T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/620
KARAR NO : 2023/605
KARAR TR : 25/09/2023
ÖZET: 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale yoluyla satın alınan taşınmazın tapudan ferağına dair başvurunun reddi üzerine ferağa icbar suretiyle iptal istemiyleaçılan davanın, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Z.A
Vekili : Av.Y.T
Davalı : FoçaBelediye Başkanlığı
Vekili : Av.B.S
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, mülkiyeti Foça Belediyesine ait olan İzmirİli, Foça İlçesi, ...Mahallesi,...Mevkii, ... ada,...Parselde kayıtlı taşınmazın, Belediye Meclisikararına istinaden yapılan satış ihalesini kazanaraksözleşme imzalayan ve taşınmazın bedelini ödeyendavacının, anılan taşınmazın tapu devir veferağ işlemlerinin yapılması yönündeyaptığı başvurunun reddine ilişkin FoçaBelediye Meclisinin 04/02/2022 tarih ve 50 sayılı kararınıniptali idari yargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı idare vekili, yasal savunma süresi içinde yargıyolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İzmir 2. İdare Mahkemesi 29/07/2022 tarihve E.2022/1298 sayılı kararı ile; "idari işlem niteliğindeki talebinreddine ilişkin olan dava konusu işlemden kaynaklı bakılandavada idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle,davalı idarenin görev itirazının reddine kararvermiştir.
4. Davalı vekili tarafından, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasıile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, özetle; "ihale sözleşmesi imzalandıktansonra ve sözleşme hükümlerinin uygulanmasındankaynaklı uyuşmazlığın 4721 sayılı Kanun'untaşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümleri ile ilgiliolup taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkinhükümleri uyarınca tapu kaydının iptal edilerek davacıadına tescili sonucunu doğuracak olan davanın adli yargıyerinde görülmesi gerektiği" gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiştir.
6. UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısının dayazılı düşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Danıştay Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Görüşünilgilikısmı şöyledir:
"Dosyanınincelenmesinden; mülkiyeti Foça Belediyesine aitİzmirİli, Foça İlçesi,...Mevkii, ... ada,...parseldekayıtlı taşınmazın, ...Belediye Meclisinin 01/06/1999tarih ve 4/12 sayılı kararına istinaden 2886 sayılıKanun hükümlerine göre ihale yoluyla satışaçıkarıldığı, yapılan ihalenin2.275.000.000 TL bedelle davacının üzerindekaldığı, Belediye Encümeninin 06/07/1999 tarih ve 92sayılı kararı ile taşınmazın davacıyasatışına karar verilerek sözleşmeimzalandığı, tapuda devir işlemlerinin iseyapılmadığı, davacının, ihale bedeliniödediğinden bahisle, anılan taşınmazın tapudaadına devir ve tescili için yaptığı başvurunun,Foça Belediye Meclisinin 04/02/2022 tarih ve 50 sayılıkararıyla, herhangi bir risk oluşmaması için mahkemekararı bulunması halinde tapuda devir işlemlerinin yerinegetirileceğine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; 2886 sayılıKanun kapsamında yapılan ihale sonucunda davacıyasatılmış olan uyuşmazlık konusutaşınmazın tapuda devir-tescil işlemlerininyapılmamasından doğan uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. "
IV. İLGİLİ HUKUK
8.2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Genel bütçeyedahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare vebelediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa,mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanundayazılı hükümlere göreyürütülür."
9. 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 704 ilâ 761.maddelerinde taşınmaz mülkiyetine ilişkindüzenlemelere yer verilmiş olup, "Tescil"başlıklı 705. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Taşınmaz mülkiyetininkazanılması, tescille olur."
10.4721 sayılı Kanun’un ÜçüncüKısım, İkinci Bölümünde Tapu Sicilibaşlığı altında; Kanun'un 997.maddesinde, "taşınmazlar üzerindekihakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, tapusicilinin, tapu kütüğü ve kat mülkiyetikütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgelerile plânlardan oluştuğu"; 998. maddesinde, "arazilerin, taşınmazlarüzerindeki bağımsız ve sürekli hakların, katmülkiyetine konu olan bağımsız bölümlerin tapusiciline taşınmaz olarak kaydedileceği";1008.maddesinde, "taşınmazailişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmazyükleri ve rehin haklarının tapu kütüğünetescil edileceği"; 1013. maddesinde, "tescilin, tasarrufa konu olantaşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerineyapılacağı ve edinen kimse, kanun hükmüne,kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer birbelgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek olmayacağı";1021. maddesinde, "kurulmasıkanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçevarlık kazanamayacağı"; 1027. maddesinde, "ilgililerin yazılırızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindekiyanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni birtescilin yapılması biçiminde de olabileceği, tapumemurunun, basit yazı yanlışlıklarınıCumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikuyarınca re'sen düzelteceği" hükümleriyer almıştır.
11.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Asliye hukuk mahkemelerinin görevi" başlıklı2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Dava konusunun değer vemiktarına bakılmaksızın malvarlığıhaklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığınailişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenlemebulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir."
12.Aynı Kanun'un"Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki"başlıklı 12.maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Taşınmazüzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğindedeğişikliğe yol açabilecek davalar iletaşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkınailişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer (asliyehukuk) mahkemesi kesin yetkilidir."
13.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"1. İdari davatürleri şunlardır:
a) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerindendoğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan25/09/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı vedava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, mülkiyeti davalı belediyeye ait olan dava konusutaşınmazın taşınmazın, Belediye Meclisikararına istinaden yapılan satış ihalesini kazanaraksözleşme imzalayan ve taşınmazın bedelini ödeyendavacının, anılan taşınmazın tapu devir veferağ işlemlerinin yapılması yönünde yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin Foça Belediye Meclisinin 04/02/2022tarih ve 50 sayılı kararının istemiyleaçılmıştır.
17.Somut olayda, davacının talebi, 4721 sayılı Kanun'untaşınmaz mülkiyeti ve tapu siciline tescil hükümleriile ilgili olup, 6100 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilenilgili maddeleri çerçevesinde mal varlığıhaklarına ilişkin davalarda görevli mahkemenin aksine birdüzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi olduğu,taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni haksahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda dataşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkiliolduğu anlaşılmaktadır.
18.Öte yandan, ihale yoluyla taşınmaz satışıgerçekleştikten ve ihale sözleşmesi yapıldıktansonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı olan tapudandevir ve ferağına ilişkin uyuşmazlığın adliyargıda görüleceği anlaşılmaktadır. Bunailişkin olarak tapuda devir ve ferağabelediye veya belediye meclisiolması, ret işleminin idari nitelikte olduğunu göstermez.
19. Bu sebeplerle, davacı tarafından ihalesözleşmesi imzalandıktan sonra ihale yoluyla satınalınan dava konusu taşınmazla ilgili olarak ferağa icbarsuretiyle adına tescil edilmesine yönelik açılan ve idaridava türlerinden olmayan davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile İzmir 2. İdare Mahkemesinin 29/07/2022 tarih veE.2022/1298 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İzmir 2. İdare Mahkemesinin 29/07/2022 tarih veE.2022/1298 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
25/09/2023tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN