T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/562
KARAR NO : 2023/683
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R.A
Davalı : Zeytinburnu Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı R.A'ın maliki olduğu İstanbul ili, Zeytinburnuilçesi, ... Mahallesi, ...Sok., No:...adresinde bulunan daireyi,günübirlik kiraya verdiği ancak 1774 sayılı KimlikBildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayarterminallerine bağlanarak anlık veri göndermediğindenbahisle, 1774 sayılı Kanun'un 2. veEk-1. maddeleri uyarınca26.786 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin, ZeytinburnuKaymakamlığının 06/12/2022 tarihli kararınıniptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2218 sayılı kararıile, başvurunun çözümünün idari yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğinekarar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Zeytinburnu BelediyeBaşkanlığı ZabıtaMüdürlüğünce 19/10/2022 tarihinde yapılandenetimde dairenin günü birlik pansiyon olarak izinsizçalıştırıldığının tespitedildiği, tutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereğiidari para cezası uygulandığı ve ilgili yönetmelikgereğince Belediye Başkanlığıncamühürlenerek faaliyetten men edilmesi kararı verildiği, menile ilgili karar verecek mercinin idare mahkemeleri olduğu, idari paracezasının iptalinin de, faaliyetten men kararınınkaldırılması ile birlikte istenebileceği, bu nedenlehakimliğimizin görevsiz olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesikararlarında işaret edildiği üzere görevli mahkemeninidare mahkemeleri olduğu anlaşılmakla başvuru hakkındaaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
KARAR: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
1-Başvuruya bakmaktanHakimliğimizin 5326 sayılı Kanun'un 1 vd. maddelerigereğince GÖREVSİZLİĞİNE..."
3.Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 11/10/2023tarih ve E.2023/1637 sayılı kararı ile, davanın1774 sayılı Kanun uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açıldığınıbelirterek, dava konusu idari para cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğunu, 1774 sayılı Kanun’da idaripara cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediğini, bu durumda 5326 sayılı Kanun’un 3.ve 27. maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 1. maddesişöyledir:
“Bu Kanunda sayılan,özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım vetedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veyasürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar veayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzelkişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanununhükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamptesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
6.1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon,bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatilköyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklamayerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzurevleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumluişleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz,gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veyayabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarını, örneğine ve usulüne uygunşekilde günü gününe tutmak, genel kollukörgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devletİstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermekzorundadırlar.”
7.1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun uygulanmasısırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, ilmerkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenektenkarşılanır.
(Değişik ikinci fıkra:31/10/2016-KHK-678/4 mad.; Aynen kabul:1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veyaresmi her türlü konaklama tesisleri tümkayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak,genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcutbilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarakbildirmek zorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletmeruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezalarıtebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılanözel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikincifıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ilegörevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimineilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığıtarafından belirlenir.”
8.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
9.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
10.5326 sayılı Kanun’un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veyatefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içindebaşvurunun yapılmamış olması halinde idariyaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesiuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
14.Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülüklerinyerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasınıniptaline ilişkin olarak açıldığı, 1774sayılı Kanun’da davacının işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlarındüzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlarakarşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
15.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
16.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılıKimlik Bildirme Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2218 sayılıgörevsizlik kararınınkaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile,Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2218sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN