T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/525
KARAR NO : 2023/663
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F.P
Vekili : Av. M. B
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. K. G. E
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma bağlıOsmangazi Halk Eğitim Merkezinde 14/10/1992 - 18/09/2019 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 18/09/2019 tarihinde müvekkilininyaşlı olduğu gerekçesiyle iştençıkarıldığını ancak hakkazandığı kıdem ve ihbar tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL kıdem ve 100 TL ihbartazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Bursa 2. İş Mahkemesi 18/10/2022 tarih ve E.2021/252, K.2022/294sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne kararvermiş, davalı vekili kararı istinaf etmiştir.
3. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi01/02/2023 tarih ve E.2023/27, K.2023/162 sayılı kararıile, davalı vekilinin istinafbaşvurusunu kabul ederek Bursa 2. İş Mahkemesinin 18/10/2022tarih ve E.2021/252, K.2022/294 sayılı kararınınkaldırılmasına ve yargı yolunun caiz olmaması nedeniyleHMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanın usulden reddine kararvermiş, davacı vekilinin kararı temyiz etmesi üzerineYargıtay 9. Hukuk Dairesi 04/05/2023 tarih ve E.2023/5575, K.2023/6669sayılı kararı ile davacı vekilinin temyizdilekçesinin miktardan reddine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Somut olayda,davacının, davalıya bağlı Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde Devlet MemurlarıKanunu'nun 89.maddesine tabi olarak birim saat ücretikarşılığındaçalıştığıihtilafsızdır.Bunun yanında 657 sayılı Kanun’un89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan Esaslarda,ders görevi alacakların taşıması gereken nitelikler,göreve alınma, çalışma koşulları ileyapılacak ödemeler önceden düzenlenmiş, idareye görevealma ve sonlandırma gibi konularda üstün yetkilerverilmiştir.
Yukarıda yapılanaçıklamalardan da anlaşıldığı üzeretaraflar arasında bir iş sözleşmesininvarlığından bahsetmek mümkün olmadığı,davacı ile Bakanlığa bağlı Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü arasındaki ilişkinin idareceyapılan görevlendirmeye dayalıolduğu, görevealınma, çalışma koşulları ile ödenecekücretin statü hukuku içinde düzenlendiği sabittir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/9-786 Esas 2021/1518 Kararsayılı içtihatı da bu doğrultudadır. Ayrıca,Sosyal Güvenlik Hukuku açısından primlerin SosyalGüvenlik Kurumu’na ödenmesi, davacının özelhukuk kapsamında sözleşme ileçalıştığını göstermez (YargıtayHukuk Genel Kurulu’nun, 30.11.2021 tarih,2019/9-786 esas, 2021/1518 kararsayılı kararı; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin16.06.2020 tarih, 2016/19230 esas, 2020/6243 karar sayılıkararı). Bu nedenlerle davacının usta öğreticigörevi ile Halk Eğitim Merkezindekiçalışmasının iş sözleşmesinedayanmadığı, usta öğreticinin 4857 sayılıKanun kapsamında işçi sayılmadığıaçık olup, mahkemece HMK'nun114/1-b ve 115.maddesi gereğinceyargı yolunun caiz olmadığından davanın usuldenreddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde karar verilmesi usul veyasaya aykırı bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle,HMK 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlıayrıca kamu düzenine aykırılık yönündenyapılan inceleme sonucu; davalı tarafın istinafbaşvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararınınHMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak davaşartı yokluğundan davanın reddine dairaşağıdaki hüküm kurulmuştur."
4.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Bursa 3. İdare Mahkemesi 25/07/2023 tarih veE.2023/815 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden;Osmangazi Kaymakamlığı Halk Eğitim Merkezi ve AkşamSanat Okulu Müdürlüğünde işçi olarakçalışmış olan davacının işsözleşmesinin feshi dolayısıyla 13.883,00-TL kıdem ve3.570,00-TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 17.453,00-TLtazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle ilk olarak Bursa 2İş Mahkemesinin 2021/252 sayılı esasına kayden davaaçıldığı, Mahkemenin 18.10.2022 tarih ve K:2022/294sayılı kararına karşı yapılan isitnafbaşvurusu neticesinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin01.02.2023 tarih ve E:2023/27, K:2023/162 sayılı kararı ilebahse konu kararın kaldırılmasına ve davanıngörev yönünden reddine kararı verildiği, kararınkesinleşmesi üzerine aynı istemle 30.05.2023 tarihindeMahkememiz kayıtlarına giren dilekçe ile bakılandavanın açıldığıanlaşılmıştır.
Bu durumda; davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların ve diğer işçi alacaklarının 4857sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
7.Anılan Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
9.Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10.Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12.Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
16.7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçicimadde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyası suretinin ekinde adli yargıdosyası sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacının davalı kurum bünyesindeki Osmangazi HalkEğitim Merkezinde 1992-2019 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem ve ihbar tazminatının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
20.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatların İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
21.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile BursaBölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 01/02/2023 tarih ve E.2023/27,K.2023/162 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile BursaBölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 01/02/2023 tarih ve E.2023/27,K.2023/162 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN