T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/448
KARAR NO : 2023/650
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Sürekli işçi statüsünde çalışan davacının, iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptali ve işe iadesi ile mali haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ü.O
Vekili : Av. İ.F.K
Davalı : İstanbul Valiliği
Vekili : Av. R.A.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.S.B.Ü. İstanbul Bakırköy Dr.Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 696 sayılıKHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda iken, özelgüvenlik kimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle sözleşmesifeshedilen davacının vekili tarafından, İstanbulValiliği İl Sağlık Müdürlüğüişleminin iptali ve işe iadesi ile yoksun kaldığıözlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikteödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içindeverdiği savunma dilekçesinde, davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiğini belirterek davanın görevyönünden reddini talep etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İstanbul 5.İdare Mahkemesi 18/04/2023 tarih ve E.2023/116 sayılıkararı ile, "davalıidare bünyesinde sürekli işçi kadrosunda güvenlikgörevlisi olarak çalışan davacınınsözleşmesinin feshine ilişkin işlemin; davalı idaretarafından kamu gücüne dayalı re'sen tesis edildiği,dolayısıyla bakılmakta olan davanın görüm veçözümünün idari yargının görevalanında bulunduğu" sonucuna varılarakgörevlilik kararı vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafından olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vererek, dosyayı 17/07/2023 tarih ve UY-2023/74425 sayılıyazı ile Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınailişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
“(…) Yukarıdabelirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında,davalı idare ile davacı arasındaki ilişkinin 4857sayılı İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesinedayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisiniteliğini taşıdığından, davacınıniş sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin,idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıylatesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğuaçıktır.
Aksinin kabulü, işvereninsalt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabiolmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerin idari işlemniteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahilbulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabikılınması sonucunu doğrur.
Belirtilen tüm bu hususlaragöre ve 4857 sayılı Kanun'da düzenlenen belirsizsüreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ileişveren vekilleri arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmedenveya kanundan doğan her türlü uyuşmazlıklarınaiş mahkemelerinin bakacak olması karşısında,işçi olan davacı ile işvereni arasında işakdinden doğan davanın çözümünde adliyargı yeri görevli bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin19/06/2023 tarihli ve 2022/265 Esas, 2023/487 Karar sayılıkararında da benzer hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, davacının iş akdininfeshedilmesine ilişkin İstanbul Valiliği SağlıkMüdürlüğünün 14/02/2023 tarihli ve 1185sayılı işleminin iptali ile iştençıkarıldığı tarihten işealınacağı tarihe kadar boşta geçen süreyeilişkin ücret ve diğer mali haklarının yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılan davaya konuuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesince, benzer uyuşmazlıklarda aynıyöndeki görüşü nedeniyle DanıştayBaşsavcısının düşüncesinin istenilmesinegerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.Anayasanın 128. maddesi şöyledir:
“Devletin, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genelidare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliylegörülür.
Memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık veödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir…”
8. 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmelipersonel ve işçiler eliyle gördürüleceğihükme bağlanmış olup, kamu kurum vekuruluşlarında çalışan işçilerin degeniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususuiçtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanunhükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
9. 24/12/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici23. Madde ile kamukurumlarında çalışan taşeron işçilerinkadroya alınmasına ilişkin düzenlemeyapılmış, kapsamı ve şartlarıbelirlenmiştir. Anılan madde hükmü şöyledir:
"5018 sayılı Kanunaekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamuidareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ilebunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu KanunHükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alanidarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemelerimerkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefaletsandığı, yatırım izleme ve koordinasyonbaşkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor ilmüdürlüğü bütçelerinden veya dönersermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındakidiğer idareler için ise kendi bütçelerindenkarşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattakihükümler uyarınca personelçalıştırılmasına dayalı hizmet alımsözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmaktaolanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4),(5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilenşartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik,yaşlılık veya malullük aylığı almaya hakkazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkinolarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragatedeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile dahaönce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işverenişçisi olarak çalıştığı işsözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklarkarşılığında herhangi bir hak ve alacak talebindebulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğinedair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabulettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiğitarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alımsözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekliişçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılıolarak başvurabilirler. Başvuranların şartlarıtaşıyıp taşımadıklarının tespiti, butespite itirazların karara bağlanması, şartlarıtaşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göreyapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalısınava alınması, sınav sonuçlarınaitirazların karara bağlanması ve sınavdabaşarılı olanların kadroya geçirilmesineilişkin süreç bu fıkranınyürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan güniçinde idarelerince sonuçlandırılır.Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fıkranın(c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsikeden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dairicra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek,bu fıkranın (ç) bendinde öngörülen sulhsözleşmesini ibraz etmek ve öngörülenşartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınavsonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her birsözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerininödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeriadına vize edilmiş sayılan sürekli işçikadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkrakapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkinyargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerindebırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretinehükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fıkranınyürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler iseiade edilmez. Bu fıkra kapsamında yapılacak sulhsözleşmelerinden damga vergisi alınmaz."
10.4857 sayılı İş Kanunu'nun"İşvereninhaklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı25. maddesinin II. bendi ile son fıkrası şöyledir:
" Süresibelirli olsun veya olmasın işveren, aşağıdayazılı hallerde iş sözleşmesini süreninbitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
II- Ahlak ve iyi niyetkurallarına uymayan haller ve benzerleri:
a) İş sözleşmesiyapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslınoktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlarkendisinde bulunmadığı halde bunların kendisindebulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayanbilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereniyanıltması.
b) İşçinin,işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref venamusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlardabulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyetkırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
c) İşçininişverenin başka bir işçisine cinsel tacizdebulunması.
d) İşçininişverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işvereninbaşka işçisine sataşması, işyerine sarhoşyahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerindebu maddeleri kullanması.
e) İşçinin,işverenin güvenini kötüye kullanmak,hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarınıortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayandavranışlarda bulunması.
f) İşçinin,işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan vecezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
g) İşçininişverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebedayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veyabir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonrakiiş günü, yahut bir ayda üç işgünüişine devam etmemesi.
h) İşçinin yapmaklaödevli bulunduğu görevleri kendisinehatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
ı) İşçininkendi isteği veya savsaması yüzünden işingüvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerininmalı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunanmakineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuzgünlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecedehasara ve kayba uğratması.
İşçi feshinyukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygunolmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci maddehükümleri çerçevesinde yargı yolunabaşvurabilir."
11.4857 sayılı Kanun'un, yukarıda anılan 25. maddesininatıfta bulunduğu 18. maddesinde, feshin geçerli sebebedayandırılması kuralı getirilmiştir.
12.4857 sayılı Kanun'un, yine 25. maddesinin atıfta bulunduğu "Fesih bildirimine itiraz ve usulü"başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"İşsözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebepgösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebepolmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliğitarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İşMahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmakzorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmayavarılamaması hâlinde, son tutanağındüzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde işmahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlıkaynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme degötürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızındoğrudan dava açılması sebebiyle davanın usuldenreddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir.Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren ikihafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebedayandığını ispat yükümlülüğüişverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebedayandığını iddia ettiği takdirde, buiddiasını ispatla yükümlüdür.
Dava ivediliklesonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkındaistinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliye mahkemesiivedilikle ve kesin olarak karar verir."
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Görev"başlıklı 5. Maddesi şöyledir:
" İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklarailişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçistatüsünde özel güvenlik görevlisi olarakçalışmakta iken davacının özel güvenlikkimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle 4857 sayılıKanun'un 25/2. maddesi gereğince iş akdinin feshedildiğindenbahisle feshin iptali ve işe iadesi ve yoksun kaldığıözlük ve parasal haklarının tazmini talebiyleaçılmıştır.
17. 657 sayılı Kanun'dadüzenlenen memur ve sözleşmeli personel istihdamışeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilenişçiler hakkında bu Kanun hükümlerininuygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum vekuruluşlarında statü hukuku dışında kalanistihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışanişçiler hakkında özel bir yasal düzenleme deöngörülmemiş bulunduğundan, bunların işhukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.
18. Davadosyasının incelenmesinden; S.B.Ü. İstanbulBakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve AraştırmaHastanesinde 696 sayılı KHK kapsamında sürekliişçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görevyapmakta olan davacı hakkında yapılan güvenliksoruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuzsonuçlanması sebebiyle İl Özel Güvenlik Komisyonutarafından 09/12/2022 tarih ve 34/2022/P/14 sayılı kararıile özel güvenlik kimlik belgesinin iptal edildiğigerekçesiyle İstanbul Valiliği İl SağlıkMüdürlüğünün 03/01/2023 tarihli işlemiyledavacının iş akdinin feshedildiği, davacıtarafından özel güvenlik kimlik belgesinin iptali işleminekarşı İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 2023/114 esassayılı dosyasında açtığı davada 31/05/2023tarihinde yürütmenin durdurulması kararı verildiği vedavanın başvuru tarihi itibarıyla derdest olduğu, işakdinin haksız feshedildiği iddiasıyla fesih işlemininiptali ve işe iadesi ile yoksun kaldığı özlük veparasal haklarının tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.
19.Bu duruma göre, davalı İdare ile davacı arasındakihukuki ilişki İş Kanunu’na tabi hizmetsözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukukuilişkisi niteliğini taşıdığından,davacının iş sözleşmesinin feshine ilişkin davakonusu işlemin, idarenin yetkili organı tarafından işverensıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemiolduğu açıktır. Davacı hakkında davalıidare tarafından iş akdinin feshine dayanak gösterilen özelgüvenlik kimlik kartının iptali ve buna ilişkinişlemin idari yargı yerince denetlenmesi hususları, işakdinin feshi ile işe iade isteminin özel hukuk niteliğiniortadan kaldırmamaktadır.
20.Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşuolması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personelihakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idariişlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanınadahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetiminetabi kılınması sonucunu doğurur.
21.Belirtilen tüm bu hususlara göre; İş Kanunu’nagöre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanunu’na dayanan her türlü hak iddialarından doğanhukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyleİş Mahkemelerinin görevli kılınmışolması, 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5.maddesi ile de4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenenhizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacak olmasıkarşısında, işçi olan davacı ile işvereniarasında iş akdinden doğan davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
22. Yukarıda belirtilen hususlargözönünde bulundurularak, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının başvurusunun kabulü ileİstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen 18/04/2023 tarih ve E.2023/116sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen 18/04/2023 tarih ve E.2023/116sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN