T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/499
KARAR NO : 2023/619
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Usta öğretici olarak çalışmaktayken iş akdi feshedilen davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü hak ve alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : N.C
Vekili : Av. B.H.C
Davalı-Adli Yargıda : Samsunİl Milli Eğitim Müdürlüğü
Vekili : Av.G.A.B
Davalı-İdari Yargıda: SamsunValiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Samsun Sema Cengiz Büberci Meslekive Teknik Anadolu Lisesinde 18/09/2014 - 18/06/2021 tarihleri arasındausta öğretici olarak görev yaptığını,müvekkilinin iş akdinin her yıl Eylül ayındabaşlatılıp Haziran ayında feshedilecek biçimde 9aylık fasılalar halinde tesis edildiğini, her defasındaiş akdinin iş veren tarafından haksız ve geçersiznedenlerle bildirimsiz bir şekilde feshedildiğini, müvekkilininayrıca 20/06/2016 - 01/08/2016 tarihleri arasında Halk EğitimMerkezinde, 10/10/2018 - 10/12/2018 tarihleri arasında Samsun MeslekiEğitim Merkezinde usta öğretici sıfatı ileçalıştırıldığını, buralardakiçalışmalarına da işveren tarafından haksızve geçersiz nedenlerle bildirimsiz bir şekilde sonverildiğini; müvekkilinin kıdem ve ihbar tazminatına hakkazandığını buna ilişkin ücretlerininödenmediğini, yine kullanmadığı yıllıkizinlerinin bulunduğunu ancak fesihten sonraücretlerininödenmediğini ifade ederek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 50 TL kıdem, 50 TL ihbartazminatının ve 50 TL yıllık ücretli izinalacağının fesih tarihinde itibaren işleyecek yasal faizile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Samsun 1. İş Mahkemesi12/01/2023 tarih veE.2022/424, K.2023/31 sayı ile,uyuşmazlığın çözümünde idariyargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarıncadavaşartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine kararvermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine SamsunBölge Adliye Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/770, K.2023/745sayı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermişve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Somutolayımızda, dosya içeriğine göre davacı dersücreti karşılığı usta öğretici olarakidare onayı ile görevlendirilmiştir. Davacınınücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenenücretler üzerinden ödendiği dikkatealındığında, taraflar arasında iş sözleşmesibulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu sonucuna varılmıştır. Bununlabirlikte, sosyal güvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunaprimlerinin yatırılmış olmasının dadavacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Bu itibarla, taraflar arasındakiuyuşmazlığın çözümünün adliyargının görev alanına girmediği kabuledilmiştir. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736E., 2017/25 K. sayılı kararı, Esas No:2019/9-786, KararNo:2021/1518 numaraları kararları da aynı yöndedir."
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Samsun 3. İdare Mahkemesi 31/05/2023 tarih veE.2023/576, K.2023/736 sayı ile, davacının idareylearasında geçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talepedilen tazminatın İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesiuyarınca görev yönünden reddine kesin olarak kararvermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.Anılan Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9.Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanun'a, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un"Görev" başlıklı 5. maddesişöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanun'atabi gazeteciler, 854 sayılı Kanun'a tabi gemiadamları,22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçicimadde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanun'un dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, usta öğretici olarak görev yapmakta iken işakdininfeshedilmesi üzerine,fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla ödenmediğini ileri sürdüğühak ve alacaklarının faiziyle tazminine karar verilmesiistemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatını İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Samsun 1. İş Mahkemesinin 12/01/2023 tarih ve E.2022/424, K.2023/31 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Samsun 1. İş Mahkemesinin12/01/2023 tarih ve E.2022/424, K.2023/31sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN