T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/566
KARAR NO : 2024/226
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.Ç
Davalı : Tekirdağ Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Tekirdağ Trafik Denetleme Şube MüdürlüğüTrafik Düzenleme ve Denetleme Büro Amirliğince yapılandenetim sırasında,...AHM ...plaka sayılı aracın ilgilibelediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 20/07/2023tarih ve MB seri 12801767 sıra nolu trafik idari para cezası karartutanağı düzenlenerek, 2918 sayılıKarayollarıTrafik Kanunu’nun EK-2/3-a maddesi uyarınca 20.342 TL idari paracezası verilmiş, ayrıca araç trafikten mentutanağı ile de araç 60 gün trafikten men edilerekmuhafaza altına alınmıştır.
2.Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargıyerinde, araç sahibi Sibel Albayrak ise, trafikten mentutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Tekirdağ 2. Sulh Ceza Hakimliği 27/07/2023tarih ve D.İş No:2023/2838 sayılı kararıile, UyuşmazlıkMahkemesinin konu ile ilgili kararını emsal göstererek, idaripara cezası ve aracın trafikten men kararına itirazıincelemenin, idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle, başvurunun görev yönünden reddinekarar vermiş, taraflarca itiraz edilmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"Tüm dosyanınbirlikte değerlendirilmesinde; Karayolları Trafik Kanunu Ek 2-3maddesi uyarınca "...Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a)Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b)Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c)Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında belediye sınırları dâhilinde yolcutaşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türklirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari paracezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriyedoğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bufıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a)(a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b)(b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c)(c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir. " şeklindeki Hükmü nazaraalındığında muteriz bakımından 9125 TL idari paracezası ve 60 gün trafikten' men kararı verildiği, muterizinbu karara itiraz ettiği anlaşılmakla; Uyuşmazlık Mahkemesinin22.10.2018 tarihli,2018/575 E. 2018/628 K. sayılı kararında dabelirtildiği üzere; 2918 sayılı Kanun’un 32. maddesikapsamında hem idari para cezası hem de Kanun gereği"trafikten men" yönündeki idari tedbir kararınabirlikte hükmedildiği hallerde, idari yargının görevliolacağı, yine aynı doğrultuda UyuşmazlıkMahkemesi'nin 14.12.2020 tarihli, 2020/689 E. 2020/739 K. sayılıkararında da belirtildiği üzere; 2918 sayılı Kanun'un23. maddesi kapsamında hem idari para cezası hem de Kanun gereği"trafikten men" yönündeki idari tedbir kararınabirlikte hükmedildiği hallerde, idari yargının görevliolacağına karar verildiği ve Sulh Ceza Hakimliğinceyargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesigerektiği ifade edildiği, Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/13152esas ve 2021/11461 karar sayılı ilamında ve Yargıtay 19.Ceza Dairesi'nin 2019/31476 Esas, 2019/12155 Karar sayılıilâmında yer alan "... muterizin tescilsiz araçkullanmak eyleminden dolayı verilen idari para cezası ile bunaistinaden tesis edilen trafikten men kararı yönündengörevsizlik kararı verilmesi gerektiği cihetle mercimahkemesince itiraz hakkında karar verilmesine yerolmadığına dair karar verilerek dosyanın görevli idaremahkemesine gönderilmesi gerekirken” şeklindeki karar nazaraalındığından hakimliğimizin görevsizliğinekarar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmakgerekmiştir."
4.Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Tekirdağ 2. İdare Mahkemesi 29/09/2023 tarihve E.2023/704 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dilekçesininincelenmesinden; davacı tarafından, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesini ihlal ettiğindenbahisle 20.342,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin20/07/2023 tarih ve MB Seri, 12801767 Sıra no.lu işlemin iptaliistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Davacıya verilen idari paracezasının 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu; 12.07.2013 tarih ve6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlenmesi sonrasında bu idari yaptırımakarşı başvurulacak kanun yoluna ilişkin herhangi birdüzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, 5326 sayılıKanunun 3. maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanunun idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemeninbelirlenmesinde anılan Kanun hükümleri dikkatealınacağından, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesiuyarınca tesis edilen idari para cezası verilmesine ilişkinişlemin iptali istemiyle açılan işbu davanıngörüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanunun27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uymazorunluluğu" başlıklı 47. maddesinin ilgilikısımları şöyledir:
"Karayollarındanfaydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme vedenetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetliveya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarıve işaretlerine,
b) Trafikışıklarına,
c) Trafik işaretlevhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veyagösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği vedüzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğerkural,yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
Uymak zorundadırlar.
(Değişik:18/10/2018-7148/20md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin durişaretlerine, ışıklı trafik işaretlerindenkırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayansürücüler 235 Türk lirası, bu maddede yazılıdiğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayansürücüler, 108 Türk lirası para cezası ilecezalandırılırlar."
7.2918 sayılı Kanun'un “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgilibelediyeden;
a) Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırlarıdâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın(a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türklirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihtenitibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürühâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncüfıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususundagerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür.Araç, bu maddenin üçüncüfıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
8.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
9.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
10.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
11.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının,Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
14.Dava, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-amaddesi uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
15.Somut olayda, araç sürücüsü davacıadınailgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadanyolcu taşıdığından bahisle idari para cezasıdüzenlendiği, bununla birlikte Sibel Albayrak adına tescilliaracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin olarak da20/07/2023 tarih ve BB00070672 sayılı işlemindüzenlendiği ve bu işleme karşı adı geçenşahıs tarafından idari yargı yerinde davaaçıldığı, Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin15/11/2023 tarih ve E.2023/603, K.2023/844 sayılı kararı iledava konusu işlemin iptaline karar verildiğianlaşılmıştır.
16.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında;idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
17.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
18.Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
19.İncelenen uyuşmazlıkta, aynı maddi olay nedeniyleüçüncü kişi şahıs adına kayıt vetescilli araç hakkında uygulanan 60 gün süreli trafiktenmen yaptırımının bu şahıs tarafından idariyargı yerinde dava konusu yapıldığı, buyaptırımın davacı sürücü ile ilgiliolmadığı ve onun hakkında düzenlenmediği,davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılıKanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynıKanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-amaddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileTekirdağ 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 27/07/2023 tarih ve D.İşNo:2023/2838 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileTekirdağ 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 27/07/2023 tarih ve D.İşNo:2023/2838 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN’ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KA R Ş I O Y
Dava,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesiuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta,araç sürücüsü davacı adına ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığından bahisle idari para cezasıdüzenlendiği, bununla birlikte Sibel Albayrak adına tescilliaracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin olarak da 20/07/2023tarih ve BB00070672 sayılı işleme karşıaçılan davada Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin 15/11/2023tarih ve E:2023/603, K:2023/844 sayılı kararı ile dava konusuişlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
KabahatlerKanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, aynı maddi olay nedeniyle üçüncükişi şahıs adına kayıt tescilli araçhakkında uygulanan 60 gün süreli trafikten menyaptırımının bu şahıs tarafından idariyargı yerinde dava konusu yapıldığı, buyaptırımın davacı sürücü ile ilgiliolmadığı ve onun hakkında düzenlenmediği,davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmaktadır.
Olaydaaraç sürücüsü ile araç sahibi aynıkişi değilse de; araç sahibi adına tescilli aracıntrafikten men edilmesine karar verildiği, çalışmaizin/ruhsat olmadan yolcu taşıdığından bahisledearacı süren sürücüye de idari para cezasıverilmiştir. Tek bir fiilden dolayı hem araç sahibine hem desürücüye ceza verildiğinden davalarındavacıları farklı olmakla beraber aracın faaliyetten menineilişkin karara karşı açılan davada verilecek kararsürücüye verilen para cezasına karşıaçılan davada da dikkate alınması gerektiğinden;faaliyetten mene karşı idari yargıda açılan davanedeniyle idari para cezasına karşı açılandavanın da görüm ve çözümünün idariyargı yerlerine ait olduğu oyuyla adli yargıyı görevlikabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye
Ahmet ARSLAN
Üye
Bilal ÇALIŞKAN