T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/154
KARAR NO : 2024/244
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali Katkı Payı Anlaşması'nın uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan, uyuşmazlığın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Elek.Ür.A.Ş.
Vekili : Av. E.P.H
Davalı : Türkiye Elektrik İletimA.Ş.Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
Vekili : Av.F.P
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili Şirketin, ...Rüzgâr EnerjisiSantralini işlettiğini, davalı ile Rüzgâr EnerjisineDayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurularaİlişkin Yarışma Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda yapılan yarışma sonucunda, ürettiğiher bir kWH için davalıya 3,78-Krş ödemeyi taahhütederek Antakya-2 İskenderun-2 Elektrik İletim Hattından sistemebağlantı hakkı kazandığını, Yönetmelikhükümlerine göre davalı ile müvekkili şirketarasında 29/11/2011 tarihli Rüzgâr Enerjisi (RES) KatkıPayı Anlaşmasıimzalandığını, Anlaşma vedayandığı Yönetmeliğin ilgili maddelerine görehesaplanacak RES katkı payı tutarınınTEİAŞtarafından müvekkili şirkete faturalanacağınınbelirlendiğini ifade ederek; davalı TEİAŞ ile imzalanananlaşma hükümlerine aykırı olarak tahakkukettirildiği iddia edilen ve 21/01/2021 tarihinde düzenlenerektebliğ edilen 2020 yılına ait RESkatkı payıtutarı KDV dahil 369.293,07 TL bedelli faturanın iptaligerektiğini ve fazladan ödeme yapıldığınıbelirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 216.837 TL alacağın davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 20/09/2021 tarihve E.2021/279, K.2021/637 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle davanınusulden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizinkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
''...Dava, davacı vedavalı arasında imzalanan anlaşma hükümlerineaykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RESKatkı Payı bedelinin, ödeme tarihinden itibaren işleyecekfaiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.
Dava ve cevap dilekçesi iletüm dosya kapsamına göre;
DavalıTEİAŞ'ıntüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerinetabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ilesınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğuanlaşılmakla birlikte benzer bir davada verilen UyuşmazlıkMahkemesine ait 07.06.2021 Tarih ve 2021/295 Esas, 2021/360 Kararsayılı kararda belirtildiği üzere, üstünayrıcalıklara sahip olan ve yükümlülüklerrejimine tabi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesitarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletimfaaliyetini yürüten davalı TEDAŞ GenelMüdürlüğü ile davacı şirket arasındaimzalanan katkı payı anlaşmasının idarisözleşme niteliğinde bulunduğu,buna göre davalıtarafından kendisine verilen yetkinin kullanımısırasında kamu gücüne dayalı, RES katkıpayıfaturası bedelinin fazla hesaplandığına ve tazminineilişkin davanın görüm ve çözümündeidari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmakladavanın usulden reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM: GerekçesiYukarıda Açıklandığı Üzere:
1-Davaya bakma görevininİdare Yargının görev alanına girdiğianlaşılmakla 6100 sayılı HMK 114/1-b, 115/2. Maddesigereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usuldenREDDİNE,..''
3.Davacı vekili, aynı istemlebu kez, idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 12. İdare Mahkemesi 09/12/2021tarih ve E.2021/2369, K.2021/2095 sayılı kararı ile, davacışirket tarafından her ne kadar adli yargı yerindeaçılan davada verilen görevsizlik kararınınkesinleşmesi üzerine 30 günlük süre içerisindedava açılmışsa da, ihtirazi kayıtla ödemenin05/02/2021 tarihinde yapıldığı, anılan tarihtenitibaren 60 günlük süre içerisinde (en geç 06/04/2021 tarihinde)görevsiz yargı yerinde dava açılması gerektiğiancak, davanın bu süre geçirildikten sonra 29/04/2021tarihinde açıldığı gerekçesiyle, davanın2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca süreaşımı yönünden reddine, karar vermiştir. Kararakarşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, AnkaraBölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi 22/09/2022 tarih veE.2022/65, K.2022/1024 sayılı kararı ile, istinafbaşvurusunun reddine karar vermiştir. Bu karara karşıtemyiz kanun yoluna başvurulmuştur.
5.Danıştay Onüçüncü Dairesi 26/09/2023 tarih veE.2022/4612, K.2023/3759 sayılı kararı ile, ''idarî bir sözleşme olmayan RESKatkı Payı Anlaşması'nın uygulanmasındandoğan uyuşmazlığın ancak adlî yargıyerlerinde açılacak davaya konu edilebileceğininaçık olması karşısında, davanın süreaşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesikararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkintemyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usûlhükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.''şeklindeki gerekçeyle kararın bozulmasına kararvermiştir.
6.Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi 15/11/2023tarih ve E.2023/1912, K.2023/1606 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesigerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile,ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/5. maddesiuyarınca davanın esası hakkında bir karar verilmeküzere dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.
7. Ankara 12. İdare Mahkemesi 14/02/2024 tarih ve E.2023/2194 sayılıkararı ile, davanın görüm veçözümünün, adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Uyuşmazlığınçözümünde görevli yargı merciini belirtenherhangi bir özel kural bulunmamaktadır. Bu nedenle, davanınİdarî bir dava olup olmadığının tespit edilmesigerekmektedir. Bu hususta, adlî-idarî yargı görevayrımının kıstaslarınınaraştırılması önem arz etmektedir. Zira, sözkonusu kıstasların neler olduğu mer'i mevzuatımızdadüzenlenmemiştir.
Bu çerçevede,TEİAŞ tarafından Rüzgâr Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği hükümlerine göregerçekleştirilen yarışma ihalesi sonucunda imzalanan RESKatkı Payı Anlaşmasına aykırı olarak fazlatahakkuk ettirildiği ileri sürülen RES KatkıPayının ödenmesi gerektiğine ilişkin işleminiptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşıldığından, uyuşmazlığınesasının çözümü bakımından sözkonusu anlaşmanın hukukî durumuna, başka biranlatımla, anlaşmanın İdarî sözleşme ya daözel hukuk sözleşmesi niteliğinde olupolmadığına göre yargı yolu belirlenebilir.
Doktrinde ve yargıkararlarında, idari sözleşmeler, taraflarından en az birisibir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşmeler olaraktanımlanmaktadır.
Bir sözleşmenin idarisözleşme mi yoksa özel hukuk sözleşmesi miolduğunun tespiti noktasında iki ana kıstastan yolaçıkılabileceği kabul edilmektedir. Bunlardan birincisi,ilgili sözleşmenin kanun ile niteliğinin belirlenmesine;İkincisi ise, böyle bir belirlemenin bulunmaması hâlindeyargısal içtihatlar ile ortaya çıkan maddî veorganik şartların araştırılmasınailişkindir.
Birinci kıstasaçısından yapılacak değerlendirmede;
Yönetmeliğinyayımlandığı tarih itibarıyla dayanağı olan4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 3. maddesininbeşinci fıkrasında, "Rüzgâr enerjisinedayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış veyayapılacak olan lisans başvuruları kapsamında, bu Kanun ile5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında Elektrikİşleri Etüt İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından yapılacak teknikdeğerlendirme ve ardından Kurum tarafından yapılacakdeğerlendirme sonucunda lisans almak için gereklikoşulları sağlayan başvuru sahipleri belirlenir.Yapılan belirleme sonucunda da aynı bölge ve/veya aynıtrafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunmasıdurumunda, bu başvurular Kurum tarafından Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketine gönderilir. Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi tarafından bu durumda olan başvurulararasından sisteme bağlanacak olanı belirlemek içinyarışma yapılır. Yapılan yarışmada,Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine işletmeyegirdikten sonra yönetmelikle belirlenecek bir süre boyuncaüretilecek kWh başına ödenecek en yüksek katkıpayını teklif ve taahhüt eden başvuru sahibi belirlenerekyarışma sonuçlan Kuruma gönderilir. Lisans verilmesineilişkin tüm hak ve yetkiler Kurula aittir. Katkı payıgelirleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanmünhasıran sisteme bağlanacak üretim tesisleri içingerekli iletim yatırımlarının finansmanında kullanılır.Yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen katkıpayının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak veKurum tarafından onaylanacak yönetmelikle düzenlenir."kuralına yer verilmiştir.
Mezkûr Kanun'da RES KatkıPayı Anlaşması'nın hukukî mahiyetine ilişkinaçık bir nitelendirmeye gidilmediğinden, taraflararasında imzalanan RES Katkı Payı Anlaşması'nınnitelendirilmesinde ikinci kıstas açısından birdeğerlendirme yapılması gerekmektedir.
İkinci kıstas açısındangerçekleştirilecek değerlendirmede ise, sözleşmenintarafları, sözleşmenin konusu ve sözleşmenin özelhukuku aşan hükümler içerip içermediğihususlarının irdelenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, ikincikıstas açısından yapılacak değerlendirmeye gelince;
İkinci kıstasaçısından yapılacak ilk değerlendirme,sözleşmenin taraflarına ilişkindir. Birsözleşmenin İdarî sözleşme olarak kabuledilebilmesi için taraflardan birinin kamu tüzel kişisiolması gerekmektedir. Ancak, bu kıstas belirleyici bir unsursayılamaz, zira idarenin özel hukuk sözleşmeleri yapmaolanağı da bulunduğuna göre, taraflardan biri kamutüzel kişisi olan her sözleşme idari sözleşmedeğildir.
Sözleşmenin konusunabakıldığında ise, Yönetmelik ekinde yer alan RESKatkı Payı Anlaşması'nın 1. maddesinde, "BuAnlaşma; “Rüzgâr Enerjisine Dayalı ÜretimTesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularınaİlişkin Yarışma Yönetmeliği” hükümleridoğrultusunda yapılan yarışma sonucunda (...)TMüzerinden sisteme bağlantı hakkı kazanan, isim ve/veya unvanıile kanuni ikametgâh adresi aşağıda belirtilenŞirkete ait (...) üretim tesisinin ilk ünitesinin geçicikabulünün yapıldığı tarihten başlamaküzere ve tüm tesisin geçici kabulününyapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süreboyunca TEİAŞ'a ödemeyi taahhüt ettiği RES KatkıPayı bedelinin ödenmesi ile ilgili gerekli hüküm veşartlan içermektedir." kuralına yer verilmek suretiylesözleşmenin konusunun RES Katkı Payının hesaplanmasıve tahsili ile ilgili düzenlemeler olduğu görülmektedir.
Elektrik piyasası faaliyetleri,4628 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat ileayrıntılı olarak düzenlenmiş; 4628 sayılıKanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini,“piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim,iletim, dağıtım, toptan satış, perakendesatış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracatfaaliyetleri” olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrikenerjisi “iletim” faaliyetinin ancak tekel niteliğinde veTEİAŞ tarafından yürütülebileceğidüzenlenmiş, diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzelkişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin dehizmetlerin yürütülmesine katılabileceğiöngörülmüştür.
Sözleşmenin konusuTEİAŞ'ın üstlendiği kamu hizmeti niteliğindekiiletim faaliyetiyle ilgili olmadığı gibi, herhangi bir kamuhizmetinin yürütülmesine de yönelik değildir. Zira,sözleşmede, rüzgâr enerjisine dayalı üretimtesisi kurmak üzere yapılmış lisansbaşvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkeziiçin birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sistemebağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacakyarışmanın sonunda belirlenen RES Katkı Payınınnasıl hesaplanarak tahsil edileceğinin koşullarınınbelirlenmesi amaçlanmıştır.
Dolayısıylayarışmayı kazanan lisans başvuru sahibininTEİAŞ'a ödeyeceği RES Katkı Payı taraflararasında imzalanan özel hukuk niteliğindeki birsözleşmenin sonucudur. Sözleşmenin tip sözleşmeniteliğinde olması ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumutarafından onaylanması hâli, rüzgâr enerjisinedayalı elektrik üretim faaliyetinde bulunmak üzereyarışmaya katılan lisans başvuru sahiplerinin anılanyarışmayı kazanmaları neticesinde imzaladıklarıRES Katkı Payı Anlaşması'nın ticarî biranlaşma olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.
Diğer taraftan, TipSözleşmenin 5. maddesinde, sözleşme hükümlerininuygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olduğu belirtilerek,sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklardagörevli organlar belirtilmiştir.
Yarışma ihalesi sonucundaimzalanan RES Katkı Payı Anlaşmasıçerçevesinde hesaplanarak TEİAŞ'a ödenmesi gerekenRES Katkı Payından kaynaklanan anlaşmazlıkların,yarışma ihale safhası tamamlanıp taraflar arasındasözleşme imzalandıktan sonra ortayaçıktığı açıktır.
Sözleşmenin özelhukuku aşan hükümler içerip içermediğihususuna gelince;
Özel hukuku aşanhükümler veya kayıtlar, bir özel hukuksözleşmesinde tarafların serbest iradeleriyle kabuletmeyecekleri nitelikteki kayıt ve şartlardır. Birsözleşmede özel hukuku aşan bir hüküm bulunuyorsave bu sözleşmenin bir tarafı kamu tüzel kişisi ise busözleşme İdarî nitelikte bir sözleşmedir.İdarenin kanuniliği ilkesi uyarınca idarenin gerekİdarî sözleşme akdedebilmesi gerekse birsözleşmeye özel hukuku aşan hükümleri koyabilmesiiçin kanunla yetkilendirilmiş olması gerekir. Kanunla yetkilikılınmadığı özel hukuku aşan birhükmü idare sözleşmeye koyamaz.
TEİAŞ'ın hukukîstatüsünden bağımsız olarak, RES Katkı PayıAnlaşması'nın imzalanmasından sonra TEİAŞ'atanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflıdeğiştirme, denetleme, cezaî işlem tesis etme ve tektaraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden sözetmek mümkün değildir. Sözleşmede taraflarınkarşılıklı yükümlülüklerininbulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu veuyuşmazlığın sözleşme öncesindekiyarışma ihalesi safhasına ilişkin olmadığı^sonucuna varılmaktadır.
Bu kapsamda, TipSözleşmede, yıllık toplam RES Katkı Payınınödenmemesi hâlinde 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesinegöre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanacağı,sözleşmede belirtilen hâllerde teminat mektubununTEİAŞ tarafından irat kaydedileceği ve mevzuataaykırılıktan doğacak tüm sorumluluklarınşirkete ait olacağına yönelik kurallarınöngörülmesi özel hukuku aşan hükümniteliğine karine teşkil etmeyecektir.
Bu itibarla, idari birsözleşme olmayan RES Katkı PayıAnlaşması'nın uygulanmasından . doğanuyuşmazlığın ancak adlî yargı yerlerindeaçılacak davaya konu edilebileceğiaçıktır..."
IV.İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
10.6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veyagüneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisikurulması için yapılan önlisansbaşvurularının değerlendirilmesi aşağıdabelirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisininkurulacağı sahanın maliki tarafından başvuruyapılması durumunda, aynı saha için yapılandiğer başvurular dikkate alınmaz.
b) Başvurularda kaynakbazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veyasahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardına uygun belirli süreli ölçüm verisibulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler vedeğerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ilebunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen veKurum tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesikapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri açısındanölçüm verisi aranmaz.
c) TEİAŞ veya ilgilidağıtım şirketi tarafından, kullanılacakteknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkatealınarak uygun bağlantı görüşü verilenbaşvurular değerlendirmeye alınır.
ç) Değerlendirmedeaynı bağlantı noktasına ve/veya aynıbağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazlabaşvurunun bulunması hâlinde başvurular arasındanilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemekiçin TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanunkapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceğisürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmaküzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yeralan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklifedilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlikhâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul veesaslar TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgârve güneş enerjisi lisans başvurularının teknikdeğerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
11.5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ElektrikEnerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımınaİlişkin Kanun'un "YenilenebilirEnerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunması,Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen ElektrikEnerjisinin Belgelendirilmesi" ana başlıklıİkinci Bölümün, "Kaynakalanlarının belirlenmesi, korunması vekullanılması" başlıklı4. maddesininikinci fıkrası şöyledir:
"Elektrik enerjisiüretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarınınilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarakbelirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bualanları kullanacak tüzel kişilerde aranacakkoşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgilidağıtım şirketi tarafından bağlantı vesistem kullanımı hakkında görüş verilmesi vekapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma,yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması,yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlindeteminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanımşartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usulve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafındanTürk lirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklifedilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerjikaynak alanı için yarışma şartlarındabelirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamındauygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatınyarışma şartlarında belirlenecek süreiçerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgiliyarışma şartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir.Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için önlisans ve lisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgilihususlar EPDK tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
12.22/09/2010 günlü ve 27707 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren RüzgârEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "Amaç"ve "Kapsam" başlıklı1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemekiçin yapılacak yarışmanın ve yarışmasonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine Dayalı ElektrikÜretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkinusul ve esasların belirlenmesidir
2- Bu Yönetmelik 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışmasonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacaktüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
13.Aynı Yönetmeliğin "RESkatkı payı anlaşması"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDKtarafından uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasındaEPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek-3’te yeralan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RESKatkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubununTEİAŞ’a sunulması zorunludur. RES Katkı PayıAnlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirkettarafından kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
14.13/05/2017 günlü ve 30065 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgar VeyaGüneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak ÜzereYapılan Önlisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliğinin "RESkatkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklıgeçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğikapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerinimzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşmasıkapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimiüzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payıtutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00’akadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubununkarşılık gelen kısmının irat kaydedilmesi yoluylatahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ayiçerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kısmıtamamlanır. İşbu yükümlülüğünyerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması veBağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
15.Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"BuAnastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletimA.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K., vebu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özelhukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
16.Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarakönüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşmeaşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarınidari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih veE.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145;20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarih ve E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarındaolduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargıyerince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyasının Uyap üzerinden alınanbelgeleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacı şirket tarafından, davalı TEİAŞ ileimzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak tahakkukettirildiği iddia edilen ve 21/01/2021 tarihinde düzenlenerektebliğ edilenRESkatkı payı tutarı olan KDV dahil 369.293,07TL bedelli faturanın iptaline vefazladan ödemeyapıldığı belirtilerek fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıylaşimdilik216.837 TLalacağındavalıdan tahsiline, karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
20.Dosyanın incelenmesinden, Yönetmelik kapsamında, EnerjiPiyasası Düzenleme Kurumu tarafından, 1 Kasım 2007tarihinde alınan rüzgâr enerji santrali başvurularıarasından, aynı saha ve/veya aynı trafo merkezi içinbirden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda sistemebağlanacak olan/olanları belirlemek amacıyla, 15/02/2011 -13/09/2011 tarihleri arasında, 13 farklı pakette ve teklif edilen RESkatkı payı miktarları üzerinden RES kapasite tahsisyarışmalarının gerçekleştirildiği,söz konusu yarışmalar ile yaklaşık toplam kurulugücü 5.500 MW RES için kapasite tahsis edilerek, EPDKtarafından söz konusu projelerin lisanslandırma sürecininbaşlatıldığı, davacı şirketin, davaya konutesis için 22/09/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı ÜretimTesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularınaİlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında 2011yılında yapılan yarışmalara katılarak iletimsistemine bağlantı hakkı kazandığı, davalıTEİAŞ tarafından; davacı şirket ile TEİAŞarasında, davacı şirkete ait üretim tesislerinin ilkünitesinin geçici kabulünün yapıldığıtarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçicikabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmiyıl süresince TEİAŞ'a ödeneceği taahhütedilen, rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretimi santralikatkı payı bedelinin ödenmesi konulu "RES Katkı Payı Anlaşması"nınakdedildiği ileri sürülürken; davacı tarafındanda; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin Yönetmelikmaddesine uygun olarak hazırlandığı, ancak fatura bedelininhesaplanmasında ne yönetmelik hükümlerinin ne deanlaşma hükümlerinin dikkate alınmadığı,anlaşma ve yönetmeliğe aykırı bir yorum veyöntemle hesaplanarak RES katkı payı istenilmesinin hukukaaykırı olduğu ileri sürülerekbakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
21.Olayda, davalı TEİAŞ tarafından yukarıda anılanYönetmelik hükümlerine göre açılanyarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı PayıAnlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddiaedilen RES katkı payı bedeli faturasıkapsamında,ödenmesi istenilen bedelinbir kısmı içinborçlu olunmadığının tespiti istemiyle davanınaçıldığı, uyuşmazlığınesasının çözümü bu anlaşmanın hukukidurumuna bağlı olup, anlaşmanın idari sözleşme yada özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olupolmadığına göre yargı yolunun belirleneceğiaçıktır.
22.İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiyedayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamuyararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareyeüstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan niteliktesözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanındaakdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
23.Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden; 5.maddede; "Bu anlaşmanınhükümlerinin uygulanmasından dolayı doğacak veyaçıkacak anlaşmazlıklarınçözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleriyetkilidir." hükmünün,6. maddede yer alan;"... RES katkı payınınödenmemesi halinde 6183 sayılı ... Kanun'un 51 inci maddesinegöre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faiziuygulanacaktır." hükmünün ve 7. maddede yeralan; "... lisansın iptal edilmesiveya lisansın mücbir sebepler ya da gerekçeleri EPDKtarafından uygun bulunan haller dışında herhangi birnedenle sona ermesi hallerinde, Şirket tarafından sunulmuş olanteminat mektubu TEİAŞ tarafından irat kaydedilecektir."hükmünün, idarenin üstün yetkilerledonatılmış olduğuna karine teşkil etmeyeceğianlaşılmaktadır.
24.Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsündenbağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonraTEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden,sözleşmeyi tek taraflı değiştirme, denetleme, cezaiişlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün birkamu gücünden söz etmek mümkün değildir.Anlaşmada tarafların karşılıklıyükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağlıolduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindekiyarışma ihalesi sürecine ilişkin olmadığıgözetildiğinde, anlaşma hükümleriçerçevesinde özel hukuk sözleşmesiniteliğindeki RES Katkı Payı Anlaşması'ndadüzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklı davanınadli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
25.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 6. AsliyeTicaretMahkemesinin 20/09/2021 tarih ve E.2021/279, K.2021/637sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 12. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Ankara 6. AsliyeTicaretMahkemesinin 20/09/2021 tarih ve E.2021/279, K.2021/637sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİNOLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşmahükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiğiiddia edilen RES Katkı Payı bedelinin bir kısmı içinborçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi talebiyleaçılmıştır.
Birkamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulanmal veya hizmet temini sırasında, idaredekanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslarauyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır.
İdarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
DavalıTEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahipolan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan,sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafındanüstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetiniyürüten davalı TEİAŞ ile davacı şirketarasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğedayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, biridari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelikkapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımısırasında kamu gücüne dayalı, re’sen ve tekyanlı olarak tesis edilen RES katkıpayı faturası bedelininfazla hesaplandığına ve tazminine ilişkin davanıngörüm ve çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu anlaşılmaktadır.
Buhususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 12. İdareMahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiğigörüşüyle, aksi yöndeki çoğunlukkararına katılmıyorum.
Üye
Ahmet ARSLAN