T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/38
KARAR NO : 2024/238
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET : Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacılar : 1-A.S 2-E.A.O 3-E.U 4-H.K 5-T.G.E
Vekili : Av.F.Ç
Davalı : Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı
Vekili :Av. H.B
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılar vekili, İstanbul ili, Ataşehir Belediyesi (eskiÜsküdar), ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılıtaşınmazın, müvekkillerinin murisi H.K'ya 14/08/1984 tarih2580 yevmiye no ile tahsis edildiğini, bedelinin 2981 sayılıKanun'dan yararlanarak tapu tahsis belgesi almak için yapılanbaşvuru sırasında ödendiğini, ancak yapılantüm girişimlere rağmen müvekkilleri adına tapudatescil işlemi gerçekleştirilmediğini ileri sürerek,söz konusu taşınmazın davalı üzerine olankaydının terkini ile, müvekkillerinin hissesine düşenpay nispetinde tescili talebiyle,20/02/2022 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde verdiği cevap dilekçesinde,uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesigerektiğini ileri sürerek, yargı yolu itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul Anadolu 31. Asliye Hukuk Mahkemesi16/10/2023 tarih ve E.2022/92 sayılıkararı ile,davalı vekilinin görev itirazının reddine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davalı vekilininyargı yolu itirazının; niteliği gereği tapu iptali vetescili talebini içeren davalara adli yargı mahkemeleri bakmaklagörevli olduğundan REDDİNE, (benzer mahiyette bkz. Yargıtaykapatılan 14.H.D. nin 2016/11359 Esas, 2019/1037 Karar sayılıilamı - her ne kadar uyuşmazlık mahkemesi kararısunulmuş ise de aksi yönde etkili Anayasa mahkemesi 2014/12501sayılı kararı)..."
4.Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasıile birlikte DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Danıştay BaşsavcılığıTalebi
5.Danıştay Başsavcısı, 2981 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle,2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"Adlî-idarîyargı görev ayrımının kıstaslarınınneler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir.Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kıstaslar mevcuttur. Bukıstaslardan biri de, maddî olaya uygulanacak kanununniteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanmasıgereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ileilgiliyse bu davanın İdarî yargıda görülmesigerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, RecepBAŞPINAR, Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)
Türk Medenî Kanunu(TMK)'nun 1025. maddesinde bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmişveya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya dadeğiştirilmiş ise bu yüzden aynî hakkı zedelenenkimsenin tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebileceği, 1027.maddesinde ise ilgililerin yazılı rızalarıolmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığıancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği kuralabağlandığından, bu kanun hükümlerine göretapu siciline tescil, tapu sicilinden terkin ya da tapu sicilindeki yanlışlığındüzeltilmesi istemiyle açılacak davaların gerçekhak ile tapu kütüğü arasındaki uyumu sağlama vevarsa bağdaşmazlığı giderme amacına yönelikolması nedeniyle görüm ve çözümündeTürk Medenî Kanunu hükümleri uygulanacağından vekamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili herhangi birkanunun uygulanması söz konusu olmayacağından, adlîyargı mercilerinin görevli olduğu hususunda tereddütbulunmamaktadır.
Davacılar, idareadına olan tapu kaydının iptali ve kendi adlarına tesciliistemiyle adlî yargı merciinde dava açmış veİdarî bir işlemin iptalini istememiş olsalar da TürkMedeni Kanunu hükümlerine dayalı mülkiyet iddiasındabulunmamışlardır. Dava açmaktaki asılamaçları, TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tesciliddiasına dayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesi değil,2981 sayılı Kanun uyarınca düzenlenen tapu tahsis belgesinedayalı olarak idarece kendilerine tapu verilmesini sağlamaktır.Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü,davacıların 2981 sayılı Kanuna göre hak sahibi olup olmadıklarınınbelirlenmesini gerektirmektedir.
Başka bir anlatımla,davacılar kadastro veya tapulama çalışmalarınadayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeğiyansıtmadığı, bu çalışmalar öncesindemaddî hukuka göre hak sahibi oldukları halde tapu sicilinehatalı kayıt yapıldığı, bu itibarla buuyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka birnedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp,gerçek hak sahibi olan idarece, 2981 sayılı Kanunda belirtilenşartları taşıdıkları hâlde kendilerine tapuverilmemesinin anılan Kanuna aykırı olduğunu ilerisürerek dava açtıklarından, elde etmek istediklerisonuç, idarece tapu verilmemesi yönünde yapılanuygulamanın hukuka aykırı olduğunun tespitini ve iptalinisağlamaktır.
Kamu mülkiyetininözel kişilere devredilmesi konusunda idareye geniş yetkilerveren 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibiolduğu İdarî usûller uygulanarak tespit edilenkişilere idarece tapu verilmesi İdarî işlem tesisisuretiyle mümkündür. İdarece bu yönde İdarîişlem tesis edilmemesi nedeniyle davacılar aleyhine ortayaçıkan hukukî sonucun ortadan kaldırılmasıamacına yönelik davanın İdarî işlem veeylemlerden kaynaklanan davaların görüm veçözümü ile görevli olan İdarî yargımerciince karara bağlanması gerekmekte olup, idarenin kamugücü kullanarak gerçekleştirebileceği faaliyetindenkaynaklanan davanın adlî yargı merciinceçözümlenmesinin Anayasa ile benimsenen yargıayrılığı ilkesine aykırı olacağıaçıktır.
Görevli yargı kolubelirlenirken tarafların nitelemesine bağlıkalınmaksızın somut vakıa ve uygulanacak hukuk kuralıbelirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınmasıgerektiğinden, İdarî işlem tesisi suretiyle elde edilmesimümkün olan hakka ilişkin davanın tapu iptali ve tescildavası olarak nitelendirilmesine itibar edilemeyeceğinden,davacılara 2981 sayılı Kanun hükümlerine göreidarece tapu verilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığın,İdarî yargı merciince çözümlenmesigerekmektedir.
Nitekim, DanıştayOndördüncü Dairesinin 09/11/2017 tarihli E.2015/108, K.2017/5884sayılı, Danıştay Altıncı Dairesinin 06/05/2020tarihli E.2019/8898, K.2020/3953 sayılı ve UyuşmazlıkMahkemesinin 27/03/2023 tarihli E:2023/108, K:2023/250 sayılıkararları da bu görüşü destekler niteliktedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının yazılı düşüncesiistenilmiştir .
III. BAŞSAVCILIKDÜŞÜNCESİ
7.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının yazılı düşüncesialınmış, düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"...Bilindiğigibi, konuyla ilgili 2981 sayılı Kanun, imar ve gecekondumevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş veinşaatı devam etmekte olan tüm yapılar hakkındauygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dairbaşvuru, tespit, değerlendirme, uygulama esasların belirlemekamacını taşımakta olup, valilik veya belediyelerce yetki vesorumluluk alanlarında ıslah imar düzenlemeleri yapılmaksuretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesiiçin temin edilecek arsaların ve korunması mümküngörülen gecekonduların Kanun'da öngörülen usul veesaslara uygun olarak hak sahibi olduğu belirlenen kişilereverilmesine olanak sağlamıştır. Kanun'un 8. Maddesinde;"İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondulariçin tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve IskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır. / Bu tespitkapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömelbetonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra iş yerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapılar dahildir. " hükmü, 10. maddesinin birincifıkrasının (a) bendinde; “Bu Kanun hükümlerinegöre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir. Tapu tahsisbelgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder. Ancak ıslah imar planı veya kadastro planları ilebelirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudantapuları verilebilir hükmü, 13. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde; "Tapu tahsis belgesi verilengecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalaryapılır.b) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesindebaşka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir. / 14 üncü maddenina, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerdeyapılmış ıslah imar planlan içinde meydana gelenboş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyetiesasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıcaenkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödenir. /..." hükmü yer almış, 14. maddesinde isebu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılarbelirtilmiştir. Bu düzenlemelere göre, Kanun'daöngörülen usul ve koşullara uygunluğu saptananlara haksahipliği ölçütüne dayalı olarak arsa veyahisse tahsis edilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonrada, yapılmış olan tahsis esas alınarak idarece haksahiplerine tapu verilmektedir.
Öte yandan, 3194sayılı İmar Kanunu'nun 18/1. maddesinde; "İmar hududuiçinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleriveya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleriile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere aitbulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya vere'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışındaise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçekullanılır." hükmü bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin18.04.2022 tarihli ve 2021/821 Esas, 2022/201 Karar sayılıkararında; "2981 sayılı Kanun'un ilgilihükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır. ... davacılarınisteminin 2981 sayılı Kanun'da öngörülen haksahipliği esaslarına uygun olup olmadığınınbelirlenmesinden kaynaklandığı, yine anılan istemlerinkabul edilmemesi halinde tapu tahsis belgesi bedelinin ve taşınmazbedelinin tazminine ilişkin istemin de 2981 sayılı Kanunkapsamında değerlendirilmesi gerektiği,"gerekçesiyle bu tür uyuşmazlıklarınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu hususu vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilen Kanunhükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkatealınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davacılar, 2981sayılı Kanun’un aradığı koşullarınoluşması sebebiyle dava konusu taşınmazın kendiadlarına tescili istemiyle söz konusu davayı açtığından,davacıların taşınmaz üzerindeki iddiaları da,gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin MedeniKanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'daöngörülen hak sahipliği esasınadayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile gerialınmasının idari usul ve esaslar çerçevesindebelirlendiği de dikkate alındığında,uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği vedavanın açıldığı tarih itibarıylayürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'adayanılarak açılan davanın, 2577 sayılıîdari Yargılama Usulü Kanunun'un 2. maddesinin birincifıkrasının (a) bendinde yer alan iptal davalarıkapsamında idari yargı yerince çözümlenmesigerekmektedir.
Bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurununkabulü ile İstanbul Anadolu 31. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.10.2023tarihli ve 2022/92 Esas sayılı görevlilik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir...."
IV. İLGİLİ HUKUK
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)
9. 6306 Sayılı Kanun'un 23. maddesi ileyürürlükten kaldırılan ancak davanınaçıldığı tarihte yürürlükte bulunan (Kanun 'un 24. maddesi uyarınca Kanun'un yayımı tarihi olan31.05.2012 tarihinden on bir yıl sonra yürürlüğe giren) 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanun'un "Müracaatİşleri" başlıklı 7. maddesişöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılar ve gecekondular için yapınınbulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdakiesaslara göre müracaat edilir.
Bu Kanun kapsamına girenbütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya katmaliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ileBelediye ve mücavir alan sınırları içindeBelediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaatiadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postayaverildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespitedilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için deDışişleri Bakanlığıncaçoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Formdilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgelerieklenir.
Müracaat; bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ayiçinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihte yurt dışında çalışanişçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurtdışında üç aydan fazla devam edenler içinmüracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmaksuretiyle arsa ve arazisi,tecavüz veya işgal edilen malikler deilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi vearsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zamanve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ilemüracaat masrafını ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805sayılı Kanun gereğince yapılmış olanmüracaat işlemleri ayrıca bir ücret alınmadangeçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleridosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacakmüracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabınamilli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedelbelediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaatetmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce,elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlarveya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılaraktespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibihallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvelegöre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşinalınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat edenfakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediyeveya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleritamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacakharçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç ikikat peşin alınır.
(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit vedeğerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresine teslimetmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları, intikaltarihinden itibaren en geç 3 ay içindesonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilenmüracaatların usulüne uygun yapılmasını teminiçin valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekliher türlü tertip ve tedbirler alınır."
10.Mülga 2981 Sayılı Kanun'un "Tespitve değerlendirme işlemleri" başlıklı8. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır.
(Değişik: 22/5/1986-3290/2md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydıile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin(f)fıkrasındakitarihlerdenönce başlanmışmesken,kısmenişyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıpsonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına,ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespit formlarıdüzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçentasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine görehesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna görehesaplanacak munzam harcını, fenni sorumluluğu üstlenilmişröleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini,kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm vetasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmış yapılariçin bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsabedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskanBakanlığı tarafından hazırlanmış formundoldurulmasıyla elde edilir.
Tespit ve değerlendirmebelgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolaradoldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki,sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskanBakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesindenitibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespitedilir.
16/3/1983 tarihli 2805sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaatsahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknikbürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarınaeklerler."
11.Mülga2981 Sayılı Kanun'un "Tapuverme" başlıklı 10. maddesinin (a)fıkrası şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerinegöre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra haksahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.
(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancakislah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda taputahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapularıverilebilir."
12. Mülga 2981 Sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı13. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilengecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalaryapılır.
...
b) (Değişik:22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesindebaşka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir.
(Ek fıkralar: 18/5/1987 - 3366/5md.):
14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslahbölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmışıslah imar planları içinde meydana gelen boş imarparselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göreverilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli buKanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu haksahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediyeveya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerinevalilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. Mülga 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerindenyararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalıvekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesiuyarınca, İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi,... ada (eski ... ada), ... parsel sayılı taşınmazındavacılaradına hisseleri nispetinde tescili istemiyleaçılmıştır.
17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinegöre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek,şartları taşımayanların tapularını reseniptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulamaişlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve buyolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleridışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
18. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili,Ataşehirilçesi, ...Mahallesi, ... ada (eski ... ada ), ...parseldeyer alan gecekondu için davacılar murisinin 2981sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvurusonucunda adına tapu tahsis belgesi düzenlendiği ve arsabedelinin davalı idareye ödendiği, söz konusutaşınmazın imar planında konut alanı içerisindekalmasına rağmen davacılar lehine tescil işlemiyapılmadığını ileri sürerek,taşınmazın davacılaradına hisseleri nispetindetesciliistemiyle bu davanın açıldığı;davacılarındava açmaktaki asıl amacının,taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarıncaadına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun'daöngörülen hak sahipliğinin tespititalebiniiçerdiği, bu istemin ise 2981 sayılı Kanun kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Danıştay Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin yaptığıgörev itirazının reddine ilişkinİstanbul Anadolu 31.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/10/2023 tarih ve E.2022/92 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin yaptığı görevitirazının reddine ilişkin İstanbul Anadolu 31. AsliyeHukuk Mahkemesinin 16/10/2023 tarih ve E.2022/92 sayılı KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN