T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/497
KARAR NO : 2023/639
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Sürekli işçi statüsünde çalışan davacının, iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptali ve işe iadesi istemiyle açtığı davanın, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı: V.İ
Vekili : Av. S. K
Davalı : İstanbul Valiliği
Vekili : V. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili tarafından, müvekkilinin Şişli HamidiyeEftal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sürekliişçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görevyapmakta iken, özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesinedeniyle, sözleşmesinin feshine ilişkin İstanbulValiliği İl SağlıkMüdürlüğünün 11/04/2023 tarihli ve 3118sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçılmıştır.
2.Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargıyerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevitirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 22/06/2023tarih ve E.2023/953 sayılı görevlilik kararı ile, "İstanbulili, Şişli Hamidiye Eftal Eğitim ve AraştırmaHastanesinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamekapsamında sürekli işçi kadrosunda güvenlikgörevlisi olarak görev yapan davacının, DeğerlemeKomisyonunun 29/03/2023 tarih ve 34/2023/P/6 sayılı kararıylaözel güvenlik kimlik kartının ve çalışmaizninin iptal edildiği gerekçesiyle 275 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin geçici 23. maddesi uyarıncasözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 11/04/2023 tarih ve 3118sayılı işlemin iptaline karar verilmesi talebiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmakta olup, davalı idare vekilinin 02/06/2023 tarihlidilekçesi ile söz konusu dava türünün adli yargınıngörevinde olduğu yönündeki itiraz incelenmiş,davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname iletaşeron işçilerin kamuda sürekli işçikadrosunda istihdam edilmeleri kapsamında yukarıda belirtilen mevzuathükümlerinden anlaşıldığı üzereidarenin tek yanlı olarak ve kamu gücüne dayanarakbelirlediği şartlar çerçevesindeçalışmaya başlamış olması veuyuşmazlığa konu olan davada davalının, olağanüstühal kapsamındaki 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameile kamuda sürekli işçi kadrosuna geçirilmesineilişkin işlemi de ortadan kaldıran bu fesih işleminin,idari nitelikte olduğu değerlendirildiğinden davanıngörüm ve çözümünde idari yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır."gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazınınreddine karar vermiştir.
4.Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikteYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğinceolumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiştir. Kararın ilgili kısmı, özetleşöyledir:
"...davalı idare iledavacı arasındaki ilişki 4857 sayılı İşKanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuşbir iş hukuku ilişkisi niteliği taşıdığından,davacının iş sözleşmesinin feshine ilişkin davakonusu işlemin, idarenin yetkili organı tarafından işverensıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemiolduğu açıktır.
Aksinin kabulü veişverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statühukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerininidari işlem niteliğinde görülerek, özel hukukalanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.
Belirtilen tüm bu hususlaragöre ve 4857 sayılı Kanun'da düzenlenen belirsizsüreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacakolması karşısında, işçi olan davacı ileişvereni arasında iş akdinden doğan davanınçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin19/06/2023 tarihli ve E.2022/265, K.2023/487 sayılı kararında dabenzer hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, davacının iş akdininfeshedilmesine ilişkin İstanbul Valiliği İlSağlık Müdürlüğünün 11/04/2023 tarihlive 3118 sayılı işleminin iptali istemiyle açılandavaya konu uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesigerektiği düşünülmektedir."
6.Emsal dosyalardaki görüşü bilinmekle, 2247 sayılıKanun'un 13/3. maddesi çerçevesinde DanıştayBaşsavcısının görüşününalınmasına gerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.Anayasanın 128. maddesi şöyledir:
“Devletin, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genelidare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliylegörülür.
Memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık veödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî vesosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerisaklıdır.
Üst kademe yöneticilerininyetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarakdüzenlenir.”
8.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamuhizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçilereliyle gördürüleceği hükme bağlanmışolup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanişçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi olduklarıhususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında buKanun hükümlerinin uygulanmayacağıdüzenlenmiştir.
9.24/12/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 696 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılı KHK'yaeklenen Geçici23. Madde ile kamu kurumlarındaçalışan taşeron işçilerin kadroyaalınmasına ilişkin düzenleme yapılmış,kapsamı ve şartları belirlenmiştir. Anılan maddehükmü şöyledir:
"5018 sayılı Kanunaekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamuidareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ilebunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu KanunHükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alanidarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemelerimerkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefaletsandığı, yatırım izleme ve koordinasyonbaşkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor ilmüdürlüğü bütçelerinden veya dönersermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındakidiğer idareler için ise kendi bütçelerindenkarşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattakihükümler uyarınca personelçalıştırılmasına dayalı hizmet alımsözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmaktaolanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5),(6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik,yaşlılık veya malullük aylığı almaya hakkazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkinolarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragatedeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile dahaönce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işverenişçisi olarak çalıştığı işsözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklarkarşılığında herhangi bir hak ve alacak talebindebulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğinedair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabulettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiğitarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alımsözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekliişçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılıolarak başvurabilirler. Başvuranların şartlarıtaşıyıp taşımadıklarının tespiti, butespite itirazların karara bağlanması, şartlarıtaşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göreyapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalısınava alınması, sınav sonuçlarınaitirazların karara bağlanması ve sınavdabaşarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkinsüreç bu fıkranın yürürlüğegirdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerincesonuçlandırılır. Sınavlarda başarılıolanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülendavalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konualacaktan feragat ettiğine dair icramüdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bufıkranın (ç) bendinde öngörülen sulhsözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartlarıtaşımaya devam etmek kaydıyla, sınavsonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her birsözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerininödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeriadına vize edilmiş sayılan sürekli işçikadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkrakapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkinyargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerindebırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretinehükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fıkranınyürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler iseiade edilmez. Bu fıkra kapsamında yapılacak sulhsözleşmelerinden damga vergisi alınmaz."
10.4857 sayılı İş Kanunu'nun"İşvereninhaklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı25. maddesinin II. bendi ile son fıkrası şöyledir:
"Süresibelirli olsun veya olmasın işveren, aşağıdayazılı hallerde iş sözleşmesini süreninbitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
II- Ahlak ve iyi niyetkurallarına uymayan haller ve benzerleri:
a) İş sözleşmesiyapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslınoktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlarkendisinde bulunmadığı halde bunların kendisindebulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayanbilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereniyanıltması.
b) İşçinin,işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref venamusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlardabulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyetkırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
c) İşçininişverenin başka bir işçisine cinsel tacizdebulunması.
d) İşçininişverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işvereninbaşka işçisine sataşması, işyerine sarhoşyahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerindebu maddeleri kullanması.
e) İşçinin,işverenin güvenini kötüye kullanmak,hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarınıortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayandavranışlarda bulunması.
f) İşçinin,işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan vecezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
g) İşçininişverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebedayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya biray içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü, yahut bir ayda üç işgünü işinedevam etmemesi.
h) İşçinin yapmaklaödevli bulunduğu görevleri kendisinehatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
ı) İşçininkendi isteği veya savsaması yüzünden işingüvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerininmalı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunanmakineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlükücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kaybauğratması.
İşçi feshin yukarıdakibentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığıiddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleriçerçevesinde yargı yoluna başvurabilir."
11.4857 sayılı Kanun'un, yukarıda anılan 25. maddesininatıfta bulunduğu 18. maddesinde, feshin geçerli sebebe dayandırılmasıkuralı getirilmiştir.
12.4857 sayılı Kanun'un, yine 25. maddesinin atıfta bulunduğu "Fesih bildirimine itiraz ve usulü"başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"İşsözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebepgösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebepolmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliğitarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İşMahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmakzorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmayavarılamaması hâlinde, son tutanağındüzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde işmahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsauyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özelhakeme de götürülebilir. Arabulucuyabaşvurmaksızın doğrudan dava açılmasısebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflararesen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resentebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuyabaşvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebedayandığını ispat yükümlülüğüişverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebedayandığını iddia ettiği takdirde, buiddiasını ispatla yükümlüdür.
Dava ivediliklesonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkındaistinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliyemahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir."
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Görev"başlıklı 5. Maddesi şöyledir:
" İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklarailişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalıvekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekliişçi statüsünde özel güvenlik görevlisiolarak çalışmakta iken, özel güvenlik kimlikkartının iptal edilmesi nedeniyle, sözleşmesinin feshineilişkin İstanbul Valiliği İl SağlıkMüdürlüğünün 11/04/2023 tarih ve 3118sayılı işleminin iptali ile işe iade edileceği tarihekadar mahrum kaldığı hakların iadesi talebiyleaçılmıştır.
17. 657 sayılı Kanun'dadüzenlenen memur ve sözleşmeli personel istihdamışeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilenişçiler hakkında bu Kanun hükümlerininuygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum vekuruluşlarında statü hukuku dışında kalanistihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışanişçiler hakkında özel bir yasal düzenleme deöngörülmemiş bulunduğundan, bunların işhukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.
18. Davadosyasının incelenmesinden; davacının İstanbul ili,Şişli Hamidiye Eftal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındasürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarakgörev yapmakta iken, özel güvenlik görevlilerisağlık kurulu raporu hakkında yapılan değerlendirmeneticesinde, Değerlendirme Komisyonunun 29/03/2023 tarih ve 34/2023/P/6sayılı kararıyla özel güvenlik kimlikkartının ve çalışma izninin iptal edildiği, bukararın davalı idareye bildirilmesi üzerine mezkûr idarece275 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23.maddesi uyarınca 11/04/2023 tarih ve 3118 sayılı işlem iledavacının sözleşmesinin feshedildiğianlaşılmıştır.
19.Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukukiilişki İş Kanunu’na tabi hizmet sözleşmesinedayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisiniteliğini taşıdığından, davacınıniş sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin,idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıylatesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğuaçıktır. Davacı hakkında davalı idaretarafından iş akdinin feshine dayanak gösterilen özelgüvenlik kimlik kartının iptali ve buna ilişkin işleminidari yargı yerince denetlenmesi hususları, iş akdinin feshi ileişe iade isteminin özel hukuk niteliğini ortadankaldırmamaktadır.
20.Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşuolması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personelhakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğindegörülerek, özel hukuk alanına dahil bulunanuyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabikılınması sonucunu doğurur.
21.Belirtilen tüm bu hususlara göre, İş Kanunu’nagöre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanunu’na dayanan her türlü hak iddialarından doğanhukuk uyuşmazlıklarının çözümündeiş mahkemelerinin görevli kılınmış olması,7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesi ilede 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmetsözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olmasıkarşısında, işçi olan davacı ile işvereniarasında iş akdinden doğan iş bu davanın dagörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddineilişkin İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 22/06/2023 tarih ve E.2023/953sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 22/06/2023 tarih veE.2023/953 sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN