T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/548
KARAR NO : 2023/667
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F.Ş
Vekili : Av.F.ŞM.H.U
Davalı : Emniyet GenelMüdürlüğü Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, 18/07/2023 tarihinde müvekkilinin sevk ve idaresindebulunan... FS ... plakalı araç ile B.Kın sevk ve idaresindebulunan ... AGM ... plakalı aracın kavşak noktasındaçarpışması sonucunda müvekkili hakkında,alkollü araç kullandığı nedeniyle KarayollarıTrafik Kanunu'nun 48/5 maddesi ve kavşaklara yaklaşırkenhızı azaltmaması nedeniyle 52/1-a maddesinden, kazayakarışan diğer araç sürücüsüne iseişaret levhalarına uymamak nedeniyle 47/1-c maddesinden maddihasarlı kaza tespit tutanağı tutulduğunu, düzenlenentutanağının gerçekliği yansıtmaktan uzak,yanıltıcı ve hak kaybı yaratacak nitelikte olduğunuileri sürerek, Adana Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü Kaza İnceleme ve DeğerlendirmeBüroAmirliğinin 18/07/2023 tarih ve 165105 kaza sıranumaralı maddi hasarlı kaza tespit tutanağının iptaliile idari para cezasının kaldırılarak müvekkilinin ehliyetininiade edilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Adana 4. Sulh Ceza Hakimliği25/07/2023 tarih veD. İş No:2023/4847 sayılı kararı ile,trafik kazası tespit tutanağına yapılan itirazın SulhCeza Hakimliğinin görevleri arasındabulunmadığından başvurunun reddine, başvuranınyetkili idare mahkemesine başvuruda bulunma hususunda muhtariyetine kararvermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"... Trafik kazası tespittutanağının ileride görülecekuyuşmazlıklarda bir idari işleme veya adli yargınıngörev alanına giren konularda bir mahkeme kararına konuedildiği takdirde itirazların ileri sürülebileceğibelge olduğu, kaza tespit tutanağının iptali başvurusukapsamında bir keşif yapılması gerektiği ve keşifesnasında kusur durumuna ilişkin olarak açılacakasıl ceza ve hukuk davalarında ilgili mahkemelericeyapılması, yargılamayı yapan hakim tarafından olayyerinde keşif sırasında olayın oluşumu, sonuçları,mevcut delillerle ilişkilendirilerek incelenmesi ve hakimin kendisininbizzat olaya vakıf olmasının yargılamanın sıhhatiaçısından daha sağlıklı olduğu, asılişlevi soruşturma aşamasında hakim tarafındanyapılması gereken usuli işlemleri yapmak olan sulh cezahakimliklerinin asıl yargılamanın yerine geçecek veyaönünün kapatacak mahiyette işlem tesisinin uygunolmayacağı değerlendirilmekle aşağıdakişekilde karar verilmiştir.
Karar: Gerekçesiaçıklandığı üzere;
1)Başvurunun REDDİNE,başvuranın yetkili idare mahkemesine başvuruda bulunma hususundaMUHTARİYETİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Adana 1. İdare Mahkemesi 06/10/2023 tarih veE.2023/1398 sayılı kararı ile, tespit tutanağınıniptali istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinden, Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptaliistemiyle ilk olarak Adana 4. Sulh Ceza Hakimliği'nde davaaçıldığı, açılan davada mezkurmahkemenin 25.07.2023 gün 2023/4847 D. İş. sayılıkararı ile görevsizlik kararı verildiği, anılan kararakabinde davacı tarafından bu kez söz konusu tutanağıniptali istemiyle Mahkememizde görülmekte olan iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre,trafik kazası tespit tutanağı, kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacılar vekilitarafından, trafik kazası tespit tutanağına itirazenaçılan ve idari yargı yerinde görülmesiolanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma vebilirkişilik” başlığınıtaşıyan 83. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluşnedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur.
Trafik zabıtasınıngörevli olmadığı veya bulunmadığıkarayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespittutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana gelen veyalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarındatarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suçoluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk CezaKanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yoluntrafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veyagenel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekildeişaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunutrafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasınaölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar nedenolmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor vebaşka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyetsavcısının gecikeceğinin anlaşılmasıhalinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç veölüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildiktensonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usulkanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarındabilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkikmemurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ilediğer esaslar yönetmelikte gösterilir.”
6. 2918 sayılı Kanun'un “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110. maddesi şöyledir:
“(Değişik:11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.”
7.2918 sayılı Kanun'un “Suçve ceza tutanakları” başlıklı 114. maddesişöyledir:
“– (Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişik birincifıkra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarınıişleyenler hakkında yetki sınırları içindeEmniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma GenelKomutanlığı personeli ile UlaştırmaBakanlığının ve Karayolları GenelMüdürlüğünün ilgili birimlerinin il veilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçununbir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı cezauygulanır.
(Değişik fıkra:3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgilitutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
(…)
Bu maddenin uygulanmasına aitusul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(…)”
8.2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılanKarayolları Trafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafik kazalarına elkonulmasında aşağıda gösterilen esas ve usulleruygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz vedelillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı”düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca (polis veyajandarma), el konulur.
Trafik zabıtasınıngörev alanı dışında kalan yerler ile elkoyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı,örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenirve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)”
9.Aynı Yönetmeliğin,“Trafik Kazalarına ilişkin işlemler”başlıklı 156. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgiliolarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslaruygulanır.
a) Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak;kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışansürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veyazarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmeküzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir.
Trafik Kazası TespitTutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasındasaklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yetersayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanındatoplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımınailişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğüncebelirlenir.
2) Trafik kazası tespittutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendigereğince trafik zabıtası ve genel zabıtanıngörevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevlitarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlıkazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, Türk SilahlıKuvvetlerine ait araçların karıştığıtrafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler,tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadecekazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlalettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerindeölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz vedelillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazasıolduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veyaunsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olayyerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmişveya olay yerinden kaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukçahasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanakveya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerinsigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyleyapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığımaddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanlarınkazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek,mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarınıçekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlereçekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazlasayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarlasonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelikçerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası TespitTutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflaraait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olayyerindeki iz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydanageldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafikkazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespitetmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerdenyararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistikformları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şubemüdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesiyapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğünegönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, her iki yargıkolunda da açılan davalarda davacı vekilinin talebininyasalara aykırı olarak düzenlendiği ileri sürülenAdana Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Kazaİnceleme ve Değerlendirme Büro Amirliğinin 18/07/2023tarih, 165105 numaralı maddi hasarlı kaza tespittutanağının iptali ile idari para cezasınınkaldırılarak müvekkilinin ehliyetinin iadesine karar verilmesineilişkin olduğu, ancak mahkemelerce sadece kaza tespittutanağının iptali istemi yönünden hükümkurulması nedeniyle, görev uyuşmazlığının buistem yönünden doğduğu İdare Mahkemesince anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemeceidari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyasının sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, trafikkazası tespit tutanağı yönünden doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
12.Uyuşmazlık, Adana Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü Kaza İnceleme ve DeğerlendirmeBüroAmirliğinin 18/07/2023 tarih ve 165105 numaralı maddihasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaliistemine ilişkindir.
13.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
14.Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağı,kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olacak vetrafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlemniteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerindeçözümlenecek uyuşmazlıkların görümüsırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan,maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanınidari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
15.Bu durumda, davacı vekili tarafından, trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
16.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;Adana 1. İdare Mahkemesinin maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemine yönelik başvurusununkabulü ile Adana 4. Sulh Ceza Hakimliğinin25/07/2023 tarih ve D.İş No:2023/4847 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Adana 1. İdare Mahkemesininmaddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemine yönelik BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Adana 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 25/07/2023 tarih ve D.İş No:2023/4847 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN