T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/538
KARAR NO : 2023/672
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.D
Davalı : Zeytinburnu İlçe EmniyetMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Zeytinburnu Kaymakamlığıİlçe Emniyet Müdürlüğünün 26/12/2022Olur tarihli idari yaptırım karar tutanağı iledavacının sahibi olduğu daireyi günübirlik kirayaverdiği ancak 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğincegenel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlıkveri göndermediğinden bahisle, davacı adına 1774sayılı Kanun’un2. ve Ek 1. maddesiuyarınca 26.786 TL idaripara cezası verilmiştir.
2. Davacı, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3.Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 14/07/2023 tarih veD.İş No.2023/2247 sayılı kararı ile,Zeytinburnu Belediye Başkanlığı ZabıtaMüdürlüğünce 23/09/2022 yılında yapılandenetimde dairenin günübirlik pansiyon olarak izinsizçalıştırıldığının tespit ediliptutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereği idari paracezası uygulandığı, ilgili Kanun gereğince BelediyeBaşkanlığı tarafından mühürlenerekfaaliyetten men edilmesi kararı verildiği, men ile ilgili kararverecek mercinin İdare Mahkemeleri olduğu, idari para cezasıiptalinin de, faaliyetten men kararının kaldırılmasıile birlikte istenebileceği, Uyuşmazlık Mahkemesininiçtihatlarının da bu yönde olduğu, başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı, bu kez, aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 18/09/2023tarih ve E.2023/1650 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılıKimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusu mahkemeningösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağının belirtildiğidolayısıyla, dava konusu idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda sayılan,özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım vetedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veyasürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar veayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzelkişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanununhükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamptesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
7.1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon,bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatilköyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklamayerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzurevleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumluişleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz,gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veyayabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarını, örneğine ve usulüne uygunşekilde günü gününe tutmak, genel kollukörgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devletİstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermekzorundadırlar.”
8.1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun uygulanmasısırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, ilmerkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenektenkarşılanır.
(Değişik ikinci fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veyaresmi her türlü konaklama tesisleri tümkayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak,genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcutbilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarakbildirmek zorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletmeruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari paracezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılanözel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikincifıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmak için gerekli işlemleri bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ayiçinde tamamlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ilegörevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimineilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığıtarafından belirlenir.”
9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesişöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
10.5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesiuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
14.Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülüklerinyerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasınıniptaline ilişkin olarak açıldığı, 1774sayılı Kanun’da davacının işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlarındüzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlarakarşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
15.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesidurumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
16.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nda da idaripara cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
17.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2247 sayılıgörevsizlik kararınınkaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile,Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2247sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN