T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/535
KARAR NO : 2023/671
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Davacının Ceza ve İnfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız verildiğini ileri sürdüğü hücre cezaları sebebiyle geç tahliye olduğu iddiasıyla uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : D.A.B
Vekili : Av. Ş.K
Davalı : Hazine Bakanlığı (Hazineve Maliye Bakanlığı)
Vekili : Av. F. Ç
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Bafra Açık Ceza İnfazKurumunda bulunduğu esnada, tedavi için sevk edildiği SamsunEğitim ve Araştırma Hastanesi OnkolojiBölümündeki hastane odasına yasak eşya soktuğugerekçesiyle Samsun E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunca verilen12 gün hücre ve 1 aylık disiplin cezasının Samsunİnfaz Hakimliğinin 2013/223 Esas sayılı kararı ileonandığını, ayrıca aynı suç nedeniyledavacı hakkında Samsun 6. Asliye Ceza Mahkemesine açılandavanın yapılan yargılaması sonucunda 2013/440 Esas ve2014/546 sayılı kararı ile beraat ettiğini, suçsuzolduğu halde 12 günlük hücre ve 1 aylık disiplincezası ile cezalandırıldığını, bu sebepledenetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadığını,tahliye tarihinden 1 yıl 2 ay sonra tahliye olduğu için maddive manevi zarara uğradığından, davacı lehinehaksız tutukluluk sebebiyle 20.000 TL manevi ve 13.000 TL maddi tazminatödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Rize Ağır Ceza Mahkemesi 27/05/2016 tarih ve E.2016/34, K.2016/120sayılı kararı ile, "...davacıvekili müvekkili D.A.B'ün cezaevinde iken cezaevine yasak eşyasokmak suçundan dolayı disiplin cezası alması nedeniyleşartla tahliyesinin geç yapıldığını, bunakarşılık disiplin cezasına konu edilen eylem nedeniyleyargılandığı Samsun 6.Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/440E-2014/546 K sayılı ilamı ile beraat etmesi nedeniyle maddi vemanevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, disiplin cezası ve infazailişkin hukuka aykırılıkların CMK'nun 141 vedevamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmış bulunan korumatedbirlerinden olmadığı gibi ceza yargılamasındaberaat edilmesinin disiplin hukuku açısından disiplincezası verilmesine engel teşkil etmediğinden talebin reddine..."karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili temyizisteminde bulunmuştur.
3.Yargıtay 12. Ceza Dairesi 20/12/2021 tarih ve E.2021/7856, K.2021/9030sayılı ilamı ile, "...yapılanyargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemeninkovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat vetakdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin sairtemyiz itirazlarının reddine, ancak;
Tazminat istemine ilişkin CMK'nın 141.maddesinde suç soruşturması ve kovuşturmasısırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukukaaykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerinegöre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecekhallerin tahdidi şekilde sıralandığı,davacının Bafra Açık Ceza İnfaz Kurumundabulunduğu esnada tedavi için sevk edildiği Samsun Eğitimve Araştırma Hastanesi Onkoloji bölümündeki hastaneodasına yasak eşya soktuğu gerekçesiyle Samsun E TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumunca verilen 12 gün hücre ve 1aylık disiplin ile cezalandırıldığını, busebeple denetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadığınedeniyle tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirininidari yargı görev alanında kaldığı ve bumahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceğigözetilip; görevsizlik kararı verilmesi yerine, yargılamayadevamla yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi,
Kanuna aykırı olup, davacı vekilinin temyizitirazları bu itibarla yerinde görüldüğündenhükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8.maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA..."karar vermiştir.
4. Rize Ağır Ceza Mahkemesi 09/02/2022 tarih veE.2022/50, K.2022/56 sayılı kararı ile, "... bozma ilamı doğrultusunda,davacının Bafra Açık Ceza İnfaz Kurumundabulunduğu esnada tedavi için sevk edildiği Samsun Eğitimve Araştırma Hastahanesi Onkoloji Bölümündeki hastaneodasına yasak eşya soktuğu gerekçesiyle Samsun E TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumunca verilen 12 gün hücre ve 1aylık disiplin ile cezalandırıldığı, bu sebepledenetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadığı nedeniyletazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idariyargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemelerönünde tazminat isteminde bulunulabileceğianlaşılmakla 5235 Sayılı Kanun'un 11, 12 ve 14. maddeleriile 5271 sayılı CMK.nun 3 ve 4. maddeleri gereğince mahkememizingörevsizliğine, 2577 Sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 9 maddesi uyarınca, görevsizlikkararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren 30gün içinde davacıların yetkili idare mahkemesinde davaaçma haklarının olduğunun davacılara ihtarına, taraflarınyokluğunda kararın tebliğinden itibaren 15 güniçinde Yargıtay'da temyiz yasayolu açık olmak üzere, dosya üzerinde yapılaninceleme sonucunda, tensiben ve mütalaaya uygun olarakoybirliğiyle..." karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
5.Yargıtay 12. Ceza Dairesi 19/09/2022 tarih ve E.2022/3172, K.2022/5774sayılı ilamı ile, "...bozma ilamına uyularak yapılanyargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere,mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşankanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacıvekilinin tüm ve davalı vekilinin sair temyiz itirazlarınınreddine, ancak;
HMK 331/2 maddesinde; “Görevsizlik veya yetkisizlikkararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde,yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veyayetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devamedilmemiş ise talep üzerine davanınaçıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumutespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkumeder.” hükmünü içermektedir.
Yukarıdaki düzenlemehiç kuşkusuz adliyargı yerinde görülecek davalarda ve adli mahkemelerarasındaki görevsizlik kararlarındauygulanmalıdır.Açıklanan maddede“davayabirbaşkamahkemede devamedilmesi" hali düzenlenmiştir. Oysa yargı yolubakımından görevsizlik kararlarında, davaya başka birmahkemede devam edilmesi söz konusu olmayıp, kendine hasusulkuralları bulunan farklı yargı yerinde yeniden açılacakbir dava söz konusudur ve bu dava adli yargı yerindeki davanındevamı niteliğinde değildir.
Bu sebeple, davacıdavasını yürürlükte bulunan kanuni düzenlemeleregöre görevsiz yargı yerinde açmışolduğundan, “yargı yolu bakımındangörevsizliğe” dair verilecek kararla birlikte; vekaletücreti yönünden hüküm kurulması gerekirken,yanılgılı değerlendirme ile karar verilmişolması,
Kanuna aykırı olup, davalı vekilinin temyizitirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden,hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesigereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayıgerektirmeyen bu konuda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince kararverilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiğiyetkiye istinaden hüküm fıkrasının (3) numaralıbendine eklenmek üzere vekalet ücretine ilişkin''05/08/2017tarihli 694 sayılı KHK ile değişik, 5271 sayılıCMK'nın 142/9. maddesi uyarınca, tazminat davaları nedeniyleAvukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbîavukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecekmiktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işleriçin belirlenen maktu ücretten az, ağır cezamahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücrettenfazla olamayacağı hususu dikkate alınarak, 4.950 TL nisbivekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı kurumaverilmesine'' cümlesinin yazılması ve hükümdekidiğer hususların aynen bırakılması suretiyle, sairyönleri usul ve Kanuna uygun bulunan hükmün istemeaykırı olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA,"karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
6.Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
7. Samsun 3. İdare Mahkemesi 02/10/2023tarih ve E.2022/1527 sayılı kararı ile, davacınınmaddi ve manevi tazminat istemine yönelik talebi adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...4675 sayılıİnfaz Hakimliği Kanunun 4. maddesinde "...işlem vefaaliyetlere ilişkin şikayetleri" karara bağlamanınİnfaz Hâkimliği’nin görevinde olduğu düzenlemesineistinaden, bu konulardaki tazminat ve şikayete bakmakla görevli olanadli yargı yerinin aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevitazminat istemine de bakmaya görevli olduğu; 4675 sayılıİnfaz Hakimliği Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanandavanın adli yargı yerince çözümlenmesigerektiğinden, davanın görev yönünden reddine kararverilmesi gerektiği sonucuna varıldığıgerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, dava dosyasının ve Rize Ağır CezaMahkemesi'nin 2022/50 Esas sayılı dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değin ertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
8.4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun “Amaç ve kapsam”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amacı,infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışmaesas ve usullerini düzenlemektir.
Bu Kanun, ceza infaz kurumlarıve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındayapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinininfazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesigerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilendiğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.
(Mülgaüçüncü fıkra: 02/07/2018 – KHK/700/133md.)”
9.4675 sayılı Kanun'un “İnfazHâkimliklerinin Görevleri” başlıklı4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:
...
2. Hükümlülerincezalarının infazı, müşahadeye tâbitutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak.
3. Hükümlü vetutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu iddiasıyla yapılanşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak..."
10.4675 sayılı Kanun'un“İnfazhâkimliğine şikâyet ve usulü”başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları vetutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılanişlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuathükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bukarar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihtenitibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihtenitibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infazhâkimliğine başvurulabilir.
Şikâyet, dilekçeile doğrudan doğruya infaz hâkimliğineyapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığıveya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıylada yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışındayapılan başvurular hemen ve en geç üç güniçinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlüyapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir suretibaşvurana verilir.
Şikâyet yoluna, kendisiile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya daeşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahipçocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisiveya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet yolunabaşvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veyafaaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimigiderilmesi güç veya imkansız sonuçlarındoğması ve karar, işlem veya faaliyetinaçıkça hukuka aykırı olması koşullarınınbirlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetinertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
11.4675 sayılı Kanun'un “İnfazHâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar”başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyetbaşvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesindensonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanıdışında kalan bir karar, işlem veya faaliyetekarşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerceyapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesiniesasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka biryargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.
Şikâyet başvurusuüzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosyaüzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerekgördüğünde karar vermeden önce şikâyetkonusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırmayapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infazkurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının dayazılı görüşünü alır. Disiplincezasına karşı yapılan şikâyet üzerineinfaz hâkimi, hükümlü veya tutuklununsavunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleritoplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir.Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmakve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veyaavukatı aracılığıyla yapabilir. İnfazhâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veyatutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkimi, incelemesonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerindegörürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptalineya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
İnfaz hâkimi, bu Kanundahüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme veişlemlerini yürütür ve kararını verir.
İnfaz hâkimininkararlarına karşı şikâyetçi veya ilgiliCumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedigün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göreitiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabiolduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğininyargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesineyapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemeninüyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, davacının hükümlü olarak bulunduğu Cezaİnfaz Kurumunda kendisine verilen hücre ve disiplin cezalarınedeniyle koşullu salıverilmeden faydalandırılmayarakhürriyetinin mevzuata aykırı olarakkısıtlandığı iddiası ve uğranılanzararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.
15.Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yerverilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun4. maddesinde yer alan "...Hükümlülerincezalarının infazı .... Hükümlüve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu... gibi işlem ve faaliyetlere”ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve kararabağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlerebakmakla adli yargı yerinin görevli olduğubelirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevitazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı,ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangiyargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususundakarar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bubelirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.
16.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Samsun 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile RizeAğır Ceza Mahkemesinin 09/02/2022 tarih ve E.2022/50, K.2022/56sayılı sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Samsun 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileRizeAğır Ceza Mahkemesinin 09/02/2022 tarih ve E.2022/50, K.2022/56sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN