T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/583
KARAR NO : 2023/707
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi emeklilik nedeniyle sona eren davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M.S
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma bağlıZonguldak Halk Eğitim Merkezinde 07/11/1991 - 31/05/2019 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 31/05/2019 tarihinde müvekkilinin işakdinin emeklilik nedeniyle sona erdiğini ancak, hakkazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL kıdemtazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 3. İş Mahkemesi 30/05/2023 tarihve E.2021/63, K.2023/161 sayılı kararı ile, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanın usulden reddinekarar vermiş, tarafların istinaf etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olaydadavacının, Davalı ZonguldakHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğü işyerinde ustaöğretici olarak 07/11/1991 tarihinde işe girdiği ve31/05/2019 tarihine kadar aralıksız olarak görevyaptığı sabittir. Davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki Zonguldak HalkEğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Konuya ilişkin Yargıtay Hukuk GenelKurulu'nun 18/02/2017 tarih ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K. sayılıkararları da bu yöndedir. Benzer şekilde; Yargıtay 9.HD'nin 13/10/2022 gün ve 2022/8928 Esas, 2022/12290 Karar sayılıkararı ile Sakarya BAM 10. HD'nin 01/02/2023 gün ve 2022/2472 Esas,2023/147 Karar sayılı Kararı, Sakarya BAM 12. HD'nin 06/10/2022gün ve 2022/1089 Esas, 2022/1609 Karar sayılı kararı veGaziantep BAM 9 HD'nin 18/05/2021 gün ve 2019/1170 Esas, 2021/622 Kararsayılı kararı )
Açıklanan nedenlerle;Adli Yargı olarak açılan eldeki bu davada Mahkememizingörevsiz olduğu anlaşılmış, yine görev kamudüzenine ilişkin olup, yargılamanın heraşamasında resen dikkate alınacağından, 6100sayılı yasanın 114/1.b hükmü gereğincedavanın yargı yolu itibarı ile caiz olmadığıgörülerek, davanın dava şartı yokluğundanaynı yasanın 115/2 hükmü gereğince usulden reddinekarar vermek gerekmiştir."
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 7. İdare Mahkemesi 26/10/2023 tarih veE.2023/1815 sayılı kararı ile, davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden;Zonguldak Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde ustaöğretici olarak çalışana davacının işaktinin 31/05/2019 tarihinde emeklilik nedeniyle sona erdiği, davacınınfiilen çalıştığı günkarşılığı fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile 1.000,00 TL kıdem tazminatının işakdinin emeklilik nedeniyle sona erdiği 31/05/2019 tarihinden itibarenmevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle açmış olduğu davada Zonguldak 3.İş Mahkemesinin 30.05.2023 tarih ve E:2021/63 K:2023/161sayılı ilamıyla; özetle; taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu,uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yeri olduğu ve yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle(dava şartı yokluğundan) davanın usulden reddine kararverildiği, istinaf yoluna başvurulmaması üzerineanılan kararın 06/09/2023 tarihinde kesinleştiği ve29/09/2023 tarihli dilekçeyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta yukarıdahükmüne yer verilen mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacının talep etmekteolduğu tazminatın İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargı yerindebakılacağı sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.5510 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağıve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda,arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümünde düzenlenenhizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyasının sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
18.Dava, davacının davalı kurum bünyesindeki Zonguldak HalkEğitim Merkezinde 1991-2019 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin kıdem tazminatının faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatın İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Zonguldak3. İş Mahkemesinin 30/05/2023 tarih ve E.2021/63, K.2023/161sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Zonguldak3. İş Mahkemesinin 30/05/2023 tarih ve E.2021/63, K.2023/161sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN