T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/452
KARAR NO : 2023/555
KARAR TR : 25/09/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/8. maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : F.A
Vekili : Av. Y. Ş
Davalı : Baskil Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Baskil Kaymakamlığı Trafik DenetlemeBüro Amirliğince yapılan denetim sırasında,uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı haldearaç kullandığından bahisle, davacı adına15/03/2023 tarihli ve MB-09079905 seri-sıra sayılı trafik idaripara cezası karar tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/8. maddesiuyarınca20.977 TL idari para cezası verilmiş, aynı birimtarafından geçici olarak sürücü belgesi geri almatutanağı düzenlenerek, sürücü belgesi 5 yılsüre ile geri alınmıştır.
2. Davacı vekili, idari para cezası ilesürücü belgesinin 5 yıl süre ile gerialınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Elazığ1. Sulh Ceza Hâkimliği 19/06/2023 tarih ve D.İş No. 2023/1366sayılı kararı ile, davacı vekilinin davacıhakkında düzenlenen aday sürücü belgesinin iptaliistemiyle başvuru yaptığını belirterek,5326sayılı Kanun'un 27/8. maddesi ve Uyuşmazlık Mahkemesininkonu ile ilgili emsal kararları uyarınca görevli mahkemeninidare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle başvurunun görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Elazığ1. İdare Mahkemesi 11/07/2023 tarih ve E.2023/571 sayılıkararı ile, uyuşmazlık konusu işlemin 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesindeyapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlenmesisonrasında bu idari yaptırıma karşı başvurulacakkanun yoluna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği,bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtildiğiüzere, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde anılanKanun hükümleri dikkate alınacağından 2918sayılı Kanun'un 48/8. maddesi uyarınca tesis edilen işlemekarşı açılandavanın görüm veçözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesihükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğunu açıklayarak, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun "Alkol,uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altındaaraç sürme yasağı"başlıklı 48. maddesinin altıncı fıkrasışöyledir:
“Uyuşturucuveya uyarıcı madde aldığı tespit edilensürücülere 3.600 Türk Lirası idari para cezasıverilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunuhükümleri uygulanır.”
7. 24/05/2013 tarihli6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle, maddeye;
“Sürücübelgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncımaddesinde sayılan görevliler tarafındanyapılır.” denilmek suretiyle on ikinci fıkraeklenmiştir.
8. Anılan Kanun’un, “Trafik zabıtasının görevve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafikhizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesişöyledir:
“Trafikzabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetkisınırı;
a)Trafikzabıtası:
Trafikzabıtası görevi sırasındakarşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genelzabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülkiidare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlugörülen haller dışında, trafik zabıtasınagenel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz.
b)GenelZabıta
Trafikzabıtasının bulunmadığı veya yeterliolmadığı yerlerde polis; polisin ve trafikteşkilatının görev alanı dışında kalanyerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay veuzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygunolarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymayagörevli ve yetkilidir.”
9. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun’un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten öncekihali ile,bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmeklegörevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi biratıfta bulunulmamış olması karşısında vegöreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargınıngörev alanında görmüştür.
10. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılıKanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun’undiğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlarakarşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda; diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan kanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu’nun 1.,2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullarıtaşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilenidari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarınakarşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulhceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına vebu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adliyargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
11. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ise şöyledir:
“(1)Bu Kanunun;
a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
12. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanınagiren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
13. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğegiren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak, idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde, idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
14. 2918 sayılı Kanun’un AdliKovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım’a dahil “BuKanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler veyetkileri” başlığı altındadüzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında, sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmaküzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafifhapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veyaişyerlerinin kapatılması cezasını gerektirensuçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunlarınbulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerindebakılacağı ifade edilmiş; böyleliklesürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken,12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle değiştirilenmaddenin başlığı, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”şeklinde,madde ise şöyledir:
“BuKanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmaküzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına veiptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlalive 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasınayine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilenkesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez.
…….”
15. 5326 sayılı Kanun’un “Saklı tutulan hükümler”başlığını taşıyan 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idariyargı yerince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının,ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 2918 sayılı Kanun’un 48/8.madde ve fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ilesürücü belgesinin 5 yıl süre ile gerialınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
19. Dosyanın incelenmesinde, Baskilİlçe Emniyet Amirliğinin 04/04/2023 tarih ve ....08232330032sayılı yazısından, davacı hakkında 2918sayılı Kanun'un 48/8. maddesi uyarınca ceza tutanağıdüzenlendiği ve aday sürücü olması nedeniyleehliyetine daimi olarak el konulduğu bildirilmiş ise de, davanındüzenlenen geçici sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açıldığı davadilekçelerinin incelenmesinden anlaşılmıştır.
20. Sürücü belgelerinin geçici olarakgeri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılıKanun’un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgili davalarabakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesiuyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkate alındığında;sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idaremahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idariyargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
22. Somut olayda, idari para cezasına konuişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olaraksürücü belgesi geri alma tutanağı dadüzenlendiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşılmışise de; 5326 sayılı Kanunu’nun “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde,“diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için, ….. ehliyetingeri alınması, …….gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerineuygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır” denilerek, ilgili kanununda, bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklı tutulan,başka bir deyişle, belirtilen istisnalariçinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkinhükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun’un 112.maddesindeyapılan değişiklik ile yukarıda belirtilenşekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğigözetildiğinde, oluşan olumsuzgörevuyuşmazlığının çözümünde,sürücü belgesi geri alma tutanağının iptaliistemiyle idari yargı yerinde açılan davanın biröneminin bulunmadığı, davanın adli yargı yerindegörüleceği açıktır.
23. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunlakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
24. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanunagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
25. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
26. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanantrafik para cezası ve sürücü belgesi geri almatutanağının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 2918sayılı Kanun’un 112. maddesinde yapılandeğişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari paracezasına karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye deyer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlargözönünde bulundurularak, Elazığ 1. İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Elazığ 1.Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 19/06/2023 tarih ve D.İşNo. 2023/1366 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Elazığ 1. Sulh CezaHâkimliğince verilen 19/06/2023 tarih ve D.İş No.2023/1366 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgilihükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde,bir idari işlem olan sürücü belgesinin geri alınmasınailişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevlimahkemelerin idari yargı mercii olduğu tartışmasızolup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği” düzenlemesi uyarınca dadava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyoruz. 25/09/2023
Üye Üye
NilgünTAŞ AhmetARSLAN