T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/503
KARAR NO : 2023/642
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Sincan Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.H
Vekili : Av. B. T.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. R. E. G.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 17/11/1997-09/07/2012 tarihleriarasında Sincan Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarakgörev yaptığını, 09/07/2012 tarihinde iş akdiningerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 15.000 TL kıdem tazminatıve 2000 TL ihbar tazminatı alacağının faizi ile birlikte,davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 43. İş Mahkemesi 18/10/2022 tarih veE.2022/312, K.2022/523 sayılıkararı ile, davada idari yargı mahkemelerinin görevliolduğu gerekçesiyle, davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, davacı vekilitarafından karar istinaf edilmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"...davacının,tüm usta öğreticiler gibi, 657 sayılı yasanın 89.maddesinde belirtilen statü içinde ve İlçe MilliEğitim Müdürlüğünün istemi veİlçe Kaymakamlığının onayı sonrasındagörevlendirme ile çalıştığı; ustaöğreticilerin ücretlerinin 657 sayılı Kanunun 89.maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlaruyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen dersücretlerine göre ödendiği görülmektedir.
Ayrıca davacınınsosyal güvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi davacının işsözleşmesi ile çalıştığınıgöstermez. Bu nedenle, davacı ile idarearasında işsözleşmesi bulunmamaktadır. Davacının statühukukuna tabi olarak çalıştığıanlaşılmaktadır. Aradaki hukukiilişki işsözleşmesi bir başka anlatımlaişçi-işverenilişkisi olarak nitelendirilemeyeceği kanaatinevarılmıştır. Öte yandan bu durum genel bir hukukkuralı olan Medeni Kanun 2. maddesindeki iyiniyet kuralınaaykırı olduğu düşünülmektedir.
Tüm dosya kapsamı, emsalYargıtay kararı da dikkate alınarak davaya bakmaya idariyargı görevli olduğundan dava şartıyokluğunedeniyle davanın usulden reddine."
3.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi 25/01/2023 tarih veE.2022/4987, K.2023/160 sayılı kararı ile davacı vekilininistinaf talebinin esastan reddine karar vermiş, kararın davacıvekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9. HukukDairesi 13/04/2023 tarih ve E.2023/6820, K.2023/5514 sayılıkararı ile, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardanreddine karar vermiştir.
4.Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmaküzere 10 TL kıdem tazminatı ve 10 TL ihbar tazminatıalacağının faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle,idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Ankara 13. İdare Mahkemesi 21/08/2023 tarih veE.2023/1101 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
7.Anılan Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
9.Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10.Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12.Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
14.Aynı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
15.Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
16.Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı Geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
19.Dava, davacının Sincan Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, 09/07/2012 tarihinde iş akdinin feshinedeniyle, kıdem ve ihbar tazminatı alacağının faiziile birlikte, davalıdan tahsili istemiyleaçılmıştır.
20.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlara ilişkin alacaklarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
21.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;Ankara 13. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara43. İş Mahkemesince verilen 18/10/2022 tarih ve E.2022/312, K.2022/523sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 13. İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 43. İşMahkemesince verilen 18/10/2022 tarih ve E.2022/312, K.2022/523sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN