T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/464
KARAR NO : 2023/627
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca iş yerinin yedi gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararın iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İ.K
Vekili : Av. M.T.B
Davalı : Meram BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. F. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Konya ili, Meram ilçesi,...Mahallesi,...sokak No:8 adresinde faaliyetgösteren " ... "unvanlı iş yerinin cezalar ve ikazlara rağmen ruhsataaykırı faaliyette bulunduğu ve canlı müzikyayınına devam ederek çevre halkınınrahatsızlığına neden olduğundan 1608 sayılıKanun'un 1. maddesi gereğince 7 gün süreylekapatılmasına ve izinsiz canlı müzik yayınıyapıldığından bahisle 2559 sayılı Polis Vazife veSalahiyet Kanunu'nun 6. maddesi gereğince davacının 6.634 TLpara cezası ile cezalandırılmasına ilişkin MeramBelediye Encümeninin 27/07/2022 tarih ve 2022/1433 sayılıkararının; iş yeri açma ve çalışmaruhsatının olduğu, iş yerinde canlı müzikolmadığı, hukuka aykırı olduğu iddia edilerek,idari para cezası ile 7 gün süreyle faaliyetten menkararının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2.Konya 2. İdare Mahkemesi 13/09/2022 tarih ve E.2022/916 sayılıkararı ile, dava konusu Meram Belediye Encümeninin 27/07/2022 tarihve 2022/1433 sayılı kararının; Konya ili, Meramilçesi,...Mahallesi,...sokak No: 8 adresinde faaliyet gösteren " ... " unvanlıişyerinin 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince 7gün süreyle kapatılmasına dair kısmı içinayrı, izinsiz canlı müzik yayınıyapıldığından bahisle 2559 sayılı Polis Vazife veSalahiyet Kanunu'nun 6. maddesi gereğince davacının 6.634 TLpara cezası ile tecziyesine ilişkin kısmı içinayrı olacak şekilde iki farklı dava açılmasıgerektiği gerekçesiyle 2577 Sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun bulunmayan davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
3.Davacı vekili bu kez, ruhsat hilafına faaliyette bulunduğundanbahisle Konya ili, Meram ilçesi,...Mahallesi,...sokak No: 8 adresindefaaliyet gösteren " ... "unvanlı işyerinin 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesigereğince 7 gün süreyle kapatılmasına ilişkinMeram Belediye Encümeninin 27/07/2022 tarihli ve 2022/1433sayılı kararının iptalini istemiştir.
4. Konya 2. İdare Mahkemesi 05/10/2022 tarih veE.2022/1182, K.2022/984 sayılı kararı ile,davacıya ait işyerinde yapılan denetimde, ruhsat hilafınafaaliyette bulunulduğu ve canlı müzik yayınıyapıldığının tespit edilmesi üzerine ruhsatharici ve amaç dışı faaliyet gösterildiğindenbahisle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 7 günsüreyle kapatılmasına ilişkin Meram Belediye Encümenincekarar verildiği, kararın bu kısmının 5326sayılı Kanun'da belirtilen idari yaptırım türlerindenolduğu, 1608 sayılı Kanun'da bu idari yaptırımlarakarşı itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediğinin anlaşıldığı, bu durumda,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı konun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağındanaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusunucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577sayılı Kanun'un 14. ve 15/1-a. maddeleri uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
5.Davacı vekili bu kez, Belediye Encümeni Kararının, işyerinin 7 gün süre ile kapatılmasına ilişkinkısmının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
B. Adli Yargıda
6. Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği 05/06/2023 tarih veD.İş. 2022/5272 sayılı kararı ile, itirazeden hakkında uygulanan idari yaptırım (iş yerinin 7gün süre ile kapatılması) kararının iptalinedönük yapılan başvuruyu inceleme görevinin 5326sayılı Kanun'un 3. ve 27/8. maddeleri gereğince Hakimliklerineait olmayıp İdare Mahkemesinin görev alanındakaldığı gerekçesiyle Hakimlikleriningörevsizliğine, 2447 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümeningörev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesininbirinci fıkrasının (e) bendi şöyledir:
"Belediye encümeniningörev ve yetkileri şunlardır:
......
e) Kanunlardaöngörülen cezaları vermek.
......"
8.Hangi fiil ve eylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idariyaptırım türleri ve bu türler arasında sayılanİdari Para Cezaları ile İdari Tedbirlerin neler olduğu vebunlara itiraz yolları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’ndadüzenlenmiştir.
9.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2. maddesişöyledir:
“Kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır.”
10.Kanun’un “Kanunilikİlkesi” başlıklı 4. maddesinin birincifıkrasında; “Hangi fiillerinkabahat oluşturduğu, kanunda açıkçatanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmüniçeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle dedoldurulabilir.” hükmü, ikinci fıkrasındada “Kabahatkarşılığı olan yaptırımlarıntürü, süresi ve miktarı, ancak kanunlabelirlenebilir.” hükmü yer almakta, böylecehangi fiillerin kabahat oluşturduğunun kanundaaçıkça tanımlanabileceği hususunun yanısıra, idarenin de somut olayda olduğu gibi genel ve düzenleyiciişlemleriyle tanımlama yapabileceği belirtilmiş,ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olanyaptırımın türü, süresi, miktarınınancak kanun ile belirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır.
11.Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göreidari para cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dairhüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486Numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muadil Kanun’un 1.maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
“Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.”
12.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Çeşitli Kabahatler” üstbaşlığı altında düzenlenen “Emre aykırıdavranış” başlıklı 32. maddesişöyledir:
“(1) Yetkili makamlartarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî paracezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanundaaçıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765sayılı Türk Ceza Kanununun 526ncı maddesine diğerkanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmışsayılır.”
13.Aynı Kanun’un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun'un31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
14.Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmıştır.
15. Aynı Kanun'un 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
16.Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında, “İdari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” hükmü yer almakta olup,sekizinci fıkrasında bendinde ise,“İdari yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararlarındaverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörülür” düzenlemeleri yeralmıştır.
17.Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasınınekinde idari yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
20.Dava, 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümeninceverilen idari para cezası ile iş yerinin yedi gün süre ilefaaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
21.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
22.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
23.Davanın açıldığı andaki kurallara göregörevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmişise, (davanın açıldığı anda görevli olanve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlikkararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görevkuralının, değişikliğin yürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
24.Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliğiile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
25.İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1.maddesi uyarınca davacının idari para cezası ilecezalandırılmasına ve iş yerinin bu maddedeöngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesindebelirtildiği üzere belirli bir süre için(7 gün)faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır.
26.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, işyerinin 7 gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Konya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/06/2023 tarih ve D.İş.2022/5272 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Konya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/06/2023 tarih ve D.İş.2022/5272 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN