T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/415
KARAR NO : 2024/215
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ü.D
Vekili : Av. Z.A.K
Davalı : Toplu Konutİdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. S.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, İstanbul ili, Ataşehirilçesi,...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılıtaşınmazın 2981 sayılı Kanun ile T.B isimli şahsa31/07/1987 tarihinde tahsis edildiğini, müvekkili Ü.D'insöz konusu taşınmazı T.B 'tan Üsküdar 2. Noterliğinin06/12/1994 tarih ve 17289 yevmiye numarasında kayıtlısatış vaadi sözleşmesi ile satınaldığını, söz konusu taşınmazın 279.600TL olarak beyan edilen arsa bedelinin T.B tarafından Emlak KrediBankası Çemberlitaş Şubesine 1987 yılındayatırıldığını ve o tarihten 1994 yılınakadar T.B 'ın elinde bulunan taşınmaz zilyetliğinin 1994 tarihindemüvekkiline geçtiğini, müvekkilin o tarihten itibarentaşınmazın emlak vergileriniyatırdığını, taşınmaza elektrik ve suaboneliklerini yaptırdığını, davaya konutaşınmazın halihazırda T.C. Başbakanlık TopluKonut İdaresi Başkanlığı adına kayıtlıolduğunu, taşınmazın tapu tahsis belgesi bulunduğundanve müvekkili tarafından satış vaadi ile satınalındığından tapunun müvekkili adına tesciliiçin tüm şartların gerçekleştiğini ilerisürerek, dava konusu taşınmazın davalı adına olantapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi25/11/2015 tarih ve E.2015/97, K.2015/472 sayılı kararıile, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usuldenreddine karar vermiş, tarafların temyiz etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"Mahkememizce dava konusu olantaşınmaza ait tapu kaydı getirtilmiş vetaşınmazın 30.09.2010 tarihi itibariyle davalı TOKİadına tescil edildiği anlaşılmıştır.
Dava, davalı adına olantapu kaydının iptali ile davacı adına tescilineilişkindir. Davacının taşınmaz üzerindekiiddiası 2981 sayılı yasa çerçevesindedeğerlendirilmesi gereken bir taleptir. 2981 sayılı yasada haksahipliğinin tespiti ve geri alınmasının idari usul veesaslar çerçevesinde belirlenmesi gerektiğinden davanınaçıldığı tarih itibariyle yürürlüktebulunan 2981 sayılı yasaya dayanılarak açılandavaların çözüm yerinin idari yargı olduğusabittir.
Dolayısıyla tümkanıtlar değerlendirildiğinde, davanın yargı yolunedeniyle reddi doğrultusunda karar verilmesi gerekeceği sonuçve kanaatine varılmıştır."
3.Davacı vekili, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
4. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 17/12/2019tarih ve E.2019/2202, K.2019/2443 sayılı kararı ile,2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, davacı vekilininkararı istinaf etmesi üzerine, İstanbul Bölge İdareMahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesi 20/10/2020 tarih ve E.2020/1711,K.2020/1685 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddinekesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararınilgili kısımları şöyledir:
"Dava dilekçesi ve eklerinden;davacı tarafından İstanbul İli, Ataşehirİlçesi,...Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunantaşınmazın davalı adına olan tapu kaydınıniptali ile davacı adına tapuya tescil edilmesine karar verilmesiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava dilekçesi veekleri ile yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesinden;davanın konusunun, tapuda mevcut bulunantescilin iptali ve yeniden tescil yapılması olması nedeniyleişbu davanın görüm ve çözümününadli yargının görev alanına girdiği sonucunavarılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
6.6306 sayılı Afet Riski Altındaki AlanlarınDönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 23. maddesişöyledir:
"(24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunyürürlükten kaldırılmıştır.)"
7.6306 sayılı Afet Riski Altındaki AlanlarınDönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Yürürlük"başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) 19 uncu maddesinin (a) bendi iledeğiştirilen 644 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile23 üncü maddesi yayımı tarihinden onbir yıl sonra,
b) Diğer hükümleriyayımı tarihinde,
yürürlüğe girer."
8.6306 sayılı Afet Riski Altındaki AlanlarınDönüştürülmesi Hakkında Kanun 31/5/2012 tarihliResmi Gazetede yayımlanmış olup Kanunun 24. maddesindekidüzenleme nedeniyle Kanunun 23. maddesi 31/05/2023 tarihindeyürürlüğe girecektir, dolayısıyla 2981sayılı Kanun ve bu kanunda düzenlenen "Tapu Tahsis Belgesi" düzenlemesidavanın açıldığı tarihteyürürlükte olup 31/05/2023 tarihine kadaryürürlükte kalmıştır.
9. 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri"başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılar ve gecekondular için yapınınbulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdakiesaslara göre müracaat edilir.
Bu Kanun kapsamına girenbütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya katmaliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ileBelediye ve mücavir alan sınırları içindeBelediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler. Müracaatiadelitaahhütlü olarak posta ile de yapılabilir. Posta ileyapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarihmüracaat tarihi sayılır.
Müracaat;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespitedilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için deDışişleri Bakanlığıncaçoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Formdilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgelerieklenir.
Müracaat; bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ayiçinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihte yurt dışında çalışan işçilerile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışındaüç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa vearazisi,tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcıolmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüzve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havibir form dilekçe ile müracaat masrafını ödemedenmüracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805sayılı Kanun gereğince yapılmış olanmüracaat işlemleri ayrıca bir ücret alınmadangeçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleridosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacakmüracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabınamilli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedelbelediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaatetmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce,elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlarveya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılaraktespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibihallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvelegöre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşinalınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat edenfakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediyeveya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleritamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacakharçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç ikikat peşin alınır.
(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit vedeğerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresineteslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları, intikaltarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmaklagörevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilenmüracaatların usulüne uygun yapılmasını teminiçin valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekliher türlü tertip ve tedbirler alınır."
10.2981 sayılı Kanun'un "Tespitve değerlendirme işlemleri" başlıklı8. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır.
(Değişik: 22/5/1986-3290/2md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydıile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin(f)fıkrasındakitarihlerdenöncebaşlanmışmesken,kısmen işyeri ve konut olarakkullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonraişyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat veeklerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespit formları düzenlenerekbaşvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçentasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine görehesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna görehesaplanacak munzam harcını, fenni sorumluluğuüstlenilmiş röleve planını, Kanuna görebelirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanveya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlardayapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslaragöre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekildeBayındırlık ve İskan Bakanlığıtarafından hazırlanmış formun doldurulmasıyla eldeedilir.
Tespit ve değerlendirmebelgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolaradoldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki,sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskanBakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesindenitibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespitedilir.
16/3/1983 tarihli 2805sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaatsahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknikbürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarınaeklerler."
11.2981sayılı Kanun'un "Tapuverme" başlıklı 10. maddesinin (a)fıkrası şöyledir:
"(Değişik : 22/5/1986- 3290/4 md.)
Bu Kanun hükümlerinegöre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra haksahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.
(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancakislah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda taputahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapularıverilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı13. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilengecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalaryapılır.
...
b) (Değişik:22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesindebaşka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir.
(Ek fıkralar: 18/5/1987 -3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyetiesasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıcaenkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu haksahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediyeveya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerinevalilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. Yine 2981 sayılı Kanun'un14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacakolan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde idari yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesiuyarınca, İstanbul ili, Ataşehir ilçesi,...Mahallesi, ...ada, ... parsel sayılı taşınmazın davacıadına tesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinegöre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek,şartları taşımayanların tapularını reseniptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulamaişlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve buyolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleridışında idari bir işlemin icrası niteliğinitaşımaktadır.
18. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Ataşehirilçesi,...Mahallesi, ... ada, ... parselde yer alan gecekonduiçin T.B isimli şahsın 2981 sayılı Kanunkapsamında yaptığı başvuru sonucunda adına taputahsis belgesi düzenlendiği ve arsa bedelinin idareyeödendiği, davacı ile T.B arasında dava konusutaşınmazın devri amacıyla Üsküdar 2.Noterliğinin 06/12/1994 tarih ve 17289 yevmiye numarasındakayıtlı satış vaadi sözleşmesinin icraedildiği ve bu işlemlere istinaden taşınmazındavacı adına tescili istemiyle bu davanınaçıldığı; davacının dava açmaktakiasıl amacının, taşınmazın Medeni Kanunhükümleri uyarınca adına tescilini sağlamakdeğil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen haksahipliğinin tespiti talebini içerdiği, bu istemin ise 2981sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiğianlaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 17/12/2019 tarih ve E.2019/2202,K.2019/2443 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 17/12/2019 tarih ve E.2019/2202,K.2019/2443 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN