T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/482
KARAR NO : 2023/658
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı olarak ilan edildikten sonra kamulaştırılmayan taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle açılan tazminat davasının,26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fıkrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :B.A
Vekili : Av. H.M
Davalı : Karaman Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.E
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkiline ait Karaman ili, Merkezilçe,...mevkii, ... ada ... sayılı parselde bulunantaşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, mahkemece tespit edilecek bedelin elatma tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/07/2014 tarih ve E.2014/446, K.2014/518sayılı kararı ile, taşınmaz maliki tarafındanidari yargı yerine başvurulmasının gerektiğibelirtilerek dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddinekarar vermiştir. Kararın davacı vekili tarafından temyizedilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesi 12/10/2015 tarih veE.2015/14219, K.2015/14127 sayılı kararı ile, hükmünonanmasına karar vermiştir. Davacı vekilinin karar düzeltmetalebi, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 06/04/2017 tarih ve E.2017/5422,K.2017/10286 sayılı kararı ile kabul edilmiş vehükmün bozulmasına karar verilmiştir.
3.Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/03/2019 tarih ve E.2017/25, K.2019/152sayılı kararı ile, dava konusu uyuşmazlığınçözümünde idari yargı mercileri görevliolduğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Kararındavacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay5. Hukuk Dairesi 23/01/2020 tarih ve E.2019/6980, K.2020/1283 sayılıkararı ile, hükmün bozulmasına karar vermiştir.Davalı vekilinin karar düzeltme talebi, aynı Dairenin 21/09/2020tarih ve E.2020/3357, K.2020/6675 sayılı kararı ilereddedilmiştir.
4. Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/09/2021 tarih veE.2020/511, K.2021/327 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarıncadavanın usulden reddine karar vermiş, kararın davacı vekilitarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi26/04/2022 tarih ve E.2021/13547, K.2022/7515 sayılı kararı ile,hükmün onanmasına karar vermiştir. Davacı vekilininkarar düzeltme talebi,aynı Dairenin 15/03/2023 tarih ve E.2022/10230,K.2023/2561 sayılı kararı ile reddedilmiş ve kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Tüm dosya kapsamı ,birlikte değerlendirildiğinde ;Karaman Belediyesi İmar veŞehircilik Müdürlüğü'nüncevabiyazıları,yapılan keşif gözlemi ve keşfedayalı olarak hazırlanan bilirkişi raporuna göre ,davalı Belediyenin dava konusu taşınmaza el alma durumununsöz konusu olmadığı, dava konusu taşınmazıkapsayan bölgede fiilen çalışmabaşlatılmadığı , bu alanda bulunan konutların veetrafındaki yapı ve muhdesatlarıyıkılmadığı , bu alan içesinde inşaat vehafriyat çalışmalarına başlamadığı ,şantiyeler kurulmadığı , yolların , elektrik ve telefonhatlarının tahripedilmediği , bölgenin topoğrafikyapısının bozulmadığı , dava konusutaşınmazdan yararlanma ve kullanma olanağınınortadankalkmadığı , bu nedenle dava konusu taşınmazakamulaştırmasızel atma olgusunungerçekleşmediği, yerleşik yargı kararlarında da belirtildiğiüzere, fiilen el atılmayan bir taşınmazın salt imarplanı gereği kamulaştırılması gereken birbölge içinde bulunmasının, bu taşınmaza elatıldığı anlamı taşımayacağı, 5393sayılı Belediye Kanununun 73. maddesi kapsamında KentselDönüşüm ve Gelişim Alanı ilan edilen bölgeiçerisinde kalan dava konusu taşınmazın dabu niteliktebulunduğu ,bu taşınmaza davalı tarafındantarafından kamulaştırmasız el atıldığıiddiasının hukuki bir geçerliliğinibulunmadığı,fiilen el atma olgusunun gerçekleşmediği, bu haliyle davacının iddialarının hukuki el atmamahiyetinde olduğuve hukuki el atma iddialarının incelemeyerinin de idare mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, davanınusulden reddinekarar verilerek aşağıdaki şekilde kararverilmiştir."
5.Davacı vekilibukez, taşınmazakamulaştırmasız elatıldığındanbahisle şimdilik 10.000 TL bedelin el atmatarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Konya 2. İdare Mahkemesi 05/07/2023 tarih veE.2023/792, K.2023/839 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargının görevindebulunduğundan bahisle davanın, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-amaddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş,tarafların istinaf etmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2942 sayılıKamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinin birinci cümlesinde;uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlaraayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özünedokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanantaşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarınınyürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllıksüre içerisinde imar programları veya imaruygulamalarının yapılacağı ve bütçeimkânları dâhilinde bu taşınmazların ilgiliidarelerce kamulaştırılacağı veya her hâlde mülkiyethakkını kullanmasına engel teşkil edecekkısıtlılığı kaldıracak şekilde imarplanı değişikliği yapılacağı/yaptırılacağı hükümlerine yer verilmiş olup;26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren Vergi Usul Kanunu ve Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle 2942sayılı Kanunun Ek 1.maddesine eklenen cümlede; bu süreiçinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halindetaşınmazların malikleri tarafından mülkiyethakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacakdavaların adli yargıda görüleceği belirtilmeksuretiyle kamulaştırmasız/ hukuki el atma davalarında adliyargı mercileri görevli kılınmış, kanundagörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağı yönünde bir hükme yer verilmemiş,yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğiöngörülmüştür.
Görevkuralları; kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı, bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevli olanmahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanunagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği, ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Bu durumda; görülmekteolan bu davanın, imar planında Piri Reis Kültür Projesinetahsis edilmek suretiyle mülkiyet hakkının özünedokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlandığıileri sürülen taşınmaz hakkında;kamulaştırılmadığı ve her hâlde mülkiyethakkının kullanılmasına engel teşkil edecekkısıtlılığın kaldırılmasışeklinde imar planı değişikliğiyapılmadığı iddiasıyla mülkiyet hakkındankaynaklı bedele ilişkin olarakaçıldığının anlaşılmasıkarşısında, görüm ve çözümündeyukarıda yer verilen kanun hükümleri ile yapılanaçıklamalar çerçevesinde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli veE:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme:8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler."
9.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı"başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"Belediye, belediye meclisikararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaretalanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyonalanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak,eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restoreetmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskinekarşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veCumhurbaşkanınca bu yönde karar alınmasışarttır.(36)42
Kentsel dönüşümve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın;üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlarolması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi,alanın büyüklüğünün en az 5 en çok500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediyeve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentsel dönüşümve gelişim proje alanlarında bulunan yapılarınboşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.
Kentsel dönüşümve gelişim alanları içinde yer alan eğitim vesağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller harcaesas değer üzerinden belediyelere devredilir. (Ekcümle:4/7/2019-7181/20 md.) Devredilen bu gayrimenkuller içinCumhurbaşkanınca kentsel dönüşüm ve gelişimalanı kararının alındığı tarihten itibarenecrimisil tahakkuk ettirilmez, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir,tahsil edilenler ise iade edilir. Kentsel dönüşüm vegelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacakmünferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçlarındörtte biri alınır.
Kentsel dönüşümve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerleanlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. (Ek cümle:10/9/2014-6552/122 md.) Anlaşma sonucu belediye mülkiyetinegeçen gayrimenkuller haczedilemez. 2981 sayılı Kanunkapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşümve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkullerile belediyelerin anlaşma sağladığı veyakamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindekiinşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılırveya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veyabelediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkulsahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18inci maddesine göre ayrı ada ve parselde imar hakkıverilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma davasıaçabilir.
Kentsel dönüşümve gelişim proje alanlarında yapılacak alt yapı verekreasyon harcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelereait inşaatların proje ortak giderleri belediyeler tarafındankarşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilengayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalangayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplammetrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmakzorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı,yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz veelektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğününbeyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu sicilmüdürlüğüne, paftasında gösterilmeküzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Sözkonusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişikliklerbelediyeye bildirilir.
Kentsel dönüşümve gelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz, tevhit,sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesinin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159 sayılıKararı ile) (…)43
Belediye, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşümve gelişim projelerinin uygulanması sırasında, tapukayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya aynihakları davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarakbedelleri mahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adınabloke edilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17md.) Büyükşehirlerde büyükşehir belediyemeclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin saltçoğunluk ile alacağı karar ile masraflarıntamamı veya bir kısmı belediye bütçesindenkarşılanmak kaydıyla kentin uygun görülenalanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ileözel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telifhakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17md.) Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özelaydınlatma ve çevre tanzimi çalışmalarıiçin yapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler,kat maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile vereceklerikarara göre yapılır.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17md.) Büyükşehir belediyelerince, kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilenalanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşümve gelişim projesi kapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75 incimadde çerçevesinde ortak hizmet projeleriaracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgilihususlarda Başbakanlık Toplu Konut İdaresine 2985sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkilersaklıdır."
10.2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesininbirinci fıkrasının mevcut durumu şöyledir:
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumihizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyethakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukukenkısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imarplanlarının yürürlüğe girmesinden itibarenbeş yıllık süre içerisinde imar programlarıveya imar uygulamaları yapılır ve bütçeimkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelercekamulaştırılır veya her hâlde mülkiyethakkını kullanmasına engel teşkil edecekkısıtlılığı kaldıracak şekilde imarplanı değişikliğiyapılır/yaptırılır. (İptal: Anayasa Mahkemesinin20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Kararıile) (Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içindebelirtilen işlemlerin yapılmaması halindetaşınmazların malikleri tarafından mülkiyethakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar,adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2019 tarih ve E.2019/213, K.2019/416sayılı kararında; Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarih veE.2016/181, K.2018/111 sayılıiptal kararının,Uyuşmazlık Mahkemesinin bu konuda istikrar bulmuş kararlarıdoğrultusunda, yargı yolunun değişmesini gerektirecek birduruma yol açmadığı belirtilmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"...İptal edilenbölüm içerisinde kalan 'Bu süre içerisindebelirtilen işlemlerin yapılmaması hâlindetaşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunungeçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonrataşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idarealeyhine idari yargıda dava açılabilir.' cümlesikapsamında, bakılan görev uyuşmazlığındayargı yolunun değişip değişmeyeceği hususu irdelendiğinde;davacıların taşınmazları üzerinde tasarruf etmehakkının kısıtlanmasının, idarenin bir eylemindendeğil, idari bir işlem niteliğindeki imar planından kaynaklanması;davacıların bu işlem sebebiyle doğduğunu iddiaettikleri zararın ancak idari yargıda açılacak bir tamyargı davasına konu edilebileceğinin tartışmasızolmasının yanında; Anayasa Mahkemesinin belirtilenkararının gerekçesinde; bu konuya ilişkin uyuşmazlıklarınadli yargıda görülmesinin gerektiği, diğer biranlatımla taşınmazın malikleri tarafından idariyargıda dava açılabileceğinin hukuka aykırıolduğu yönünde herhangi bir irdelemeye yer verilmediğigözetildiğinde; Mahkememizin bu konuda istikrar bulmuş kararlarıdoğrultusunda, yargı yolunun değişmesini gerektirecek birdurum bulunmadığı sonucunavarılmıştır...."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasınınsureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, Karaman ili, Merkez ilçe,...mevkii, ... ada ... sayılıparselde bulunan taşınmaza, davalı idarecekamulaştırmasız el atıldığından bahislemahkemece tespit edilecek bedelinel atma tarihinden itibaren işleyecekfaizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
15.İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamuhizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göremeydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesigibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetimin idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir aynihakka müdahalede bulunulduğu özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
16.Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu Karaman ili, Merkezilçe,...mevkii,...ada, ...parsel sayılı taşınmazında bulunduğu alanın, Çevre ve ŞehircilikBakanlığının 05/12/2012 tarihli ve 2069 sayılıyazısı üzerine, 5393 sayılı Belediye Kanunu',nun 73.maddesine göre 14/01/2013 tarih ve 2013/4236 sayılı BakanlarKurulu Kararı ile Doğukışla Vadisi Kentsel Dönüşümve Gelişim Alanı olarak ilan edildiği, davacıya davalıbelediyenin imar ve şehircilik müdürlüğünce,taşınmazın bulunduğu bölgenin kentsel dönüşümplanı içerisinde olması nedeniyle yapı kullanma izinbelgesi verilmediği; bu kapsamda davacının taşınmazüzerindeki mülkiyet hakkının hukukenkısıtlandığı, bir başka deyişletaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı anlaşılmaktadır.
17.Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları işlemleri, idari işlem, herhangi birişlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdiklerimaddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idarieylem olarak tanımlanmaktadır.
18.Bu bakımdan, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlıbiçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılanzararın tazminine ilişkin bulunan davanın, UyuşmazlıkMahkemesinin istikrarlı kararları ile2577 sayılıKanun'un2/1-b. maddesi kapsamında,imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde idari yargı yerinceçözümlenmesi gerekmekte ise de, somut uyuşmazlıktagörevli mahkemeyi belirleyen ve 26/11/2022 tarihli ve 32025sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesiile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fıkrasınaeklenen "Bu süre içindebelirtilen işlemlerin yapılmaması halindetaşınmazların malikleri tarafından mülkiyethakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar,adli yargıda görülür." hükmüuyarınca, davanınçözümündeadli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/09/2021 tarih ve E.2020/511, K.2021/327sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/09/2021 tarih ve E.2020/511, K.2021/327sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN