T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/492
KARAR NO : 2023/630
KARAR TR : 16/10/2023
ÖZET: Halk Eğitim Müdürlüklerinde usta öğretici olarak çalışmaktayken iş kazası geçiren ve iş gücü kaybı yaşayan davacı tarafından hak ve alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :Ö.T
Vekili : Av. M.G
Davacı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. S.N
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Çorum ilinde bulunan HalkEğitim Merkezi ve ASO Müdürlüklerinde 17/09/2007 tarihindenberi mobilya ve dekorasyon bölümünde usta öğreticiolarak çalıştığını, 24/11/2015 tarihindedavalı idareye ait işyerinde ahşap teknolojileriatölyesinde iş kazası geçirmesi nedeniyle işgücü kaybı yaşadığını, taraflarınkusur ve sorumluluk derecelerine göre belirlenecek şimdilik 100 TLmaddi tazminat ile 20.000 TLmanevi tazminatın olay tarihinden itibarenişletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafındantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Çorum 1. İş Mahkemesi 03/03/2023tarih ve E.2021/222, K.2023/156sayılı kararı ile, somut olayda davacı iledavalı arasında iş sözleşmesi bulunmadığını,657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiyedayanarak Kaymakamlık makamının onayıyla ustaöğretici olarak ek ders ücretikarşılığında yapılan görevlendirmeler ileçalıştığını, sosyal güvenlikyönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceğini, bu itibarla taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğunu belirterek,uyuşmazlığın çözümününmahkemelerinin görev alanına girmediği, idari yargıya aitolduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114. ve115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledava dilekçesinin usulden reddine karar vermiş ve kararkesinleşmiş, bu karara karşı davacı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
3.Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 18/07/2023 tarih veE.2023/1537, K.2023/1436 sayılı kararı ile istinaf istemininesastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
4.Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Çorum İdare Mahkemesi 14/08/2023 tarih veE.2023/616 sayılı kararı ile, olayda, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğunu, buhizmet ilişkisi kapsamında çalışandavacının davalı idareye ait işyerinde meydana geleniş kazası nedeniyle talep edilen tazminatın 5510sayılı Kanun'la düzenlenen iş kazasına ilişkinhükümler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğidikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğunu, uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı merciilerinin görevalanına girdiğini belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin ilk görevsizlik kararını veren adli yargıyerinin dava dosyası ilgili mahkemeden getirtilmek suretiyle işbudosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine veUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
7.Anılan Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
9.Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10.Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışmaşartları ve çalışma ortamına ilişkin hakve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12.Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdem tazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
16.7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçicimadde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, Çorum ilinde bulunan Halk Eğitim Merkezi ve ASOMüdürlüklerinde 17/09/2007 tarihinden beri mobilya ve dekorasyonbölümünde usta öğretici olarak görev yapandavacının, 24/11/2015 tarihinde davalı idareye ait işyerindeiş kazası geçirmesi nedeniyle iş gücükaybı kapsamında tarafların kusur ve sorumluluk derecelerinegöre belirlenecek maddi ve manevi tazminatın olay tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
20.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
21.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Çorum İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileÇorum 1. İş Mahkemesinin 03/03/2023 tarih ve E.2021/222,K.2023/156 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Çorumİdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Çorum 1.İş Mahkemesinin 03/03/2023 tarih ve E.2021/222, K.2023/156sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN