T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/571
KARAR NO : 2024/228
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince davacı şirkete idari para cezası verilmesine ve iş yerinin 15 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : K.Tur.ve İş.Tic.Ltd. Şti.
Vekili : Av. E.Ç. A
Davalı : Beyoğlu BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. E.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1.İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ...Mahallesi, ...Caddesiadresinde bulunan davacı şirkete ait iş yeri (içkililokanta) ile ilgili zabıta müdürlüğü ekiplerince26/01/2023 tarihinde yapılan kontrol ve denetimde, iş yerininfaaliyet konusuna aykırı şekilde bar olarak faaliyetine devamettiğinin tespit edildiği gerekçesiyle, BeyoğluBelediyesinin 01/06/2023 tarih ve 608 sayılı Encümen Kararıile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin b, c ve 1 bendiile 9207 sayılı İş Yeri Açma veÇalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikgereğince iş yerinin 15 gün süreyle ticari faaliyetten menedilmesine ve 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğincedavacı şirkete 1.295 TL para cezası verilmesine kararverilmiştir.
2.Davacı şirket vekili, Beyoğlu BelediyeBaşkanlığının müvekkili aleyhine vermişolduğu 01/06/2023 tarih ve 608 sayılı Encümen Kararınailişkin idari para cezası ve faaliyetten men cezasınınkaldırılması istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliği 14/07/2023tarih ve D.İş No:2023/6074 sayılı kararıile, başvurunun görevyönünden reddine karar vermiş, taraflarca itiraz edilmemesiüzerine karar kesinleşmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"5593 sayılı BelediyeKanunu 15. Maddesinin atfı ile 9207 Savılı İşyeriAçma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkinYönetmeliğe aykırılık eyleminden başvuranhakkında kararına karşı itiraz edilen kurum tarafındandüzenlenen 01/06/2023 tarih ve 608 sayılı idariyaptırım kararı ile uygulanan 15 gün süreylefaaliyetten men ile1.295,00 TL idari para cezasına karşı yasayoluna başvurulmakla, dosya incelendi.
İtiraz eden hakkındauygulanan 5393 sayılı Belediye Kanununun 15'maddesinin (b).(c) ve (1)bendi ve 9207 Sayılı İşyeri Açma veÇalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin“Faaliyetten geçici süreyle men ve idari paracezası” başlığı altında bulunan “EkMadde 3-(Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/6 md.)13'üncü maddenin birincifıkrası ve 23'üncü maddenin beşinci fıkrasıuyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacakdenetimlerde, işletmecinin kusurlu fili sebebiyle iş yerindeoluşmuş, mer'i mevzuata aykırılıkların venoksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıklarınve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defayamahsus on beş günlük süre verilir. Verilen süreiçinde tespit edilen aykırılıkların venoksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1.maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir.Ayrıca gayrisıhhi müesseselerde aykırılık venoksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde iseyetkili idarenin öngördüğü ve on beş gündenfazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir.Aykırılıkların ve noksanlıklarıngiderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmişolan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açıkistirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılıKanunun 6'ncı ve 8'inci madde hükümlerisaklıdır.” hükmü gereğince uygulanan faaliyettenmen ve idari para cezasına karşı UyuşmazlıkMahkemesinin 17/11/2014 tarih2014/1002 Esas 2014/1044 Karar sayılıilamı da değerlendirildiğinde davaya bakmakla görevlimahkemenin idare mahkemesi olduğu anlaşılmakla talebingörev yönünden reddine..."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 7. İdare Mahkemesi 14/09/2023 tarihve E.2023/1629 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasınınincelenmesinden; İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi,...Caddesi, No:.../A B+Z.Kat adresinde bulunan ve ''İçkiliLokanta'' olarak faaliyet gösterilen işyerinde polis memurlarıtarafından 16/11/2022 tarihinde yapılan denetimde işletmeninfaaliyet konusuna aykırı olarak ''Bar'' olarakişletildiğine yönelik tutanak tanzim edildiği, tutanakdoğrultusunda Beyoğlu İlçe EmniyetMüdürlüğü tarafından Beyoğlu BelediyeBaşkanlığı'na yazı yazılarak bu durumunbildirildiği, daha sonra ilgili belediye tarafından anılantutanak doğrultusunda 'İçkili Lokanta'' olarak faaliyetgösterilen işyerinin, mevzuata aykırı biçimde''Bar'' olarak işletildiği gerekçesiyle 5326 sayılıKabahatler Kanunun 32. maddesi uyarınca 1.295,00 TL idari para cezasıverilmesine ve işyerinin 15 gün süre ile faaliyetten menedilmesine yönelik 01/06/2023 tarih ve 608 sayılı encümenkararının alındığı, işbu encümenkararının iptali istemiyle İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğindeaçılan davada, Hakimliğin 14/07/2023 tarih ve 2023/6074D.İş sayılı kararıyla; itiraza konu yapılanişlemin idari yargı yolu kapsamında yeraldığından bahisle uyuşmazlığın idariyargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiylebaşvurunun görev yönünden reddine karar verildiği,anılan kararın tebliğ edilmesi üzerine, dava konusuişlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca davacınınidari para cezası ile cezalandırılmasına ve işyerininbu maddede öngörülen sürelere uygun olaraksüresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19.maddesinde belirtildiği üzerebelirli bir süre için (15gün) faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın buhaliyle 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’daidari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezası ile iş yerinin 15 gün süre ile faaliyetten menedilmesi kararına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
6.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümeningörev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesininbirinci fıkrasının (e) bendi şöyledir:
"Belediye encümeniningörev ve yetkileri şunlardır:
......
e) Kanunlardaöngörülen cezaları vermek.
......"
7.1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı CezaiyeHakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 Numaralı Kanun'unBazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi şöyledir:
“(Değişik:23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerlebelediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleriişleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince KabahatlerKanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî paracezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgilikişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümenikararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfındayapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişitarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzdeyirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediyetarafından yerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgilikanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerdeuygulanır.”
8.5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaçve kapsam" başlıklı 1. maddesişöyledir:
"(1) Bu Kanunda; toplumdüzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı,çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genelilkeler,
b) Kabahatlerkarşılığında uygulanabilecek olan idarîyaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıylakarar alma süreci,
d) İdarîyaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) İdarîyaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkinesaslar,
Belirlenmiş veçeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
9.5326 sayılı Kanun’un"Tanım"başlıklı 2. maddesişöyledir:
“Kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır.”
10.5326 sayılı Kanun'un "GenelKanun Niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
11.5326 sayılı Kanun’un “Kanunilikİlkesi” başlıklı 4. maddesişöyledir:
"(1)Hangi fiillerin kabahatoluşturduğu, kanunda açıkçatanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmüniçeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle dedoldurulabilir.
(2)Kabahat karşılığıolan yaptırımların türü, süresi ve miktarı,ancak kanunla belirlenebilir."
12.5326 sayılı Kanun'un"Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
13.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
14.5326sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
15.5326 sayılı Kanun'un “ÇeşitliKabahatler” üst başlığı altındadüzenlenen “Emre aykırıdavranış” başlıklı 32. maddesişöyledir:
“(1) Yetkili makamlartarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî paracezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanundaaçıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765sayılı Türk Ceza Kanununun 526ncı maddesine diğerkanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmışsayılır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince BelediyeEncümenince verilen idari para cezası ile iş yerinin 15 günsüre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilenkararın kaldırılması istemiyle açılmıştır.
19.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
20.İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1.maddesi uyarınca 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesigereğince davacının idari para cezası ilecezalandırılmasına ve iş yerinin bu maddedeöngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesindebelirtildiği üzerebelirli bir süre için(15 gün)faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun’daidariyaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
21.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezası ile iş yerinin 15 gün süre ile faaliyetten menedilmesi kararına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 14/07/2023 tarih ve D.İşNo:2023/6074 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 14/07/2023 tarih ve D.İşNo:2023/6074 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN