T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/517
KARAR NO : 2023/631
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezi bünyesinde usta öğretici olarak çalışmaktayken emeklilik nedeniyleiş akdini sonlandıran davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğükıdem tazminatı ve bazı parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.S
Vekili : Av.M.M.S
Davalı: Vezirköprü HalkEğitim Müdürlüğü'nü İzafeten MilliEğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Ö. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma bağlıVezirköprü Halk Eğitim Merkezinde01/02/1989 ila 27/01/2016tarihleri arasında kesintisiz olarak usta öğretici olarakgörev yaptığını, emeklilik/yaşlılıkaylığı almak için iş akdinisonlandırdığını ancak kendisine kıdemtazminatı ödenmediğini, müvekkilininSGDP ödeyerekdevam eden 2. dönem çalışmasının ise31/07/2021'de fiilen son bulduğunu bunun için de geçerliveya haklı bir sebep bildirilmediğini; müvekkilininemekliliköncesi ve sonrası çalışma sürelerinin birbütün olarak değerlendirilmesinin gerektiğini, kıdemtazminatının dışında belirtilen göreviyle ilgiliolarak bazı parasal haklarının dakarşılanmadığını ifade ederek;fazlaya dairhakları saklı tutularak,müvekkilinin emeklilik öncesi vesonrası dönem çalışmalarının birbütün olarak değerlendirilmek suretiyle 1.000 TL kıdemtazminatının 31/07/2021'den itibaren bankalarca uygulanan enyüksek mevduat faizi ile davalıdan alınıp, müvekkilineverilmesine, çalışmaların ayrılması halindeemeklilik öncesi dönemine dair 1.000 TL kıdemtazminatının 27/01/2016'dan işleyecek bankalarca uygulanan enyüksek mevduat faizi ile emeklilik sonrası dönemine dair 1.000TL kıdem tazminatının ise 31/07/2021'den işleyecek bankalarcauygulanan en yüksek mevduat faizi ile davalından alınıp,müvekkiline verilmesine, ayrıca3.000 TL yıllık izinücretinin, 3.000TL hafta tatili ücretinin, 7.000 TL ilave tediyeücretinin dava tarihinden işleyecek yasal faiziylebirliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Vezirköprü 1. Asliye Hukuk Mahkemesi(İş Mahkemesi Sıfatıyla) 20/02/2023 tarih ve E.2022/38,K.2023/41 sayılı kararı ile, uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğununanlaşıldığı gerekçesiyle, davanın 6100sayılı HMK'nın 114 ve 115 maddeleri gereği yargıyolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir.
Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyle ödendiğianlaşılmaktadır. Davacının sosyal güvenlik hukukuyönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamında olması işsözleşmesi ile çalıştığınıgöstermez. (Samsun BAM 8. HD 16/01/2023 tarih 2022/1147 E. 2023/36 K.Yargıtay 9. HD 2022/8928 E 2022/12290 K, Samsun Bam 7. HD 2022/1127 E.2022/1048 K. )
(...)somut olayda davacı iledavalı arasında iş sözleşmesibulunmadığı anlaşılmıştır. Taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğununkabulü gerekir. Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi,bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisiolarak nitelenemez. Açıklanan nedenlerleuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolduğu anlaşılmış..."
3.Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Samsun 2. İdare Mahkemesi25/08/2023 tarih veE.2023/373 sayılı kararı ile,uyuşmazlığınadli yargının görevine girdiği gerekçesiyle,davanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3 (a) ve 15/1 (a) maddeleriuyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, dosya incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesininkarar vermesine kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Olayda, Milli EğitimBakanlığı'na bağlı eğitim kurumlarında (HalkEğitim Merkezlerinde) 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 4. maddesi kapsamına alınmaksızın ustaöğretici olarak istihdam edilmiş olan kişilerinçalışma sürelerine ilişkin kıdem (iş sonu)tazminatlarının vb. ödenmesi isteminden doğan uyuşmazlıklarailişkin davalarda çıkarılan yargı yolu (görev)uyuşmazlıkları üzerine Uyuşmazlık Mahkemesitarafından, davacı ile idare arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu yönünde verilmiş olan kesinnitelikte çok sayıda kararın bulunduğu, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 1, 16, 21 ve 25. maddelerigereği adli ve idari yargı mercileri arasında görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi'ninsüreklilik (yargısal içtihat) arz eden bukararlarının bakılan davada da dikkate alınmasıgerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yerverilen mevzuat hükümleri ile dava dosyası bir bütünhalinde değerlendirildiğinde; davacı ile davalı idarearasında geçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talepedilen kıdem (iş sonu) tazminatının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.Anılan Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9.Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile BölgeAdliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçicimadde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, usta öğretici olarak görev yapmakta iken emekliliknedeniyle iş akdini sonlandıran davacının,hak ettiğihalde ödenmediğini ileri sürdüğü kıdemtazminatı, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücretiveilave tediye alacağınındavalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,talep edilen tazminat vealacakların İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıdabelirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Samsun 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Vezirköprü1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla)20/02/2023 tarih ve E.2022/38, K.2023/41 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Samsun 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileVezirköprü 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş MahkemesiSıfatıyla) 20/02/2023 tarih ve E.2022/38, K.2023/41 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN