T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/454
KARAR NO : 2023/635
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: 618 sayılı Kanun’a istinaden çıkarılan Limanlar Yönetmeliği'nin 39. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ö.P
Vekili : Av. M.A
Davalı : Ulaştırma veAltyapı Bakanlığı-İzmir LimanBaşkanlığı
Vekili : Av. N.A.G
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, Sahil Güvenlik Komutanlığı ekiplerince15/10/2020 tarihinde yapılan kontroller sırasında,davacının ... isimli sürat teknesiyle, denizdeçatışmaya sebep olacak şekilde seyir veya manevrayaptığının tespit edilmesi üzerine, 618sayılı Limanlar Kanunu'nun 2. maddesi ileyürürlüğe girmiş olan LimanlarYönetmeliği'nin 8/1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle,11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı idari yaptırım karartutanağı düzenlenerek Yönetmeliğin 39/11. maddesiuyarınca 10.890 TL idari para cezası verilmiş, karardavacıya bildirilmiştir.
2.Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliği05/01/2022 tarih ve D.İş.No.2021/359 sayılı kararıile, itiraz edenin söz konusu idari işlemin iptali içinİzmir 4. İdare Mahkemesinde dava açtığı,mahkemece davanın kabulüne ve yürütmenindurdurulmasına karar verildiği, söz konusu idari paracezasının yasal dayanağı olan idari işlemin iptalinde,idari yargının görevli olduğu, dava konusuuyuşmazlıkta da Uyuşmazlık Mahkemesinin 26/03/2018 tarih veE.2018/80, K.2018/156 sayılı kararı dikkatealındığında mahkemelerinin görevliolmadığı gerekçesiyle, görevsizlik kararıverilmiş, karara davacı vekilinin itirazı üzerine,İzmir 6. Sulh Ceza Hakimliği tarafından itirazın kesinolarak reddine karar verilmiştir.
4.Davacı vekili bu kez, 11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı 10.890TL idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5.İzmir 6. İdare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/337, K.2022/1905sayılı kararı ile, davacının teknenin kaptanıolduğu ve denizde çatışmaya sebep olacak şekildeseyir veya manevra yapma fillini gerçekleştiren kişiolduğu kabul edilerek hakkında para cezası verilmesiyönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuatauyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusuişlemin iptaline karar verilmiş, karar davacı vekilitarafından istinaf edilmiştir.
6.İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi22/06/2023 tarih ve E.2023/757, K.2023/1563 sayılı kararı ile,adli yargı yerinde verilen görevsizlik kararınınkesinleşmesi üzerine açılan davada,uyuşmazlığın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu hususu gözönündebulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuruda bulunulması gerekirken, bu yol kullanılmayarak davanınesası hakkında karar verilmesinin yerinde olmadığıgerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemekararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmeküzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak kararverilmiştir.
7. İzmir 6. İdare Mahkemesi 31/07/2023 tarihve E.2023/1245 sayılı kararı ile, "...bu durumda her ne kadar 10/05/2020 tarihindeyapılan denetime dayanılarak üçüncü birkişinin farklı bir idare tarafından 1380 sayılı Kanunuyarınca idari yaptırımlara konu edildiğigörülmekte ise de, dava konusu işlemin bu işlemlerkapsamında olmadığı, farklı bir idare tarafından,farklı bir işlemle ve farklı bir kişiye idari paracezası yaptırımı uygulandığı, buyaptırımın dayanağı yasada ise bu kapsamdaki idariyaptırımlara yönelik olarak idari yargınıngörevli olduğu yolunda özel bir görev kuralınınbulunmadığı" 5326 sayılıKanun’un 3. ve 27. maddesi uyarınca uyuşmazlığınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8.618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
“Türkiye limanlarınagirip çıkan bütün gemiler ve deniz araçlarıbu Kanun hükümlerine tabidirler. Limanlarınsınırları ile kamu limanlarının yetkialanlarını belirleyen deniz koordinatları, limanlara gelengemilerin ve gemi dışında kalan her türlü denizaracının liman içinde seyir, demirleme, rıhtım veiskelelere yanaşma, şamandıralara bağlama ve buralardanayrılmalarında uyulacak kurallar ile ticaret eşyası,patlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddelerinboşaltma ve yükleme yöntemini, yer ve zamanlarını,gemilerin limanda kalabilecekleri süreleri, çevre kirliliğininönlenmesi ile limanda düzen ve disiplinin sağlanmasınailişkin diğer hususlar Denizcilik Müsteşarlığıncaçıkartılacak yönetmelikle düzenlenir."
9.618 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan LimanlarYönetmeliği'nin "Genelesaslar" başlıklı 8. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"(1) Liman idari sahasındaseyreden, kıyı tesisinde bulunan veya demirde bekleyen gemi ve denizaracı ile kıyı tesisi ilgilileri ve diğer ilgililer; buYönetmelik ile ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleriçerçevesinde seyir, can, mal, çevre güvenliği veemniyetine yönelik olarak liman başkanlığınca verilentalimatlara uymakla yükümlüdürler."
10.Yönetmeliğin "İdariyaptırımlar" başlıklı 39. maddesininon birinci fıkrası şöyledir:
"(Ek:RG-22/10/2013-28799) İlgili mevzuattabelirtilen can kurtarma, emniyet, güvenlik veya acil durum yardımisteme işaret, sinyal veya yayınlarınıyanıltıcı şekilde kullandığı ve buyanlışlığı uygun şekilde düzeltmediğibelirlenen Türk veya yabancı bayraklı gemilere ve limanilgililerine 5.000 TL’den 50.000 TL’ye; denizdeçatışmaya sebep olacak şekilde seyir veya manevrayaptığı (Mülga ibare:RG-14/4/2023-32163 mükerrer)tespit edilen gemilerin ilgililerine 5000 TL’den 50.000 TL’ye kadaridarî para cezası verilir. Aykırılık(Değişik ibare:RG-14/4/2023-32163 mükerrer) ilgilimevzuatında belirtilen teçhizat eksikliği veya hatasındankaynaklanıyor ise durum düzeltilene kadar gemi seferden men edilir.Ayrıca, yanlış alarm sebebiyle oluşan kamu masrafları,sorumlusundan tahsil edilir. Uğraksız geçiş yapan gemileriçin bayrak devletine bildirim yapılır."
11.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun’un31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır.”
12.Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış;“Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin birinci fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemesi yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihlitoplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldığı,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosya sureti teminedilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğigörülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ilesulh ceza mahkemesi kararının kesinleşme durumunu gösterenbir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargıdosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkinbaşka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
14.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
15.Dava, Limanlar Yönetmeliği'nin 8/1. maddesinin ihlaledildiğinden bahisle, 11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı idariyaptırım karar tutanağı düzenlenerekYönetmeliğin 39/11. maddesi uyarınca verilen 10.890 TL idaripara cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
16.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun ileeklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
17.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır. Bir başkadeyişle, idari yargının görev alanına giren biryaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusu edilmişolması halinde idari yargının bu davaya ve aynı maddi olayailişkin idari para cezası kararına karşıaçılan veya açılacak davaya da bakacağıkuşkusuzdur.
18.Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren idariyaptırım kararının da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/03/2022).
19.Dosyanın incelenmesinden, olay yeri tespit tutanağından, SahilGüvenlik Komutanlığı tarafından, 15/10/2020 tarih saat03:20 sıralarında, seyir fenerleri bulunmayan tamamenkarartılmış bir temasın tespit edilmesi üzerinetemasın bulunduğu bölgeye gidildiği, burada " ... " isimli süratteknesinin sahil güvenlik botunu fark etmesine rağmen durihtarlarına uymadığı, önleme manevralarıyladurdurulamayan teknenin uzaklaştığı, bu defa yapılanyerel araştırmada bahse konu teknenin balıkçı barınağındansuya indirildiği, ilçe emniyet müdürlüğüasayiş ekipleriyle birlikte teknenin yapılan belge kontrolündeamatör denizci belgesi bulunan tekne kaptanı olarak davacı ileteknenin donatanı olarak davacı babasının tespitedildiği, sonrasında davacının özel sürat teknesininkaptanı olduğundan bahisle "deniztrafiğini tehlikeye düşürmek, özel tekne ile ticarifaaliyet icra etmek" fiilinden dolayı 11/12/2020 tarih ve2020/292 sayılı idari yaptırım karar tutanağıdüzenlenerek, Yönetmeliğin 39/11. maddesi uyarınca 10.890TL idari para cezası verilmesi üzerine eldeki davanınaçıldığı görülmüştür.
20.Yine sulh ceza mahkeme gerekçesinde belirtilen, İzmir 4. İdareMahkemesinin E.2020/1488 sayılı kararının incelenmesinde,davacısının M.S.P olduğu, tekne donatanı adı geçenhakkında, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'namuhalefetten "gemiler içinavlanma ruhsat teskeresi olmadan dalarak avcılık yapmak ve teknedekimyasal (göztaşı) maddesi bulundurmaktan"dolayı idari para cezası ile tekne ve içerisindekimalzemelerle birlikte mülkiyetin kamuya geçirilmesine yönelikverilen yaptırımların iptali için dava açıldığı,her iki dava konusu işlemin, taraflarının ve yasaldayanaklarının farklı olduğuanlaşılmıştır.
21.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun’un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, 618 sayılıKanun’a istinaden çıkarılan LimanlarYönetmeliği'nin 39. maddesinin on birinci fıkrasıuyarınca verilen salt idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrasıuyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;İzmir 6. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İzmir 5. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 05/01/2022 tarihveD.İş.2021/359 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 6. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİzmir 5. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 05/01/2022 tarih veD.İş.2021/359 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN