T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/334
KARAR NO : 2023/646
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Belediye Meclisi kararıyla yürürlüğe konulan Tarifenin uygulanmasından doğan "geçiş hakkı ücretine" ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av.S.A.A
Davalı : Aydın BüyükşehirBelediye Başkanlığı
Vekili : Av. P.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davalı idarece tahakkuk ettirilen 18/03/2022 tarih ve663/205-48981 dosya numaralı 267.224,11 TL geçiş hakkıbedeli ile 48.100,34 TL katma değer vergisi olmak üzere toplam315.324,45 TL "2021-2025yıllarına ilişkin 5 yıllık geçişhakkı bedeli" açıklamalı tahakkukfişinin ve hesap tablosunun, geçiş hakkı bedelininTarifeye aykırı şekilde fazla hesaplandığı veayrıca KDV tahakkuk ettirilemeyeceği iddialarıylakaldırılmasına yönelik 12/05/2022 tarih ve 82804sayılı başvurusunun zımnen reddine ilişkinişlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevapdilekçesi ile, "Tarife ilebelirlenen ücrete ilişkin davada adli yargının görevliolduğunu" belirterek yargı yolu bakımındangörev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Aydın 2. İdare Mahkemesi 21/03/2023 tarih veE.2022/1709 sayılı görevlilik kararı ile, "geçişhakkı bedeline ilişkin uyuşmazlığınsözleşmeden değil, Yönetmeliktenkaynaklandığı, dolayısıyla idarenin kamugücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idariişlemin iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesiuyarınca idare mahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.
4.Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebiyle başvurusu üzerine, davadosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, uyuşmazlıkta adliyargının görevli olduğu düşüncesiyle olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davakonusu olayda, davalı idare ile davacı arasında 19/10/2016tarihinde geçiş hakkı sözleşmesiimzalandığı, sözleşmenin incelenmesinden, taraflarakarşılıklı olarak çeşitli hak veyükümlülükler getirdiği, tarafların serbestiradelerine dayandığı, kamu hukukunun ve dolayısıylakamu gücünün bu sözleşmede yerininbulunmadığı, sözleşmede taraflarınkarşılıklı fesih ve sözleşmededeğişiklik yapma yetkilerinin bulunduğu görülmektedir.Bu durumda, sözleşmenin kamu hukuku ağırlıklıdeğil, tarafların serbest iradesiyle oluştuğu kabuledilmelidir. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerininkarşı taraftan fazla bulunması, bu sözleşmeninözel sözleşme niteliğini etkilemediği gibi, idareninüstün yetkilerle donatıldığı sonucunudoğurmamaktadır.
Yasal düzenlemeler veyapılan açıklamalar dikkate alındığında,bu düzenlemeler kapsamında akdedilen geçiş hakkısözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların özelhukuk hükümlerine göre adli yargıdaçözülmesi gerektiği açıktır. Bunakarşılık, geçiş hakkısağlayıcısı ile işletmeci arasında herhangi birgeçiş hakkı sözleşmesi imzalanmadan elektronik haberleşmehizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapınınkurulması, kaldırılması, bakım veonarımının yapılması gibi amaçlarla kamumülkiyet alanlarının altından, üstünden veyaüzerinden geçilmesi halinde, bu tasarruflar sebebiyle kamukurumları tarafından tesis edilen işlemlerden kaynaklananuyuşmazlıkların çözümünde idare hukukununilkelerine göre değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Bu itibarla, somut olaydauyuşmazlığın bu sözleşmede belirtilen alanlarailişkin geçiş hakkı karşılığıödenecek geçiş hakkı bedelinin miktarınınbelirlenmesinden kaynaklandığı, bu kapsamda saha dolaplarıbedelleri ile bu bedellerden kaynaklanan KDV'nin Yönetmelik'te belirtilenve sözleşmede kararlaştırılan esaslara uygun olarakhesaplanıp hesaplanmadığının belirlenmesi gerektiğianlaşıldığından, geçiş hakkısözleşmesinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğidüşünülmektedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarıncayapılmış başvurunun reddi gerektiği yönündedüşünce vermiştir. Düşüncenin ilgilikısmı özetle şöyledir:
"...İdarîyargının görev alanının tespitine ilişkinölçütlerden biri olan "kamu gücü"ölçütüne göre, idare, egemenliğin birparçası olarak emretme gücü (kamu kudreti)kullandığından ve ilgililere bu tek yanlı iradesinigerektiğinde zorla kabul ettirme yetkisine sahip olduğundan, idareninkamu gücü kullanarak yaptığı işlem ve eylemlerdenkaynaklanan ihtilafların görüm ve çözümüidarî yargının görev alanına girer. "Kamuhizmeti" ölçütüne göre idarenin kamu hizmetigörmek için yaptığı işlem ve eylemler, idarehukukunun alanına girdiğinden, uyuşmazlıkların görümve çözüm yeri idarî yargıdır. "Karmaölçüt"e göre ise idarenin üstlendiğihizmetlerin artması ve çeşitlenmesi, kamu hizmetiölçütünü yetersiz kıldığından vebirçok kamu hizmeti, idare hukuku kurallarına göre değilözel hukuk kurallarına göre yürütülmeyebaşlandığından, (elektrik, doğal gazdağıtım, iletim, elektronik haberleşme gibi.) idarîyargının görev alanının tespitindeyürütülen faaliyetin niteliğinden ziyade, faaliyetiyürüten ya da işlemi tesis eden ve uygulayan kuruluşunözel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkilerkullanıp kullanmadığı önemtaşımaktadır. Bu itibarla kamu hizmetini yürütenkuruluşun, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanarakyaptığı işlem ve eylemlerinin denetimi idarîyargının görev alanına girer.
Bir sözleşmedenkaynaklanan uyuşmazlığın idarî yargıdagörülebilmesi için ise uyuşmazlık konusu edileceksözleşmenin "idarî sözleşme"niteliğinde olması gerekmektedir. Bununla birlikte idarenin özelhukuk sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarbakımından da sözleşme öncesi süreçlereilişkin olarak idare tarafından kamu gücü kullanılaraktesis edilen tek yanlı işlemlerin ve sözleşmedenayrılabilen işlemlerin yargısal denetimi idarî yargımercileri tarafından yapılır.
Elektronik haberleşmemevzuatında geçiş hakkına ilişkinanlaşmaların serbestçe yapılması esasıbenimsenmiştir. Geçişhakkı sağlayıcısının kamu idaresi olmasıdurumunda ise anlaşmaya esas geçiş hakkı ücret tarifesininilgili idarenin tâbi olduğu mevzuata göre yetkili organıeliyle belirlenebileceği açık olup, tarifenin ilgilitarafların katımıyla belirlenmesini zorunlu kılan birdüzenleme bulunmamaktadır. Nitekim, Belediye Gelirleri Kanunu'nun97.maddesine göre, belediyeler bu Kanunda harç veya katılmapayı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlıolarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediyemeclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir.
Davalı belediye tarafındandavacı şirket adına, 2021-2025 yılları arasındaki5 yıllık döneme ilişkin olarak geçiş hakkıbedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine vergi dairelerinden alınanmuktezalara ve bölge idare mahkemesi kararlarına göre belediyelereödenecek geçiş hakkı bedellerinin katma değervergisinden müstesna olduğu ve saha dolaplarınınYönetmeliğe göre ayrı bir ücrete tâbitutulamayacağı yönünde davacı şirkettarafından yapılan başvurunun belediyece zımnen reddiişlemi davaya konu edilmiştir.
Davalı belediyeninsözleşmede yer almayan saha dolabı ücretiniYönetmeliğin 9. maddesinin 4 numaralı fıkrasınadayanarak tahakkuk ettirmiş bulunması nedeniyle ihtilafındavacı ile davalı idare arasında akdedilen sözleşmeninuygulanmasından değil,katma değer vergisi mevzuatından veYönetmeliğin 9. maddesinin 4 numaralı fıkrasındaörnek olarak belirtilen bedellerin ve benzerlerinin geçişhakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirdeişletmeci tarafından ayrıca karşılanacağıyolundaki kuraldan ve Belediye Meclisi kararıylayürürlüğe konulan Tarifenin uygulanmasındankaynaklandığı ve Tarife ile belirlenen bedelindayanağının Belediye Gelirleri Kanunu ve bahsi geçenYönetmelik olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla,sözleşmeyedeğil Yönetmeliğe dayandırılan bedel talebine ve katmadeğer vergisine ilişkin olarak, davalı idarenin tek yanlıiradesiyle tesis edilen işlemden kaynaklananuyuşmazlığın, sözleşme hükümlerininuygulanmasından doğan bir uyuşmazlık olaraknitelendirilmesi mümkün bulunmadığından, davanıngörüm ve çözümü idarî yargınıngörev alanında bulunmaktadır."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı;elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetlemeyoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarınıngözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerinyaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimlikullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmetalanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımlarınteşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esaslarınbelirlenmesidir."
9.Bu Kanun'un "Kapsam" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"Elektronik haberleşmehizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme altyapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile hertürlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali,ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahilkıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konularailişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırmafaaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir."
10.Aynı Kanun'un "Tanımlar vekısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; "h) Elektronik haberleşme",elektriksel işaretlere dönüştürülebilen hertürlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verininkablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal,elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıylailetilmesi, gönderilmesi ve alınması; "ı) Elektronik haberleşme alt yapısı",elektronik haberleşmenin, üzerinden veyaaracılığıyla gerçekleştirildiğianahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminallerve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebekebirimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyiciparçalarını; "k)Elektronik haberleşme şebekesi", bir veya daha fazlanokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bunoktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlamaekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletimsistemleri ağını, "s)Geçiş hakkı" işletmecilere, elektronikhaberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibiamaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarınınaltından, üstünden, üzerinden geçmeleri içintanınan haklar; "ş)Geçiş hakkı sağlayıcısı",geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortakkullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmaküzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmazüzerindeki hak sahipleri; "z)İşletmeci", yetkilendirme çerçevesindeelektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşmeşebekesi sağlayan ve alt yapısını işletenşirket; "dd) Kurul",Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu,"ee) Kurum", Bilgi Teknolojileri veİletişim Kurumu olarak tanımlanmıştır.
11.Aynı Kanun'un "Geçişhakkının kapsamı" başlıklı 22.maddesi şöyledir:
“Geçiş hakkı;elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlüelektronik haberleşme alt yapısını ve bunlarındestekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyetekonu taşınmazların altından, üstünden,üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek,sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamakve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarınıbu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanmahakkını kapsar."
12. Aynı Kanun'un "Geçiş hakkı talebinin kabulü" başlıklı23. maddesi şöyledir:
" (1) Taşınmazakalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindekihakların kullanımının sürekli biçimdeaksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde,seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetlerihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklısebepler saklı kalmak üzere, kabul edilir.
(2) Kamu kurum vekuruluşları, kendilerine yapılan geçiş hakkıtalebini içeren başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeyemahal vermeden, değerlendirir ve altmış gün içindesonuçlandırırlar. Benzer konumdaki işletmecilerarasında ayrım gözetmeksizin şeffafdavranılır."
13.Aynı Kanun'un "Tesispaylaşımı ve ortak yerin önceliği"başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"Geçiş hakkıkapsamında kullanılacak bir taşınmaz üzerindehalihazırda bu Kanun ve Kurum düzenlemeleriçerçevesinde, Kurum tarafından ortak yerleşim ve tesispaylaşımı yükümlülüğüne kararverilmiş bir elektronik haberleşme şebekesi bulunmasıhalinde ortak yerleşim ve tesis paylaşımına öncelikverilir."
14.Aynı Kanun'un "Anlaşmaserbestisi" başlıklı 25. maddesişöyledir:
"İşletmeci ilegeçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuatave Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ilegeçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmaküzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurumtarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri vedeğişikliklerini, her türlü bilgi, belge ileyazışmaları Kuruma bildirmekleyükümlüdürler."
15.Aynı Kanun'un "Geçişhakkına ilişkin yükümlülükler" başlıklı28. maddesi şöyledir:
"(1) Geçişhakkı sağlayıcısı, işletmecinin geçişhakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisizve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamakamacıyla, masrafları işletmeci tarafındankarşılanmak üzere, gerekli tüm önlemlerinalınmasına ve çalışmalarınyapılmasına izin verir.
(2) Geçiş hakkısağlayıcısı bu haklarını kullanırken,işletmecinin geçiş hakkı kapsamındayürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronikhaberleşme şebekesini tehlikeye düşürücüveya zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür.
(3) Geçiş hakkıkullanan işletmeciler, geçiş hakkısağlayıcısının geçiş hakkınınkullanımı dışında ayrıcauğradıkları zararları en geç bir ayiçerisinde karşılamak zorundadırlar.ci maddesindebelirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
16.Aynı Kanun'un "Yetkilendirmenindevri halinde geçiş hakkı anlaşması" başlıklı29. maddesi şöyledir:
"Yetkilendirmenin devri halindekamu hizmetinin kesintiye uğramaması için, geçişhakkı sağlayıcısı tarafından aksi ilerisürülmediği müddetçe; geçiş hakkıanlaşmasının, geçiş hakkısağlayıcısı ile yeni işletmeci arasında aynışartlarda geçerli olacağı kabul olunur."
17.27/12/2012 günlü ve 28510 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Sabit ve MobilHaberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan HerTürlü Kablo ve Benzeri Gerecin TaşınmazlardanGeçirilmesine İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı4. Maddesinde; "d) Geçişhakkı", işletmecilere; elektronik haberleşmehizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak,kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu veözel mülkiyet alanlarının altından, üstündenve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları;"e) Geçiş hakkıücreti", İşletmecinin, geçişhakkı karşılığında geçiş hakkısağlayıcısına ödeyeceği ücreti; "f) Geçiş hakkı ücrettarifesi", Ek-1’de yer alan Geçiş HakkıÜcret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilenyerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerdentalep edilen ücretlerin üst sınırlarınıgösteren fiyat tarifesini ifade etmektedir.
18.Bu Yönetmeliğin "Geçişhakkına ilişkin anlaşma" başlıklı8.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikkapsamında işletmeci ve GHS; 5 inci maddede belirtilen ilkelerdoğrultusunda geçiş hakkına ilişkinanlaşmaları serbestçe yapabilirler.
(2) İşletmeciler, talepedilmesi halinde GHS ile yaptıkları anlaşma ve eklerinin birersuretini Bakanlığa ve Kuruma gönderir.
(3) Taşınmazakalıcı zarar verilmemesi ve bu taşınmaz üzerindekihakların kullanımının sürekli biçimdeaksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde,seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetlerihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebeplersaklı kalmak üzere GHS tarafından kabul edilir. GHS,geçiş hakkı talebini reddetmesi durumundaayrıntılı gerekçesini işletmeciye bildirmekzorundadır.
(4) GHS’nin geçişhakkı talebini reddetmesi durumunda işletmeci, reddetmegerekçesi ile birlikte sorunun çözümekavuşturulması için Bakanlığa başvurabilir.Bakanlık, gerekli değerlendirmeyi yaparak sonucunu GHS veişletmeciye bildirir.
(5) Geçiş hakkıanlaşması imzalandıktan sonra uygulama sürecinde taraflararasında ortaya çıkan anlaşmazlıklar, ilgili mevzuathükümleri kapsamında çözümlenir. Taraflardanherhangi birinin talep etmesi durumunda Bakanlık konu hakkındagerekli değerlendirmeyi yaparak görüşünübildirir.
(6) Geçiş hakkınaait ücretlerin ödeme şekli, geçiş hakkınailişkin anlaşmada yer alır."
19.Bu Yönetmeliğin "Geçişhakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesişöyledir:
"(1) Geçişhakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalanyerler için GHS tarafından, geçiş hakkınıkullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkıücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilenfiyatları aşamaz.
(2) Tapuda kamu kurum vekuruluşları adına kayıtlı taşınmazlariçin belirtilen ücret üst sınırı hariçolmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alanüst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılınbaşında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlananÜretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranındaartırılarak tespit edilir.
(3) İlk yıldan sonrakigeçiş hakkı ücretleri; bir önceki yılgeçiş hakkı ücretine en fazla Türkiyeİstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi(ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespitedilir.
(4) Geçiş hakkınedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşmealtyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlükablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyletaşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yerdeğişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli vebenzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmeliktebelirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla vetaraflar arasında yapılan geçiş hakkıanlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmecitarafından ayrıca karşılanır.
(5) Geçişhakkının kullanılması süresince geçişhakkının kullanılmasından dolayı mevcut biryapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkiniş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHStarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafındankarşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkinbedellerin belirlenmesinde Çevre ve ŞehircilikBakanlığının bu işlere ilişkin birimfiyatları dikkate alınır."
20.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisingörev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin(f) bendinde, Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payıkonusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetleriçin uygulanacak ücret tarifesini belirlemek, Belediye meclisiningörev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
21.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı97. maddesi şöyledir:
"Belediyeler bu Kanundaharç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerinisteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmetiçin belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göreücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmişişler kendi özel hükümlerine tabidir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
22.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarakyaptığıgörevitirazınınreddedilmesive12/1. maddedebelirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
23.Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın isedavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
24.Dava, davalı belediye başkanlığınca tahakkuk ettirilengeçiş hakkı bedeli ile katma değer vergisi olmaküzere, "2021-2025yıllarına ilişkin 5 yıllık geçişhakkı bedeli" açıklamalı tahakkukfişinin ve hesap tablosunun, geçiş hakkı bedelininTarifeye aykırı şekilde fazla hesaplandığı veayrıca KDV tahakkuk ettirilemeyeceği iddialarıylakaldırılmasına yönelik başvurunun zımnen reddineilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
25.Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre; temeluyuşmazlık konusu geçiş hakkı bedelinin BelediyeMeclisi kararıyla alınıp yürürlüğe konulan GeçişHakkı Ücret Tarifesine dayalı olduğu, bu ücretin buTarifeyi aşmayacak şekilde idarece katma değer vergisi dahiledilerek tahakkuk ettirildiği, geçiş hakkı ücretinin"tarifeler"kapsamındaki ücrete tabi işlerden olduğuanlaşılmaktadır.
26.Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;davacı şirket ile davalı arasında dava konusu tahakkukişlemi bakımından bir abonelik ilişkisininbulunmadığı, söz konusu geçiş hakkıücretleriyle ilgili olarak taraflar arasında bir sözleşmemevcut ise de, dava konusu uyuşmazlığın busözleşmeden yahut sözleşmenin uygulanmasındankaynaklanmayıp, davalı idarenin yukarıda anılan mevzuathükümleri kapsamında belirlenip yürürlüğekonulan Tarifeye aykırı şekilde ve katma değer vergisidahil ederek ücret tahakkuk ettirmesinden doğduğu, Tarife ilebelirlenen bu ücretin de sözleşmeden bağımsızolarak Belediye Meclisince 5393 sayılı Kanun ve ilgiliYönetmelik uyarınca tahakkuk ettirildiği, buna göre detaraflar arasındaki sözleşmeye değil, Yönetmeliğedayandırılan ücret talebine ve katma değer vergisineilişkin olarak davalı belediyenin tek taraflı iradesiyle ve kamugücüne dayalı olarak düzenlenen işlemden kaynaklıuyuşmazlığa konu davanın görüm veçözümünde idari yargının görevli olduğusonucuna varılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununreddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
16/10/2023tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN veEyüp SARICALAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLAKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davakonusu olayda, davalı idare ile davacı arasındageçiş hakkı sözleşmesi imzalandığı,sözleşmenin incelenmesinden, taraflara karşılıklıolarak çeşitli hak ve yükümlülüklergetirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandığı,kamu hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün busözleşmede yerinin bulunmadığı, sözleşmedetarafların karşılıklı fesih ve sözleşmededeğişiklik yapma yetkilerinin bulunduğugörülmektedir.Bu durumda, sözleşmenin kamu hukuku ağırlıklıdeğil, tarafların serbestiradesiyle oluştuğu kabuledilmelidir. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğeryetkilerinin karşı taraftan fazla bulunması, busözleşmenin özel sözleşme niteliğinietkilemediği gibi, idarenin üstün yetkilerledonatıldığı sonucunu doğurmamaktadır.
Davacıtarafından açılan iş bu davada, dava konusugeçiş hakkının özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Buitibarla, somut olayda uyuşmazlığın bu sözleşmedebelirtilen alanlara ilişkin geçiş hakkıkarşılığı ödenecek geçiş hakkıbedelinin miktarının belirlenmesinden kaynaklandığı,bu kapsamda saha dolapları bedelleri ile bu bedellerden kaynaklananKDV'nin Yönetmelik'te belirtilen ve sözleşmedekararlaştırılan esaslara uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığınınbelirlenmesi gerektiği anlaşıldığından,geçiş hakkı sözleşmesinin uygulanmasındankaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğidüşüncemizle sayın çoğunluğun aksiyöndeki görüşüne katılmamaktayız.
Üye Üye Üye
Nilgün Doğan Eyüp
TAŞ AĞIRMAN SARICALAR