T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/169
KARAR NO : 2024/248
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Davacının Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatı ve diğer alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B.A
Vekilleri : Av. M.T.T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. Ö.Ü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Milli EğitimBakanlığına bağlı Ankara OlgunlaşmaEnstitüsü mezunu olup, Ekim 2006 tarihinde davalıyabağlı Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde oluşturulan atölyedeusta öğretici olarak görev yaptığını,31/07/2019 tarihinde iş akdinin gerekçe gösterilmeksizinfeshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere 1.300 TL kıdem tazminatının, iş akdininfeshedildiği tarihten itibaren, 1.300 TL eksik ödenen ücret alacağı/ücret farkı alacağı, 800 TL yıllık izinalacağı, 1.300 TL ilave tediye alacağının davatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Ankara 22. İş Mahkemesi 18/04/2023 tarih ve E.2022/305, K.2023/275sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne kararvermiş, bu karara karşı davalı vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuş; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. HukukDairesi 07/07/2023 tarih E.2023/2021, K.2023/2547 sayılı kararıile, davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinafitirazının kabulü ile, mahkeme kararının 6100sayılı HMK'nın 353/1-a.4 maddesi uyarıncakaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesiiçin dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesinolarak karar vermiştir.
3.Ankara 22. İş Mahkemesi 12/09/2023 tarih ve E.2023/395, K.2023/523sayılı kararı ile, davacının, 657 sayılıKanun'un 89 uncu maddesinde belirtilen statü içinde veKaymakamlık onayı ile görevlendirildiği, davacı iledavalı arasında iş sözleşmesibulunmadığı taraflar arasındaki ilişkinin statühukukuna tâbi olduğu, bu kapsamdauyuşmazlığınçözüm yeri idari yargı olduğu gerekçesiyledavanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, bu karara karşı davalı vekili lehlerinehükmedilen vekalet ücretinin eksik ve hatalı olduğunu ilerisürerek istinaf isteminde bulunmuştur.
4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi22/12/2023 tarih ve E.2023/3724, K.2023/4360 sayılı kararıile, davalı vekilinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesiuyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesininkararının kaldırılmasına davanın 6100sayılı Kanun'un 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarınca yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartınoksanlığından reddine karar vermiş, kararkesinleşmiştir. Daire Kararının ilgili kısmışöyledir:
"...İstinaf nedenlerine göre, dava şartlan yokluğunedeni ile davanın usulden reddedilmesi halinde davalı lehinehükmedilecek vekalet ücreti uyuşmazlık konusudur
Avukatlık Asgari ÜcretTarifesinin 7. maddesi “Görevsizlik, yetkisizlik, dava önşartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanınreddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasındaücret” başlığım taşımakta olup;maddenin ikinci fıkrasında “davanın dinlenebilmesiiçin kanunlarda öngörülen ön şartın yerinegetirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine kararverilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeyegöre tarifenin ikinci kısmının ikincibölümünde yazılı miktarları geçmemeküzere üçüncü kısımda yazılıavukatlık ücretine hükmolunur” düzenlemesibulunmaktadır.
Tarifenin açıklanan 7/2maddesi hükmü gereğince; konusu para veya para iledeğerlendirilmesi mümkün bulunan bir şey olan davanın,dava şartlarından birinin bulunmaması (noksan olması) nedeniyleusulden reddine ilişkin kararda, vekâlet ücreti nispi tarifeyegöre takdir edilir; ancak, bu nispi vekâlet ücretininmiktarı, maktu vekalet ücretini geçemez. İlgilidüzenleme, maktu vekalet ücretinin altında bir miktarahükmedilebileceği yönünde bir düzenlemeiçermemektedir. Somut uyuşmazlıkta, karar tarihindeyürürlükte bulunan A.A.Ü.T'nin ikincikısmının ikinci bölümünde yazılı maktuvekalet ücreti 9,200.00 TL olup, davalı yönünden maktuvekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin dikkatealınmaması hatalıdır.
HMK’nın 355. maddesiuyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamudüzeni yönünden yapılan inceleme sonucunda,davalının istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen nedenlerlekabulüne karar vermek gerekmiş ve tüm dosya kapsamınagöre aşağıda yazılı şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM :
I-Davalı vekilinin istinafbaşvurusunun HMK 353/1-b.2 maddesi gereğince KABULÜ İLE,İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ KALDIRILMASINA,
1-Davanın, 6100Sayılı Kanun’un 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartınoksanlığından REDDİNE,
...
3-Davalı davada kendisini birvekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeyürürlükte .bulunan A.A.Ü.T uyarınca belirlenen17.900.00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıyaverilmesine....
5.Davacı vekili bu kez,toplam 1.000 TL kıdem/iş sonutazminatı, yıllık izin ücreti, eksik ödenen ücretalacağı/ücret farkı ve ilave tediye alacaklarınınyasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Ankara 23. İdare Mahkemesi 13/03/2024 tarih veE.2024/223 sayılı kararı ile, davacı ile,davacı ile davalı idare arasında geçici bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı,yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti ile ilave tediyeücreti tazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
''...Davadosyasının incelenmesinden, Milli EğitimBakanlığı'na bağlı Ankara OlgunlaşmaEnstitüsü'nde ve oluşturulan atölyelerde ustaöğretici olarak çalışan davacının ödenmeyen500 TL kıdem/iş sonu tazminatı, 250 TLeksik ödenenücret alacağı/ücret farkı alacağı, 150 TLyıllık izin alacağı ve 100 TL ilave tediyealacaklarının toplamı şimdilik 1.000 TL'nin adliyargıda açılan 26/05/2022 dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda, Milli Eğitim Bakanlığı'nabağlı eğitim kurumlarında (Ankara OlgunlaşmaEnstitüsü'nde ) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun4. maddesi kapsamına alınmaksızın usta öğreticiolarak istihdam edilmiş olan kişilerin çalışmasürelerine ilişkin kıdem (iş sonu)tazminatlarının ödenmesi isteminden doğanuyuşmazlıklara ilişkin davalarda çıkarılanyargı yolu (görev) uyuşmazlıkları üzerineUyuşmazlık Mahkemesi tarafından, davacı ile idarearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu yönünde verilmiş olan kesinnitelikte çok sayıda kararın bulunduğu, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 1, 16, 21 ve 25. maddelerigereği adli ve idari yargı mercileri arasında görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkiliolan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin süreklilik (yargısaliçtihat) arz eden bu kararlarının bakılan davada dadikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri iledava dosyası bir bütün halinde değerlendirildiğinde;davacı ile davalı idare arasında geçici bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı,yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti ile ilave tediyeücreti tazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, özel hukuk hükümlerine tabi olanMilli Eğitim Bakanlığı aleyhine açılan budavanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna ulaşıldığından, davanınilk olarak açıldığıAnkara 22. İşMahkemesi'nin12/09/2023 tarih ve E:2023/395, K:2023/523 sayılı davaşartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddineilişkin kararının kaldırılması içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, benzer bir uyuşmazlıktaçıkarılan görev uyuşmazlığıüzerine, davanın adli yargı merciinin görevindeolduğuna dair Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/11/2023 günlüve E:2023/549 K:2023/676 sayılı kararı da bu yöndedir...''
III. İLGİLİ HUKUK
7.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
8.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
9.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
10.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
12.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
13.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
16.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
17.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
20.Dava, davacının Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde ustaöğretici olarak çalışmakta iken, iş akdininfeshi nedeniyle, kıdem tazminatı ve diğeralacaklarının faizi ile birlikte, davalıdan tahsili istemiyleaçılmıştır.
21.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 23. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 22/12/2023 tarih ve E.2023/3724,K.2023/4360 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 23. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Ankara Bölge AdliyeMahkemesi 7. Hukuk Dairesi 22/12/2023 tarih ve E.2023/3724, K.2023/4360sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN