T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/419
KARAR NO : 2023/711
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'a aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Kuyumculuk Oto İnş.San ve Tic. Ltd. Şti
Vekili :Av. M.M.Ç
Davalı : Şanlıurfa CumhuriyetBaşsavcılığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili şirketin Şanlıurfaili,...ilçesinde bulunan iş yerindekuyumculuk faaliyetigerçekleştirdiğini ve hakkında döviz alımsatımı yapıldığına ilişkin somut bir delilbulunmadığı halde iş yerifaaliyetlerinin bir ay durdurulmasınailişkin idari işlem tesis edildiğini, bu işlemin iptali veyürütmenin durdurulması istemiyle Ankara 11. İdareMahkemesinin E.2022/2254 sayılı dosyasında davaaçıldığını ve yürütmenindurdurulmasına karar verildiğini, aynı eylem nedeniyleŞanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı İdariYaptırım Bürosunun 14/10/2022 tarih ve 2022/64 Defter, 2022/41Karar sayılı idari yaptırım kararı ile, 1567sayılı Türk Parasının Kıymetini KorumaHakkında Kanun'un 3.maddesinin beşinci fıkrası uyarıncamüvekkili şirkete toplam 149.343,47 Türk Lirası idari paracezası verildiğini belirterek, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Şanlıurfa 1. Sulh Ceza Hâkimliği 24/11/2022 tarih ve D.İş No.2022/3049 sayılı kararı ile, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi uyarınca,aynı eylem sebebiyle iş yeri faaliyetlerinin geçici olarakdurdurulması yönünde idari işlem tesis edildiği veidari yargıda bu işlemin iptali için davaaçıldığı, bu nedenle idari para cezasınaitirazın da idare mahkemesince değerlendirilmesi gerektiğigerekçesiyle5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarıncabaşvurunun reddine karar verilmiş, verilen kararayapılan itirazüzerine Şanlıurfa 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 02/12/2022tarihli ve D. İş No. 2022/3807 sayılı kararı ileitirazkesin olarak reddedilmiştir.
3.Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi 02/06/2023tarih ve E.2023/40 sayılı kararı ile, verilen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 1567 sayılıKanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünün, anılan kanunun 27/1.maddesiuyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini KorumaHakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Kambiyo, nukut, esham vetahvilat alım ve satımının ve bunlar ile kıymetlimadenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunlarımuhtevi her nevi eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle tediyeyitemine yarıyan her türlü vasıta ve vesikalarınmemleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine veTürk parasının kıymetinin korunması zımnındakararlar ittihazına Bakanlar Kurulu salahiyetlidir."
6. 1567 sayılıKanun’un 3. maddesi şöyledir:
''Cumhurbaşkanının buKanun hükümlerine göre yapmış bulunduğu genel vedüzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklereaykırı hareket eden kişi, üçbin TürkLirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idarî paracezası ile cezalandırılır.
Fiil, 1 inci maddedeyazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurttançıkarılması veya yurda sokulması mahiyetinde ise21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı KaçakçılıklaMücadele Kanunu hükümlerine göre suç veya kabahatoluşturmadığı takdirde kişi; eşya ve kıymetlerinrayiç bedeli kadar, teşebbüs halinde bu bedelinyarısı kadar idarî para cezası ile cezalandırılır.
Her türlü mal,kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya buişlere aracılıkedenlerden bu işlemlerinden doğanalacaklarını 1 inci maddeye göre alınan kararlardakihükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreleriçinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlüoldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşikadar idarî para cezasıyla cezalandırılırlar.İdarî para cezasına ilişkin karar kesinleşinceyekadar alacaklarını yurda getirenlere, birinci fıkrahükmüne göre idarî para cezası verilir. Ancak,verilecek idarî para cezası yurda getirilmesi gereken paranınyüzde iki buçuğundan fazla olamaz.
İthalat,ihracat ve diğer kambiyo işlemlerinde döviz veya TürkParası kaçırmak kastıyla muvazaalı işlemlerdebulunanlar, yurda getirmekle yükümlü oldukları veyakaçırdıkları kıymetlerin rayiç bedeli kadaridarî para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu fiilinteşebbüs aşamasında kalması halinde verilecek cezayarı oranında indirilir.
(Ek fıkra:16/5/2018-7144/1 md.) Bu Kanuna dayanılarak çıkarılankarar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel vedüzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesialınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızınticari faaliyette bulunanlar, elli bin Türk lirasından iki yüzelli bin Türk lirasına kadar idarî para cezası ilecezalandırılır ve yetkisiz faaliyetingerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetler biraydan altı aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarakdurdurulur. Ancak, yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan vereklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden sözkonusu iş yerini, sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gerekenfaaliyet konularında iştigal etmek maksadıylaaçtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsasöz konusu iş yerindeki faaliyet sürekli olarak durdurulur.Durdurma işlemleri Hazine Müsteşarlığınıntalebi üzerine valiliklerce yerine getirilir.
Bu kabahatlerin birtüzel kişinin yararına olarak işlenmesi halinde, ilgilitüzel kişiye de aynı miktarda idarî para cezasıverilir.
Kabahatin konusunuyabancı para oluşturması halinde, idarî paracezasının hesaplanmasında fiilin işlendiği tarihitibarıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bu parayailişkin "döviz satış kuru" esas alınır.
Hükmolunacak idarî paracezasına, suç tarihi ile tahsil tarihi arasındaki süreleriçin 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikmezammı oranında, para cezası ile birlikte tahsil olunmaküzere, gecikme faizi uygulanır. Gecikme faizinin hesaplanmasındaay kesirleri nazara alınmaz.
Yukarıdaki fıkralardayazılı suçların tekerrürü halinde verilecekcezalar iki kat olarakhükmedilir.
Bu madde hükmünegöre idarî para cezasına karar vermeye Cumhuriyetsavcısı yetkilidir.''
7.1567 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu'ncaalınan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32sayılı Karar'ın 1. maddesişöyledir;
"Türk parasınınkıymetini korumak amacıyla, Türk parasınınyabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesine,döviz ve dövizi temsil eden belgelere (menkul değerler vediğer sermaye piyasası araçları dâhil) ilişkintüm işlemler ile dövizlerin tasarruf ve idaresine, Türkparası ve Türk parasını temsil eden belgelerin (menkuldeğerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil)ithâl ve ihracına, kıymetli maden, taş ve eşyalarailişkin işlemlere, ihracata, ithâlata, özelliği olanihracat ve ithâlata, görünmeyen işlemlere, sermayehareketlerine ilişkin kambiyo işlemlerine ait düzenleyici,sınırlayıcı esaslar bu Karar ile tayin ve tespitedilmiştir.
Bu Karar'a ve bu Karar'ınuygulanması amacıyla Bakanlık'ça yayımlanacaktebliğlere muhalefet 1567 sayılı Kanun'la ek ve tadillerinemuhalefet sayılır.
Çeşitli kanunlar veuluslararası anlaşmalarda yer alan özel hükümlersaklıdır."
8.32 Sayılı Karar'ın 6. maddesininilgili kısımlarışöyledir;
"(1) Bu Kararkapsamındaki dövize ilişkin işlemler Merkez Bankası,bankalar ve Bakanlıkça uygun görülecek diğerkuruluşlar tarafından yapılır. Merkez Bankası kendiişlemlerinde kullanacağı konvertibl dövizleri belirler.
(...)
(3) PTT, yetkili müesseseler veBorsa İstanbul A.Ş. bünyesindeki piyasalarda Borsa İstanbulA.Ş. ile ilgili mevzuat kapsamında olmak üzere kıymetlimaden aracı kuruluşları efektif alım satımıyapabilirler.(...)
9.Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 SayılıKarara İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No:2018-32/45)''Faaliyet Konusu'' başlıklı4. maddesi şöyledir:
" (1) B grubu yetkilimüesseseler Türk Parası Kıymetini Koruma ve ilgilidiğer mevzuat hükümleri çerçevesindeaşağıda belirtilen faaliyetlerde bulunabilirler:
a) Kaydi para hariçyabancı paraları almak ve satmak.
b) Kaydi para hariçyabancı paraları daha küçük veya dahabüyük küpürlerle, ayrı cins kaydi para hariçyabancı paralarla değiştirmek.
c) Merkez Bankasınca tespitedilen usul ve esaslar çerçevesinde dövizi natıkçekleri satın almak.
ç)(Değişik:RG-12/10/2021-31626) Darphane ve Damga Matbaası GenelMüdürlüğü tarafından üretilen ziynet, sikkeve benzeri basılı altınların alımsatımını yapmak.
d) (Ek:RG-12/10/2021-31626)(1) 1kilogramın altındaki bar şeklinde standart işlenmemişaltınların (24 ayar ve üstü) fiziki alımsatımını yapmak.
e) Aynı iş günüiçerisinde transfer emrinin verilmesi veya işleme konu fizikiteslimatın yapılması şartıyla; bankalar, yetkilimüesseseler ve müşterileriyle bankacılık aracılığıylayapılan transferler yoluyla yabancı para almak, satmak ve ayrıcins yabancı paralarla değiştirmek.
(2) A grubu yetkili müesseselerTürk Parası Kıymetini Koruma ve ilgili diğer mevzuathükümleri çerçevesinde B grubu yetkilimüesseselerin faaliyet konularına ilave olarak aşağıdabelirtilen faaliyetlerde bulunabilirler:
a)(Değişik:RG-12/10/2021-31626) Kıymetli madenler aracıkuruluşu olmak üzere Bakanlıktan faaliyet izni almak ve Borsayaüye olmak kaydıyla 21/5/2007 tarihli ve 26528 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan Kıymetli Madenler BorsasıAracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ileKıymetli Madenler Aracı Kurumlarının KuruluşuHakkında Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleriçerçevesinde kıymetli madenler ve taşlar ile standartve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerinithalini, ihracını ve Borsada sürdürülmekte olankıymetli maden ve taşlara ilişkin işlemleri yapmak.
b) (Ek:RG-12/10/2021-31626)(2) 1kilogram ve üstündeki külçe ve bar şeklinde standartişlenmemiş altınların (24 ayar ve üstü) fizikialım satımını yapmak.
c) Aynı iş günüiçerisinde transfer emrinin verilmesi veya işleme konu fizikiteslimatın yapılması şartıyla; bankalar, yetkilimüesseseler ve müşterileriyle transfer gerçekleştirebilenkuruluşlar aracılığıyla yabancı para almak,satmak ve ayrı cins yabancı paralarla değiştirmek.
ç) Elektronik parakuruluşu ve ödeme kuruluşlarının temsilcisi olarakfaaliyet göstermek.
d) (Değişikibare:RG-7/9/2018-30528)Bakanlıkça izin verilmesi halinde merkezve/veya şube adresleri ile uygun görülen diğer yerlerdepara makineleri aracılığıyla yabancı para alımsatımı ve buna ilişkin işlemleri yapmak.
e) Tutar sınırlamasıolmaksızın banka kartları ve 10 bin ABD Dolarına kadarön ödemeli kartlar aracılığıyla yabancı paraalım satımı yapmak.
f) (Değişik ibare:RG-7/9/2018-30528)Bakanlıkçabelirlenecek usul ve esaslar dâhilinde (Değişikibare:RG-7/9/2018-30528)Bakanlıktan izin alınmasışartıyla, yurt dışına madeni yabancı para veyaTürk Lirası banknot sevkiyatı gerçekleştirmek.
g) (Değişikibare:RG-7/9/2018-30528) Bakanlıkça uygun görülendiğer faaliyetleri gerçekleştirmek.
(3) A grubu yetkili müesseselerbirinci ve ikinci fıkrada belirtilen faaliyetler haricinde; B grubuyetkili müesseseler ise, birinci fıkrada belirtilen faaliyetlerharicinde faaliyetlerde bulunamazlar. (Mülgacümle:RG-12/10/2021-31626)
(4) Yetkili müesseseler (Ekibare:RG-12/10/2021-31626) müşterileri namına ve/veyahesabına vadeli işlem (Değişik ibare:RG-12/10/2021-31626)gerçekleştiremezler, kredi kartı ile işlemler yapamazlar,yapacakları işlemleri herhangi bir şekilde taksitlendiremezler.(Ek cümle:RG-12/10/2021-31626) Yetkili müesseseler yalnızcakendi namları ve/veya hesabına bankalarla vadeli işlemgerçekleştirilebilirler.
(5) (Ek:RG-12/10/2021-31626)(3)Yetkili müesseseler Türk parası, yabancı para, bunlarlaödemeyi sağlayan belgeler veya kıymetli madenler ile bunlardanimal veya bunları muhtevi eşyaları veya herhangi bir menkul,gayrimenkulü emanet olarak kabul edemezler ve kısa süreli dahiolsa başkası adına saklayamazlar.
(6) İkinci fıkranın(Değişik ibare:RG-12/10/2021-31626) (g) bendi kapsamında,(Değişik ibare:RG-7/9/2018-30528) Bakanlıkça uygungörülen faaliyetler (Değişikibare:RG-7/9/2018-30528)Bakanlıkinternet sitesinde ilan edilir.
(7) (Mülga:RG-12/10/2021-31626)
(8) (Mülga:RG-12/10/2021-31626)
10.Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 SayılıKarara İlişkin Tebliğ (tebliğ No: 2018-32/45)’deDeğişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in (Tebliğ No:2021-32/62) ''Diğeryükümlülükler'' başlıklı 4/Amaddesi şöyledir;
"(1) Yetkili müesseseler ticaretunvanlarında, iş yeri açma ve çalışmaruhsatlarında, ilan ve reklamlarında, kartvizitlerinde, işyerlerinde, tabelalarında, internet sitelerinde, Döviz AlımBelgesi, Döviz Satım Belgesi ile fatura ve benzeri hertürlü belgelerinde 4 üncü maddede sayılan faaliyetlerharicinde işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbirkelime, deyim ve işaret kullanamazlar.
(2) 4 üncü maddenin ikincifıkrasında sayılan faaliyetlerden yabancı para alımsatımıyla ilgili olanlar diğer faaliyetlerden ayrı veznelerdeve hesaplarda izlenir.
(3) Yetkili müesseseler,Bakanlıktan izin almadıkça yabancı para alımsatım işlemlerinde serbest olarak belirledikleri ve ilan ettiklerialış ve satış kurlarından hesaplanan bedeller haricindehiçbir ad altında komisyon ya da ücret talep edemezler.
(4) Yetkili müesseselerfaaliyet gösterdikleri iş yeri haricinde herhangi bir gayrimenkul maledinemezler.”
11. Aynı Tebliğin "İzin''başlıklı 5. maddesi ise şöyledir;
"(1)Yetkilimüesseselerin kurulması ve faaliyete geçmesi için (Değişikibare:RG-7/9/2018-30528) Bakanlıktan izin alınmasışarttır.
(2) Faaliyet izni bulunmayanlar veyaiptal edilenler, yetkili müessese faaliyetinde bulunamazlar; ticaretünvanlarında, iş yeri açma (Ek ibare:RG-12/10/2021-31626)ve çalışma ruhsatlarında, ilân vereklamlarında, iş yerlerinde veya internet sitelerinde dövizeilişkin işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbirkelime, deyim ve işaret kullanamazlar
(3) (Ek:RG-12/10/2021-31626)Kuruluş izni almış olup faaliyet izni başvurusürecinde bulunanlar Bakanlıkça başvuru kapsamındatalep edilen bilgi ve belgeler açısından ikinci fıkradanmuaftır."
12. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılıKanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır.”
13.5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
14.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir;
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür.''
15.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Çeşitli Kabahatler” üstbaşlığı altında düzenlenen “Emre aykırı davranış” başlıklı32. maddesi şöyledir:
"(1) Yetkilimakamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî paracezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanundaaçıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765sayılı Türk Ceza Kanununun 526ncı maddesine diğerkanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmışsayılır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.UyuşmazlıkMahkemesinin Muammer TOPAL’ın Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 1567 sayılı Türk ParasınınKıymetini Koruma Hakkında Kanun'amuhalefetnedeniyle aynıKanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası gereğince verilenidari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
19. Dosyanın incelenmesinden, Hazine ve MaliyeBakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo GenelMüdürlüğü Yetkili Müesseseler Dairesinin23/08/2022 tarihli yazısı ile davacı şirkete ait işyerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızındöviz alım satımı yapıldığınıntespit edildiğinden bahisle Şanlıurfa CumhuriyetBaşsavcılığına ihbarda bulunulması üzerine,Şanlıufa Cumhuriyet Başsavcılığı İdariYaptırım Bürosunun 14/10/2022 tarih ve 2022/64Defter, 2022/41Karar sayılı idari yaptırım kararı ile, 1567sayılı Türk Parasının Kıymetini KorumaHakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasıuyarınca davacı şirket hakkında toplam 149.343,47 TürkLirası idari para cezası uygulanmasına karar verildiği,yine aynı eylem nedeniyle davacı şirkete ait iş yerifaaliyetlerinin 1567 sayılı Türk ParasınınKıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşincifıkrası uyarınca bir ay süreyle durdurulmasına dair01/09/2022 tarih ve E-57783125-257.99-1461816sayılı Hazine ve MaliyeBakanlığınca idari yaptırım uygulanmasına kararverildiği, bu işleminin iptali için davacı vekilinceidari yargı yerinde dava açıldığı, Ankara 11.İdare Mahkemesinin 29/12/2022 tarih ve E. 2022/2254, K.2022/3138sayılı kararı ile; davanın reddine karar verildiğiancak kararın henüz kesinleşmediğianlaşılmıştır.
20. Olayda, görev uyuşmazlığına konudavanın, 1567 sayılı Kanun’a aykırılıknedeniyleverilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, 1567 sayılı Kanun’dadavacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkinidari yaptırımların düzenlendiği, ancak bu idariyaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
22. İncelenen uyuşmazlıkta, 1567 sayılıKanun’un 3. maddesi uyarınca davacının idari paracezası ile cezalandırılmasına, aynı eylem nedeniyleayrı bir işlemle de iş yerinin bir ay süre ile faaliyettenmen edilmesine karar verildiği, dolayısıyla 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 19. maddesinde belirtildiği üzerebelirlibir süre için(bir ay) faaliyetten men edilmesinekararverildiğinden kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun’un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenolduğu, 1567 sayılı Kanun’daidari yaptırımlarakarşı itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasıkararına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
23.Davacıya ait iş yerindeki faaliyetlerin bir ay süreyledurdurulmasına ilişkin Hazine ve MaliyeBakanlığıişleminin iptali için davacı vekilinceidari yargı yerinde dava açılmışve idaremahkemesince işin esası incelenmiş ise de,faaliyetten men kararınınbelirli bir süre için verilmiş bulunması ve bunun da 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde kapsamında idariyaptırımlardan olması karşısında, bu durumunidari para cezasına itiraza ilişkin olarak açılan eldekidavada adli yargının görevli olduğu hususunaetkietmeyeceği açıktır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Şanlıurfa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 17/01/2022 tarih veD.İş. 2022/84 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
1-Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
2-Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile,Şanlıurfa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin24/11/2022 tarihve D.İş No:2022/3049 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN