T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/510
KARAR NO : 2023/624
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Satış Memurluğu dosyasında yapılan açık artırma usulü ihale sonucu satılan taşınmaza ilişkin olarak, %1 yerine %18 alındığı ileri sürülen KDV'nin iadesine karar verilmesi istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı: H.(O.) U
Vekili : Av. G.E
Davalı : İzmir Vergi DairesiBaşkanlığı (Dikili Mal Müdürlüğü)
Vekili : Av. B. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, Dikili Satış Memurluğu tarafındangerçekleştirilen ihale suretiyle taşınmazsatışı nedeniyle davacı adına %18 oranıüzerinden yapılan katma değer vergisi tahakkukunun; Dikili SulhHukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun, E.2019/28 sayılıdosyasında yapılan ihale sonucu satışa konu İzmir ili,Dikili ilçesi,...Mahallesi, ...ada,...parsel ve 3 numaralıbağımsız bölümün davacıya ihaleedildiği, söz konusu dosyada davacıdan %18 katma değervergisi olarak 38.416,80 TL alındığı ancak, 2007/13033sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi'ne ekli (1) Sayılı Listeuyarınca ihale bedeli üzerinden %1 oranında katma değervergisi alınması gerektiği ve işlemlerin hukukaaykırı olduğundan bahisle iptali ile davacıdan tahsiledilen %17 oranında katma değer vergisinin iadesine karar verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. İzmir 2. Vergi Mahkemesi 18/06/2021 tarih veE.2020/956, K.2021/731 sayılı kararı ile, paylaştırmave ortaklığın giderilmesi için satışyapılması gereken hallerde hakim tarafından memurgörevlendirilerek taşınır ve taşınmazmalların satışının İcra ve İflas Kanunuhükümlerine göre yapılacak olmasının yanısıra, söz konusu satış işlemleri nedeniyleyapılacak itiraz ve şikayetlerin İcra ve İflas Kanunuuyarınca incelenecek olması da dikkatealındığında, Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi SatışMemurluğunun, 2019/28 sayılı dosyasındagerçekleştirilen ihale nedeniyle yapılan katma değervergisi tahakkukunun, satış için görevlendirilensatış memurluğu tarafından tesis edilen bir işlemdenkaynaklandığı da gözetildiğinde, bu işleminyasaya uygun olup olmadığının adli yargı mercileri tarafından incelenerekçözümlenmesi gerektiği sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a bendi uyarıncadavanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
3.Davacı vekilibu kez,aynı istemle adliyargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4.Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi 20/10/2021 tarih ve E.2021/522, K.2021/830sayılı kararı ile, somut olayda, ihale konusutaşınmaza ilişkin KDV oranının %18 olduğubelirtilerek satış kararı doğrultusunda gerekli yerlerde vevasıtalarla ilan edildiği, İİK'nun 16/1. maddesindeöngörülen yasal sürede icra mahkemesine başvurularakKDV oranının şikayet konusu yapılmadığı, budurumda ihale alıcısı, ihale şartlarını bilerekihaleye girmiş ve ihale konusu taşınmazı verdiği teklifile alındığı, buna göre, herkes içinkesinleşmiş olan "ihaleşartları” çerçevesinde yapılan ihaledensonra KDV’nin daha düşük uygulanması talebinin icramahkemesinde ileri sürülemeyeceğini, nitekim Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin benzer yöndeki 2017/8537 Esas, 2017/12550 Kararsayılı içtihatları da göz önündebulundurulduğunda şikayetçinin talebinin mahkemelerince kabuledeğer görülmediğinden şikayetin esastan reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf yolunabaşvurulmuştur.
5.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 27/12/2022 tarih veE.2022/157, K.2022/3043 sayılı kararı ile,davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın353/l-b.2. maddesi gereğince mahkeme kararınınkaldırılmasına, davacının davasınınHMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Dava,İİK'nın 16. maddesi uyarınca ihalede satış bedeliüzerinden % 18 KDV uygulanmasına ilişkin icra memurişlemini şikayet ve fazla ödenen KDV'nin geri ödenmesiistemine ilişkindir.
6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesine göre, yargı yolu davaşartları arasında sayılmış olup, aynıKanunun 115. maddesi uyarınca dava şartları,yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğindendikkate alınmalıdır.
İcra mahkemeleri,İİK'nın 4. maddesi uyarınca, icramüdürlüğü işlemlerine karşıyapılan itiraz ve şikayetleri incelemekle görevlidir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin28/02/2022 tarihli 2021/521 Esas 2022/120 Karar sayılıkararında, ihalelerde alınan KDV oranının fazla olduğuiddiası ile iadesineilişkin istemlerde Vergi Mahkemesiningörevli olduğuna karar verilmiş olup, somutuyuşmazlıkta yargı yolu bakımından davaşartının yokluğu nedeniyle şikayetin usulden reddinekarar verilmesi gerekirken, şikayetin esastan reddedilmesi yerindegörülmemiştir.
Yukarıda açıklanannedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine kamudüzeni yönünden yapılan incelemeye göre, kararınusul ve yasaya uygun olmadığı anlaşılmakla, esasailişkin diğer yönler incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a/4maddesi uyarınca kararın kaldırılmasınavedosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesigerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere;
1-Davacının istinafbaşvurusu üzerine kamu düzeni yönünden yapılanincelemeye göre, esasa ilişkin yönler incelenmeksizin,HMK'nın 353/1-a/4 maddesi uyarınca Dikili Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/522Esas, 2021/830 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Davanın yenidengörülmesi için dosyanın Dikili Sulh Hukuk MahkemesineGÖNDERİLMESİNE, ..."
6. Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi31/05/2023 tarih ve E.2023/82, K.2023/489sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak davacıvekilince KDV oranına yapılan itirazın yargı yolubakımından 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesigereğince Vergi Mahkemelerinin görevli olması, yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle usulden reddi ile mahkemeleriningörevsizliğine, kararın kesinleştiği tarihten itibarendavacının talep etmesi halinde Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.T.C. Anayasası’nın 73. maddesi; "Vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veyakaldırılır." hükmünüiçermektedir.
8.213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanunun Şümulü" başlıklı1. maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılıolanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim veharçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim veharçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiş, "Vergi Davalarının Konusu"başlıklı 378. maddesinin 1. fıkrasında da; vergimahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi,cezanın kesilmesi, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkaksahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapantarafından verginin kesilmiş olması gerektiği açıklanmış,ayrıca aynı Kanun'un 116. ila 123. maddelerinde tarifi yapılanve kapsamı gösterilen vergi hataları nedeniyle ilgililerin 5yıllık zamanaşımı süresi içinde idareyebaşvurup haklarında yapılan vergilendirme hatalarınındüzeltilmesini ve haksız ödenen vergilerin iadesiniisteyebilecekleri öngörülmüştür.
9.Diğer yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1.maddesinin 3/d bendinde; müzayede mahallerinde ve gümrükdepolarında yapılan satışların katma değervergisi konusunu teşkil eden işlemlerden olduğu hükmebağlanmış, aynı Kanun'un 40. maddesinin 5.fıkrasında,Maliye Bakanlığının, bu Kanunun 17.maddesinin, 1. fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşlara,sadece vergiye tabi işlemlerin bulunduğu dönemler içinbeyanname verdirmeye, beyanname yerine kaim olmak üzere işleme esasbelgeleri kabul etmeye, bu mükelleflere ait verginin beyan ve ödemezamanı ile tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeyeyetkili olduğu belirtilmiş;söz konusu yetkiçerçevesinde, Katma Değer Vergisi Uygulama GenelTebliği'nin "İcraDairelerinde Yapılan Satışlar"başlıklı 6.2 bölümünde, 3065 sayılıKanun'un (l/3-d) maddesi uyarınca müzayede yoluyla satışyapan icra dairelerinin, katma değer vergisi uygulamasındayapılan satışlarla ilgili katma değer vergisininbeyanı ve ödenmesi ile ilgili işlemleri ne şekildeyürüteceği yönünde açıklamalara yerverilmiştir.
10.2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemelerive Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, ilözel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim veharçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam vecezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilenişleri,
Çözümler."
11. 2577sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun " İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşmave sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyaaslının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece, idari yargı mahkeme kararının kesinleşmeşerhli örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ındavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, davacı tarafından Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi SatışMemurluğunun E.2019/28 sayılı dosyasında yapılanaçık artırma usulü ihale sonucu satılantaşınmaza ilişkin olarak %1 yerine %18alındığı ileri sürülen KDV'nin fazlayailişkin kısmının iadesine karar verilmesi istemiyle tahsilişlemini gerçekleştiren vergi dairesine karşıaçılmıştır.
15.Olayda; İcra Müdürlüğünce yapılan ihaleüzerine alınan taşınmazın satın alma bedeliüzerinden hesaplanarak Vergi Dairesi Müdürlüğüneyatırılan katma değer vergisinin iadesi istenilmektedir. Buvergi dayanağını 3065 sayılı Katma Değer VergisiKanunu'ndan almaktadır. Mükellefi ve uygulanacağı orananılan Kanun hükümleri uyarınca belirlenmektedir.Taşınmaz tesliminin icra veya iflas idaresince yapılan ihaleyoluyla gerçekleşmesi ve teslim bedeli üzerinden hesaplamayapılarak verginin tahsil edilmesi, bu işlemi özel hukukilişkisine dönüştürmemektedir.
16.Bu itibarla, taşınmaz tesliminin 3065 sayılı KatmaDeğer Vergisi Kanunu'na göre vergi istisnası kapsamındabulunup bulunmadığının, vergiye tabi olması halindehangi oranda vergi hesaplanması gerektiğinin tespitine yönelikolarak, 3065 sayılı Kanun ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunuhükümlerine göre inceleme yapılması gerekmektedir. Buyoldaki incelemeyi yapma görevi, 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun maddeleri uyarıncaVergi Mahkemesine verilmiştir.
17.Bu durumda, ihale yoluyla satın alınan taşınmazınsatın alma bedeli üzerinden hesaplanarak tahsil edilen katmadeğer vergisinin istisna kapsamında olduğu ilerisürülereködenen katma değer vergisinin yasal faiziylebirlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Kanunun 2. ve 2576sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İzmir 2. Vergi Mahkemesinin 18/06/2021 tarih ve E.2020/956, K.2021/731sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 2. Vergi Mahkemesinin 18/06/2021 tarih ve E.2020/956, K.2021/731sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN