T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/491
KARAR NO : 2023/626
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde ve fıkrası uyarınca düzenlenen sürücü belgesinin geçici süre ile geri alınmasına ilişkintutanağa karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.B.A
Vekili : Av.M.D
Davalı : Osmaniye Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. OsmaniyeTrafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılandenetim sırasında, alkollü olarak araçkullandığından bahisle, davacı adına 25/05/2023tarihli ve MB- 09839354 seri-sıra sayılı Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde vefıkrası uyarınca 4.064 TL idari para cezası verilmiş,aynı birim tarafından geçici olarak sürücübelgesi geri alma tutanağı düzenlenerek, sürücübelgesi 184 gün süre ile geri alınmıştır.
2.Davacı vekili, idari para cezası ile sürücübelgesininalınmasına ilişkin tutanağın iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Osmaniye 2. Sulh Ceza Hâkimliği 08/06/2023tarih ve D.İş No. 2023/1704 sayılı kararı ile,davacı vekilinin davacı hakkında düzenlenen idari paracezası ve aday sürücü belgesinin iptali istemiylebaşvuru yaptığını belirterek,5326 sayılıKanun'un 3/1-a ve 28/1-b hükümleri uyarınca görevlimahkemenin idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle başvurununreddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilinceitiraz edilmiştir.
4.Osmaniye 1. Sulh Ceza Hakimliği 23/06/2023 tarih ve D.İş. No.2023/2254 sayılı kararı ile itirazın reddine kesin olarakkarar vermiştir.
5.Davacı vekili bu kez, sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Adana 2. İdare Mahkemesi 18/08/2023 tarih veE.2023/1352 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkkonusunda idari para cezasına konu işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak geçici bir süre içinsürücü belgesi geri alma tutanağının dadüzenlendiği anlaşılmış olup, 5326sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlığınıtaşıyan 19. maddesinde; "... diğerkanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için, ... ehliyetin gerialınması, ... gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."denilerek, ilgili kanununda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başkabir deyişle belirtilen istisnalar içinde sayılanyaptırımlardan biri olan ehliyetingeri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılıKanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğini, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğunu açıklayarak 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesininbeşinci fıkrası şöyledir:
“Yapılan tespit sonucunda0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araçkullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari paracezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreylegeri alınır. Hususi otomobil dışındakiaraçları alkollü olarak kullanan sürücülerbakımından promil alt sınırı 0.21 olarakuygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniylesürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalingerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğrubeşyıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirasıidari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yılsüreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarakgeri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin bitiminde başlar.”
8.24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle maddeye;
“Sürücü belgelerinin geçici gerialma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevliler tarafından yapılır.” denilmek suretiyle onikinci fıkra eklenmiştir.
9.Anılan Kanun’un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesişöyledir:
“Trafik zabıtası vegenel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabıtası:
Trafik zabıtasıgörevi sırasında karşılaştığı acilve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince,emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen hallerdışında, trafik zabıtasına genel zabıtagörevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz.
b)Genel Zabıta
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimialmış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmeliktebelirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye vetrafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
10. 5326 sayılı Kanun’un “Saklı tutulan hükümler”başlığını taşıyan 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
11. “Genel kanun niteliği”başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
12.Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin(1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabileceği öngörülmüştür.
13.Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılanyaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlardaaksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
14.2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve CezalarınUygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’adahil “Bu Kanundaki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif paracezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerininkapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgilidavalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığıyerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifadeedilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyledeğiştirilen maddenin başlığı, “Sürücü belgelerinin gerialınmasında ve iptalinde yetki” şeklinde, maddeise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncımaddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmaküzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına veiptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51inci maddesinin ihlalive 118inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir.
Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilenkesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez… ”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesinceanılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından,sürücü belgesi geri alma tutanağının iptaliistemiyle açılan dava yönünden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’ninadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
17.Dava, 2918 sayılı Kanun’un 48/5. madde ve fıkrasıuyarınca davacı hakkında düzenlenen sürücübelgesinin geçici süre ilegeri alınmasına ilişkintutanağın iptali istemiyle açılmıştır.
18.Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun’un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları;bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Kanun'da idaricezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ile yapılandeğişiklikten önceki hali ile,bu Kanun'da gösterilen adlicezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeyede herhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanında görmüşiken;5326 sayılı Kanun’un yürürlüğegirmesinden sonra;öngörülen trafik para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılıKanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevlimahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davaların görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varmıştır.
19.Uyuşmazlığın esasını oluşturan,sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkinkarara gelince; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ileyapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve 5326sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılıKanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgili davalara bakacakmahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca,sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkate alındığında;sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davalara bakma görevininidaremahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
20.5326 sayılı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanunile eklenen sekizinci fıkrasında, idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
21.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
22.Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararınhukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
23.Olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak düzenlenen ve olumsuz görevuyuşmazlığının konusunu oluşturansürücü belgesi geri alma tutanağı ile ilgili olarak;5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğerkanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için, … ehliyetingeri alınması, … gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan,başkabir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılanyaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasınailişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun’un 112.maddesindeyapılan değişiklik ile yukarıda belirtilenşekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
24.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı;bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının,geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukukilkesidir.
25.Davanın açıldığı andaki kurallara göregörevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmişise, (davanın açıldığı anda görevli olanve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
26.Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
27.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan sürücü belgesigeri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde yapılandeğişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu kararakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyerverilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, sürücü belgesigeri alma tutanağına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
28.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Osmaniye 2.Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/06/2023 tarih ve D.İş No. 2023/1704sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Adana 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Osmaniye 2.Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/06/2023 tarih ve D.İş No.2023/1704 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ile Ahmet ARSLAN’ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgilihükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde,bir idari işlem olan sürücü belgesinin gerialınmasına ilişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesinde yer alan "idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceği”düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğanuyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz. 16/10/2022
Üye Üye
NilgünTAŞ AhmetARSLAN