T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/508
KARAR NO : 2023/653
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :A.K.F.D.A.Ş.
Vekili : Av. R.A
Davalı : Sakarya İl JandarmaKomutanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkil şirkete ait aracın seyirhalindeyken lastiğinin patlaması sonucu meydana gelen tektaraflı trafik kazası sonucu, araçsürücüsünün kusurlu olmadığı halde tamkusurlu olduğu yönünde ve hatalı bir şekilde kazatespit tutanağı düzenlendiğini ileri sürerek, Sakaryaİl Jandarma Komutanlığına bağlı ekipçedüzenlenen 03/06/2023 tarihli trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazbaşvurusu yapmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Akyazı Sulh Ceza Hakimliği 07/06/2023 tarihve D.İş. No. 2023/945 sayılı kararı ile,idari işlemin iptali niteliğindeki başvurunun görevsizliknedeniyle reddine ve başvuranın idari yargıda davaaçmakta muhtariyetine karar vermiş, bu karara davacı vekilincebu karara karşı yapılan itiraz Sakarya 1. Sulh CezaHâkimliğinin 10/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2901sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde iptaldavası açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Sakarya 1. İdare Mahkemesi 27/07/2023 tarih veE.2023/743 sayılı kararı ile, maddi hasarlı kazatespit tutanağının, kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belgeniteliğinde olduğunu, adli yargı yerlerindeki uyuşmazlıklarınçözümü sırasında, mahkemelercedeğerlendirilmesi gerektiği, maddi hasarlı kaza tespittutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağının bulunmadığınıbelirterek, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağınıniptali istemine dair uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının görevindeolmayıp, adli yargı merciilerinin görev alanınagirdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma vebilirkişilik” başlığınıtaşıyan 83. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluşnedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur.
Trafik zabıtasınıngörevli olmadığı veya bulunmadığıkarayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespittutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana gelen veyalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarındatarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suçoluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk CezaKanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yoluntrafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veyagenel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekildeişaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunutrafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğekapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usulkanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarındabilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkikmemurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ilediğer esaslar yönetmelikte gösterilir.”
6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110. maddesi şöyledir:
“(Değişik:11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.”
7. “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114. maddesi şöyledir:
“(Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişik birincifıkra: 3/5/2006-5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçununbir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı cezauygulanır.
(Değişik fıkra:3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgilitutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
Bu maddenin uygulanmasına aitusul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir...”
8.2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılanKarayolları Trafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafik kazalarına elkonulmasında aşağıda gösterilen esas ve usulleruygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz vedelillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı”düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca (polis veyajandarma), el konulur.
Trafik zabıtasınıngörev alanı dışında kalan yerler ile elkoyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı,örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenirve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir…”
9.Aynı Yönetmeliğin,“Trafik Kazalarına ilişkin işlemler”başlıklı 156. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgiliolarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslaruygulanır.
a) Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak;kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışansürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veyazarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmeküzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir.
Trafik Kazası TespitTutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasındasaklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yetersayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerinbir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarlapaylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespittutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendigereğince trafik zabıtası ve genel zabıtanıngörevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevlitarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlıkazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, Türk SilahlıKuvvetlerine ait araçların karıştığıtrafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler,tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadecekazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğinibelirtirler.
4) Karayolu üzerindeölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz vedelillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazasıolduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veyaunsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olayyerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmişveya olay yerinden kaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukçahasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanakveya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerinsigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyleyapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazlasayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarlasonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelikçerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası TespitTutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflaraait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olayyerindeki iz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydanageldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafikkazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespitetmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerdenyararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistikformları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şubemüdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesiyapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğünegönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-HâkimMurat UÇUR'un davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacı aracının karıştığıtrafik kazası nedeniyle trafik ekiplerince düzenlenen trafikkazası tespit tutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
13.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
14.Yukarıda belirtilendüzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağının, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği bulunmayan bubelgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olması nedeniyle, 03/06/2023 tarihliTrafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemineyönelik davanın idari yargı yerinde görülmesiimkânının bulunmadığı açıktır.
15.Diğer yandan, Uyuşmazlık Mahkemesinin, maddi hasarlı trafikkazası tespit tutanağının iptali isteminden kaynaklanandavaların adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğiyönünde istikrar kazanmış kararları bulunmaktadırve söz konusu davaların adli yargıdaki çözümyerinin ceza mahkemeleri olmadığı da açıktır.Dolayısıyla, davacı tarafından bu istemle adli yargıyerinde dava açılırken hukuk mahkemelerinde davaaçılacağının gözetilmesi gerekmektedir.
16.Bu durumda,maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağınaitirazen açılan ve idari yargı yerinde görülmesiolanağı bulunmayan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Sakarya 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Akyazı Sulh Ceza Hakimliğinin 07/06/2023 tarih ve D.İşNo.2023/945 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna,
B.Sakarya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Akyazı Sulh Ceza Hakimliğinin 07/06/2023 tarih ve D.İşNo.2023/945 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN