T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/567
KARAR NO : 2023/704
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H.K
Vekili : Av. G.B.Y
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. E.D.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlık bünyesindekiBurdur Halk Eğitim Merkezinde 19/11/1990 - Mart 2017 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, Mart 2017 tarihinde müvekkilinin işakdinin gerekçe gösterilmeksizin sona erdirildiğini, ancak,hak kazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL kıdemtazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İşMahkemesi sıfatıyla) 13/09/2022 tarih ve E.2022/114, K.2022/210sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanınusulden reddine karar vermiş, tarafların istinaf etmemesiüzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Mahkememizce işinesasına geçilmeden davalı tarafından yapılangörev itirazı yönünden inceleme yapılmış,yapılan inceleme neticesinde; dava dilekçesi, cevapdilekçesi, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. HukukDairesi’nin 03/02/2022 tarih ve 2021/321 Esas 2022/289 Kararsayılı ilamı ve tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; somut olayda davacının, davalıMilli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak, 657sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiyedayanılarak Valilik makamının onayıyla ustaöğretici olarak ek ders ücretikarşılığında yapılan görevlendirmeler ileçalıştığı, ödenecek ücretinin 657sayılı Kanun’un 176. maddesine göre belirlendiği, 657sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiyedayanılarak hazırlanan esaslarda, ders görevi alacaklarıntaşıması gereken nitelikler, göreve alınma,çalışma koşulları ile yapılacak ödemelerinönceden düzenlendiği, idareye göreve alma vesonlandırma gibi konularda üstün yetkiler verildiği, bunedenle taraflar arasında iş sözleşmesibulunmadığı, çalışma ilişkisinin idareceyapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, görevealınma, çalışma koşulları ile ödenecekücretin statü hukuku içinde düzenlendiği, buitibarla taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olup,uyuşmazlığın çözümününmahkememizin görev alanına girmediği, Sosyal GüvenlikHukuku açısından, primlerin Sosyal GüvenlikKurumu’na ödenmesinin, davacının özel hukukkapsamında sözleşme ileçalıştığını göstermeyeceği,ücret, çalışma saati, süreleri ve benzeri birçok esaslı çalışma koşulunun statühukuku içinde önceden düzenlendiği ve idareyeüstün yetkiler tanındığı çalışmailişkisinde, başta İş Kanunu olmak üzere özelhukuk hükümlerinin uygulanmasının ilişkininniteliğiyle bağdaşmadığı, Yargıtay 9.H.D'nin 16/06/2020 gün ve 2016/19230 Esas, 2020/6343 Kararsayılı kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2019/9-786Esas ve 2021/1518 Karar sayılı kararının da budoğrultuda olduğu,izah olunan nedenlerleuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu, HMK’nın 114/1-b ve 115/2. maddesiuyarınca yargı yolu caiz olmadığından davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine,..."
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Isparta 2. İdare Mahkemesi 13/09/2023 tarih veE.2023/736 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasınınincelenmesinden; Burdur İl Milli EğitimMüdürlüğü bünyesinde 1990-2017 tarihleriarasında usta öğretici olarak görev yapmakta iken 2017yılında iş akdi feshedilen davacının, hakkazandığı kıdem tazminatına karşılıkşimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın mevduata uygulanacak enyüksek faiz ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmaktaolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda, davacı ile davalıidare arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İşKanunundankaynaklanan bir iş ilişkisi olduğu ve bu minvaldedavacının iş sözleşmesinin 4857 sayılı Kanunuyarınca feshedilmesi üzerine, talep edilen tazminatın yine 4857sayılı İş Kanunundan kaynaklanan hak olduğuanlaşılmakta olup, yukarıda anılan düzenlemeleruyarınca uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin (İşMahkemeleri) görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.5510 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkindava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçicimadde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı bakanlık bünyesindeki BurdurHalk Eğitim Merkezinde 1990-2017 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem tazminatının faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatın İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;Isparta 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi sıfatıyla) verilen13/09/2022 tarih ve E.2022/114, K.2022/210 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Isparta 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi sıfatıyla) verilen13/09/2022 tarih ve E.2022/114, K.2022/210 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN