasa'nın 89.maddesinde belirtilen statüiçinde onay ile görevlendirilmesi, göreve alınma,çalışma koşullarının ve görevinsonlandırılmasının, çalışmailişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalıolması,yine çalışma koşulları vb. hususlarındüzenlenen yönetmeliklere dayandırılarak statü hukukuiçinde düzenlenmesi karşısında, taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu, taraflararasındaki hukuki ilişkinin işçi-işverenilişkisi olarak nitelendirilemeyeceği, Sosyal Güvenlik Hukukuaçısından primlerin Sosyal Güvenlik Kurumunaödenmesinin davacının özel hukuk kapsamındaçalıştığını göstermeyeceği,(aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2015/9-736 Esas -2017/25 Karar sayılı ilamı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin2016/19230 Esas - 2020/6243 Karar sayılı ilamı, İzmir BAM9.HD'nin2017/2073 Esas - 2018/311 Karar sayılı ilamı, İzmirBölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesinin 2020/125 Esas - 2020/276 Kararsayılı ilamı, Dairemizin 2018/1433 Esas - 2019/1243 Kararsayılı ilamı) Uyuşmazlık Mahkemesikararlarının o uyuşmazlığın taraflarınıbağlayacak nitelik taşıdığıanlaşılmakla ilk derece mahkemesinceHMK'nun 114 ve 115. maddelerigözetilerek davanın idari yargının görev alanınagirdiği gerekçesiyle adli yargının caiz olmaması nedeniyledava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesigerekirken uyuşmazlığın esasına ilişkin kararvermesi hatalı olmuştur." gerekçesiyle mahkememizkararı kaldırılmıştır.
Mahkememizce kaldırmakararı doğrultusunda HMK'nun 114 ve 115. maddeleri gözetilerekdavanın idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle adli yargının caiz olmaması nedeniyle davaşartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesigerekmiş ve aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanannedenlerle;
1-Davanın HMKnın 114 ve115.maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledavanın usulden REDDİNE,...''
5.Davacı vekili, aynı hukuki gerekçelerle 39.148,68 TLkıdem tazminatı, 14.950 TL yıllık izin alacağıolmak üzere toplam 54.098,77 TL'nin davalı MuğlaValiliğinden (İl Milli EğitimMüdürlüğü) tahsili istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Muğla 2. İdare Mahkemesi18/01/2024 tarih veE. 2024/40sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; 06/04/2004 tarihinde akdedilen iş sözleşmesiçerçevesinde 05/04/2018 tarihine kadar Fethiye ŞehitYüzbaşı Özgür Özekin Mesleki ve Teknik AnadoluLisesi’nde usta öğretici unvanı ileçalışan davacı tarafından anılan dönemedair kıdem tazminatı ile yıllık ücretli izinalacağının ödenmesi talep edilmesine karşın,istemin reddi üzerine davacı yanca Fethiye 1. Asliye Hukuk(İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi nezdinde ikame edilendava dosyasında 26/05/2023 tarih /ve E:2023/227, K:2023/470sayılı kararla yargı yolunun caiz olmadığıgerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kararakarşı yapılan istinaf başvurusunun İzmir BölgeAdliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi’nin 02/11/2023 tarih ve E:2023/2350,K:2023/1735 sayılı kararı ile kesin olarak reddi üzerinebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olaydauyuşmazlığın, 06/04/2004 tarihli işsözleşmesi çerçevesinde gerçekleşen ve05/04/2018 tarihinde son bulduğu beyan edilen iş ilişkisindenkaynaklandığı, bakılan davada söz konusu dönemedair kıdem tazminatı ile yıllık ücretli izinücretlerinin tazminin talep edildiği, bu itibarlaçekişmenin 4857 sayılı İş Kanunukapsamında bulunduğu, öte yandan 657 sayılıYasa’nın 89. maddesinde yer alan düzenleme ile idareyetanınan yetki çerçevesinde istihdam edilmişbulunmasının davacı ile işveren arasında mevcutiş ilişkisinin niteliğini değiştirmeyeceği,dolayısıyla işçi statüsünde istihdam edilendavacı ile işvereni idare arasında mevcut işilişkisinden kaynaklanan iş bu davanın görüm veçözümünün adlî yargının (işmahkemelerinin) görevinde bulunduğu sonuç ve kanaatinevarılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
7.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
8.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
9.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
10.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
12.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri, işverenler,işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedekibildirim gününe bakılmaksızın bu Kanunhükümleri ile bağlı olurlar."
13.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
15.7036 sayılı Kanun’un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
16.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
17.7036 sayılı Kanun’un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
20.Dava, davacının davalı Bakanlık bünyesindeki lisede06/04/2004 ve 05/04/2018 tarihleri arasında usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı ve yıllık izin alacağı gibi İşKanunu'ndan kaynaklanan alacaklarının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
21.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Muğla 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin(İş Mahkemesi Sıfatıyla) 26/05/2023 tarih ve E.2023/227,K.2023/470 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Muğla 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş MahkemesiSıfatıyla) 26/05/2023 tarih ve E.2023/227, K.2023/470sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN