T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/521
KARAR NO : 2023/612
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : D.O
Davalı : Kars Valiliği
Vekili : Av. B.R.T
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Kars Valiliği İl SağlıkMüdürlüğünün 29/03/2023 tarihli ve 60365810sayılı kararı ile, denetimekiplerince 17/03/2023 tarihindeyapılan denetimlerde, davacı tarafından işletilenG.C isimliişletmede,4733 sayılıKanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (ı) bendi hükümlerine aykırıhareket edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 52.827 TL idari paracezası verilmiştir.
2.Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Kars Sulh Ceza Hâkimliği 04/04/2023 tarihve D.İş. 2023/942 sayı ile, itiraz konusuuyuşmazlığın idari yargı yerindeçözülmesi gerektiğinden yargı yolufarklılığı nedeniyle Hakimlikleriningörevsizliğine karar vermiş, karar itiraz edilmeksizinkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"5326sayılı Kabahatler Kanunu 27/1 "İdarî para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin İdarîyaptırım kararın karşı, kararın tebliği veyatefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabilir" şeklindedüzenlenmiştir. Kabahatler Kanunu'ndaki anılan madde genelhüküm niteliğindedir. Özel hüküm bulunduğuhallerde genel hükümden önce uygulanmasına ilişkinilke gereğince İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıaçıktır. 4733 sayılı Kanun'un 8. Maddesi"....Bu Kanun hükümlerine göre verilen İdarîyaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeşgün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptaldavası açılmış olması, kararın yerinegetirilmesini durdurmaz, "hükmünü ihtiva etmektedir.Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2019/530 Esas ve 2019/531 Kararsayılı ilamı ile de 4733 sayılı Tütün,Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının DüzenlenmesineDair Kanun’un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (1)bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılmasıistemiyle açılan davanın idari yargı yerindeçözümlenmesinin gerektiği" belirlenmiştir.Açıklanan nedenlerle yargı yolu farklılığınedeniyle Hakimliğimizin görevsizliğine dairaşağıdaki şekilde karar verilmiştir."
4.KarsValiliğinin 28/03/2023 Olur'lu işlemi ile davacı tarafındanişletilenG.C isimli işletmeye, 4207 sayılı Kanun uygulamalarıkapsamında kapalı alanda tütün ürünleritüketimine izin verildiğinin tespit edildiğindenbahisleanılan Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrası gereğince 8.540 TLidari para cezası verilmiş, durum Kars Valiliği İlSağlık Müdürlüğünün 29/03/2023 tarihlive 60365810 sayılı yazısıyla davacıyabildirilmiştir.
5.Davacı dilekçesinde,ilgili Kanun numarasını4733şeklinde kullanarak,8.540 TLidari para cazasınin iptaliistemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Karsİdare Mahkemesi 31/08/2023 tarih veE.2023/400 sayı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...uyuşmazlık incelendiğinde, 4207 sayılı Kanun’un5. maddesinin onaltıncı fıkrası uyarınca ve bufıkrada öngörülen sürelere uygun olarak davacıyaait işyerinin 8.540,00-TL idari para cezası kararının, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 sayılıKanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmaktadır.
İncelenenuyuşmazlıkta, her ne kadar Kars Sulh Ceza Hakimliğince verilen04.04.2023 tarih ve D.İş No:2023/942 sayılı kararıile, "muterizin 17.03.2023 tarihli idari yaptırımtutanağına ve 04.04.2023 mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararına yapılan itirazdahukuka aykırılığı hususunda karar verme yetkisininidari yargı olması sebebiyle başvurunun görevyönünden reddine..." gerekçesi ile usulden reddine kararverilmiş ise de, Mahkememizde açılan işbu davayailişkin dava dilekçesinde, 4207 TütünÜrünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve KontrolüHakkında Kanununa muhalefet suçundan 8.540,00 TL idari paracezası ile cezalandırılmasına dair 17.03.2023 tarihliişlem ile Tütün Ürünlerinin ZararlarınınÖnlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 2.maddesinde yeralan tedbirlerin 1. kez ihlal edildiğinden bahisle işlemin iptalinintalep edildiği, öngörülen idari para cezası ilemülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 TütünÜrünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve KontrolüHakkında Kanunu’nda da idari para cezası ile mülkiyetinkamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, 8.540,00-TL idari para cezasıkararına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
7.4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve AlkolPiyasasının Düzenlenmesine DairKanun’un “Amaç”başlığı altında düzenlenen 1.maddesişöyledir:
“(Değişik:20/11/2017-KHK-696/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/72 md.) Bu Kanununamacı; tütün, tütün mamulleri ve alkolpiyasasının düzenlenmesine, tütün, tütünmamulleri ve alkolün Türkiye’de üretimine, iç vedış alım ile satımına ilişkin usul veesasları belirlemektir.”
8.Aynı Kanun'un“Cezai hükümler” başlıklı8. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(Değişik:3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaç olmaksızın, kendiürettiği ürünleri kullanarak şahsi tüketimiiçin elli kilogramı aşmayan sarmalıkkıyılmış tütün elde eden veyaüçyüzelli litreyi aşmayan fermente alkollüiçki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet iznialmadan; tütün işleyenler veya tütün mamulleri, etilalkol, metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika,tesis veya imalathane kuran ve işletenler bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6ncı maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarına aykırı hareket edenler ile tesislerinde izinverilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynıceza verilir.
(Mülga ikinci fıkra:28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülgaüçüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülga dördüncüfıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
Tütün, tütünmamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasındaGıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığındangerekli izinleri alarak veya almadan mal veya hizmet üreten, işleyen,ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veya satan gerçek vetüzel kişilere aşağıda yazılı idarîyaptırımlar uygulanır:
……..
ı) Gıda, Tarım veHayvancılık Bakanlığından uygunluk belgesi almadanenfiye, çiğneme, nargile tütünü veya yaprak sigarakâğıdı ya da makaron ile sigara filtresi üretenlerile satan veya satışa arz edenlere, beşbin Yeni TürkLirası idarî para cezası verilir.
...
“Beşincifıkranın (f), (g), (ı), (j) ve (o) bentlerinde yazılıfiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerinkonusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetininkamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkîamirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkındaidarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkîamirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş güniçinde Kuruma iletilir.
Bu Kanun hükümlerinegöre verilen idarî yaptırım kararlarınakarşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yolunabaşvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliğitarihinden itibaren on beş gün içinde açılır.İdare mahkemesinde iptal davası açılmışolması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
İdarîyaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu hükümleri uygulanır.
…….."
9.4207 sayılı Tütün ÜrünlerininZararlarının Önlenmesi ve Kontrolü HakkındaKanun’un “Cezahükümleri” başlığı altındadüzenlenen 5. maddesinin 2. ve 16. fıkraları şöyledir:
“(Değişik: 13/2/2011-6111/202md.) 2. maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü,dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilenyasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülükleriniyerine getirmeyen işletme sorumlularına, mahalli mülki amirtarafından bin Türk Lirasından beş bin TürkLirasına kadar idarî para cezası verilir.”
...
(Ek: 13/2/2011-6111/202 md.;Değişik: 24/5/2013-6487/27 md.) Bu maddedeki cezaları gerektirenfiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlindeidari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde ikikat artırılarak verilir. Aynı dönemdekiüçüncü tekerrürde de iş yeri on günden biraya kadar kapatılır.
10. Kanun'un “Tütünürünlerinin yasaklanması”başlığı altında düzenlenen 2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
“1)Tütünürünleri;
a) Kamu hizmet binalarınınkapalı alanlarında,
b) Koridorları dahil olmaküzere her türlü eğitim, sağlık, üretim,ticaret, sosyal, kültürel, spor, eğlence ve benzeriamaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birdençok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlarhariç) binaların kapalı alanlarında,
c) (Değişik:24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücükoltukları ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzerekarayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşımaaraçlarında,
ç) Okul öncesi eğitimkurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretimkurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenimkurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarınınkapalı ve açık alanlarında,
d) Özel hukuk kişilerineait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlencehizmeti verilen işletmelerde,
tüketilemez….. ”
11.2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesişöyledir:
“ UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir…”
12.Kanun'un "Olumsuz görevuyuşmazlığı" başlıklı 14.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.”
13.Kanun'un "Yargı merciilerininuyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idariyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
14.Aynı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın başvurunun reddi gerektiğiyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
16.Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre,davanın taraflarınca 14. madde kapsamında veya yargıyerlerince 19. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince,tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolubakımından verilmiş görevsizlik kararlarıbulunmasıgerekmektedir.
17.Dosyaların incelenmesinde; adli yargı yerinde 4733 sayılıKanun uyarınca verilen 52.827 TL idari para cezasının iptali,idari yargı yerinde ise 4207 sayılı Kanun uyarıncaverilen8.540 TL idari para cezasının iptali istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
18.Dava konusu işlemler aynı iş yerine ilişkin olarak tesisedilmekle birlikte, cezaya konu olan para cezalarının kesilmenedenlerinin farklı olduğugörülmektedir.Dolayısıyla adli ve idari yargıyerlerinde açılan davalar aynı konuyailişkinbulunmadığından inceleme koşulugerçekleşmemiştir.
19.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247sayılı Kanun'un19. maddesinde öngörülenkoşulları taşımayan Kars İdare Mahkemesinin 31/08/2023tarih ve E.2023/400 sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27.maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülenkoşulları taşımayan ve Kars İdare Mahkemesince31/08/2023 tarih ve E.2023/400 sayı ile yapılan BAŞVURUNUNaynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN