T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/513
KARAR NO : 2023/686
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkı payı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H.E.Ü.A.Ş
Vekili : Av.M.D - Av.Y.B.V
Davalı : Türkiye Elektrik İletimA.Ş.
Vekili : Av. S.Ü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davalı TEİAŞ ile imzalanan anlaşmahükümlerine aykırı olarak tahakkuk ettirilen 28.031.478,03TL RES katkı payı faturasının, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile 20.610.857,26 TL'likkısmı yönünden borçlu olmadıklarınıntespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde,davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğunu ileri sürerek yargıyolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 14/06/2023 tarih veE.2023/216 sayılı kararı ile, davada mahkemeleriningörevli olduğu gerekçesiyle, davalının yargıyoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.
4.Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebiyle başvurusu üzerinedilekçe, dava dosyası ile birlikte DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin DanıştayBaşsavcılığı Talebi
5.Danıştay Başsavcısı, RES katkı payınailişkin faturanın fazla tahakkuk ettirildiği ilerisürülen kısmına karşı açılan davada,yargısal denetimin, idarî yargı yerince yapılmasıgerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...İdarîişlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmakamacıyla yapılan tek yanlı ve icrâî iradeaçıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, buiradenin sahibi durumunda olan "İdarî makam" kavramıönem kazanmaktadır. Bu hususta, yalnızca işlemi yapanmerciye göre belirlenen organik ölçüt tekbaşına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemiidarî işlem olmadığı gibi, bütünidarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesisedilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarîkarar alma yetkisi ve gücüyle donatılmışolmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekseteşkilatlanmaları ve yönetimleribakımındanözelhukuktüzelkişisiolupda kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerkenkamu makamı gibi hareket ettiklerinden, işlemleri idare hukukukurallarına tâbidir.
Yasama organı tarafındanözel faaliyetler için söz konusu olmayacak birayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tâbitutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesitarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabuledilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunanayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıylatesis edilen, hukukdüzeninde değişiklik yapan, başka biranlatımla, kişilerin hukukî durumlarındadeğişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesizorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, buişlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini içintam yargı davası da açılabilir.
Elektrik piyasası faaliyetleri,4628 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ve ikincil düzenlemelerde ayrıntılı olarak kuralabağlanmış olup, 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (j)bendinde; bu Kanunun uygulanmasında, ikili anlaşmanın,gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukukhükümlerine tâbi olarak elektrik enerjisi ve/veya kapasiteninalınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayınatâbi olmayan ticarî anlaşlamaları ifade edeceğibelirtilmiş, 4. maddesinde ise, elektrik piyasası faaliyetleri,üretim, iletim, dağıtım, toptan veya perakendesatışı, ithalat ve ihracatı ile piyasa işletimifaaliyetleri olarak sayılmıştır.
Kanun'da elektrik enerjisi“iletim” faaliyetinin münhasıran Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği belirtilmiştir. Elektrikpiyasasındaki diğer faaliyetlerin yürütülmesine ise,kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzelkişilerinin de katılması mümkün olup, elektrik piyasasıfaaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerinisağlamaya yönelik olarak uyum içindeyürütülmesi gerekmektedir.
TEİAŞ'nin ekonomininkurallarına uygun olarak faaliyette bulunmak üzere kurulansermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip birkamu kuruluşu olduğu, elektrik iletim tesislerini işletme görevinin,elektrik enerjisi iletim faaliyetleri kapsamında TEİAŞ'ne aitolduğu, anılan şirketin iletim faaliyeti dışındaherhangi bir faaliyetle iştigal edemeyeceği,bu hizmetin, özelhukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzel kişilereyaptırılmasının mümkün bulunmadığımevzuattan anlaşılmaktadır.
Belirtilen hususların birliktedeğerlendirilmesinden, elektrik iletim hizmetinin tekel niteliğindebir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetin kanunî tekel olanTEİAŞ tarafından gerçekleştirildiği; elektrikdağıtım hizmetinin ise, bölgesel tekel niteliğinde birkamu hizmeti olduğu ve lisanslı dağıtımşirketleri tarafından yerine getirildiği; iletim kamu hizmetininelektrik dağıtım şirketleri açısındanzorunlu unsur niteliğinde olduğu ve bu hizmetin TEİAŞ iledağıtım şirketleri arasında akdedilen sistemkullanım ve bağlantı anlaşmaları ilegerçekleştirildiği; bu anlaşmaların kamu hizmetininifası amacıyla, kamu tüzel kişiliğini haiz bulunan vekanunî tekel olan TEİAŞ ileyürüttüğüfaaliyet açısından iletim sistemi zorunlu unsur olan dağıtımşirketleri arasında akdedildiği; diğer taraftan, RESkatkı payı anlaşmasının ise, EPDK onayınatâbi olması, anlaşma metninin Yönetmelik ekinde yeralması ve anlaşma metninin taraflarca değiştirilmesininmümkün olmaması nedeniyle ticarî anlaşma olmadığısonucuna ulaşılmaktadır.
Doktrinde ve yargıkararlarında, idarî sözleşme, taraflarından en azbirisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşme olaraktanımlanmakta olup, bir kamu hizmetinin kurulması ve/veyaişletilmesi için yapılan idarî sözleşmeler,gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmetiyapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanıması,gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı biçimdeyürütülmesini sağlamak için denetim ve gözetimyetkisine sahip olması yönlerinden özel hukuksözleşmelerinden ayrılmaktadır.
RES katkı payıanlaşması, teklif mektubu ve taahhütname,"Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi KurmakÜzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliği”nin ekinde yer almakta olup;davacı şirket açısından, dava konusu faaliyetininyürütülebilmesi açısından buanlaşmanın imzalanması zorunludur. Anlaşma maddelerinde neTEİAŞ'ın ne de davacı şirketin değişiklikyapma imkânı bulunmadığından, anlaşma özelhukuku aşan bir rejime tâbidir.
Başka bir anlatımla, 6646sayılıKanun'un 3. maddesinin (j) bendinde; "ikilianlaşma" EPDK onayına tâbi olmayan "ticarîanlaşma" olarak tanımlandığından,ticarî anlaşmanınaksine EPDK onayına tâbi olan ve Yönetmelikte düzenlenenesaslı unsurları üzerinde tarafların müzakereedemedikleri RES katkı payı anlaşmasının, elektriküreten şirketler bakımından imzalanmasındankaçınılamayacak zorunlu unsur niteliğinde olması vesözleşme serbestisinin söz konusu olmamasınedeniyleözel hukuk hükümlerine tâbi ticarîanlaşma olmayıp kamu hukukuna tâbi idarîsözleşme olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava konusu RES katkı payıbedeli, mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim TesisiKurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarıncaimzalanan idarî sözleşmeye dayanılarak tahakkukettirildiğinden, RES katkı payınailişkin faturanın,fazla tahakkuk ettirildiği ileri sürülen kısmınakarşı açılan bu davada yargısal denetimin,idarî yargı yerince yapılması gerekmektedir. Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarih ve E:2021/166, K:2021/226sayılı kararı da bu görüşü desteklerniteliktedir."
6. Emsal dosyalardakigörüşü bilindiğinden, 2247 sayılı Kanun'un13/3. maddesi çerçevesinde Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının görüşününalınmasına gerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
9.6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veyagüneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisikurulması için yapılan önlisans başvurularınındeğerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göreyapılır:
a) Üretim tesisininkurulacağı sahanın maliki tarafından başvuruyapılması durumunda, aynı saha için yapılandiğer başvurular dikkate alınmaz.
b) Başvurularda kaynakbazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veyasahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardına uygun belirli süreli ölçüm verisibulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler vedeğerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ilebunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen veKurum tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesikapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri açısındanölçüm verisi aranmaz.
c) TEİAŞ veya ilgilidağıtım şirketi tarafından, kullanılacakteknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkatealınarak uygun bağlantı görüşü verilenbaşvurular değerlendirmeye alınır.
ç) Değerlendirmedeaynı bağlantı noktasına ve/veya aynıbağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazlabaşvurunun bulunması hâlinde başvurular arasındanilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemekiçin TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanunkapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceğisürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmaküzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yeralan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklifedilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlikhâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul veesaslar TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgârve güneş enerjisi lisans başvurularının teknikdeğerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
10.5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ElektrikEnerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımınaİlişkin Kanun'un"Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi,Korunması, Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan EldeEdilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" anabaşlıklı İkinci Bölümünün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi,korunması ve kullanılması" başlıklı4.maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
"Elektrik enerjisiüretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarınınilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarakbelirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bualanları kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşullarınbelirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtımşirketi tarafından bağlantı ve sistem kullanımıhakkında görüş verilmesi ve kapasite tahsisiyapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerjikaynak alanı tahsisi, teminat alınması,yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlindeteminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanımşartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usulve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafındanTürk lirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklifedilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerjikaynak alanı için yarışma şartlarındabelirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamındauygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatınyarışma şartlarında belirlenecek süre içerisindegüncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışmaşartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir. Bu maddekapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans velisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDKtarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
11.22/09/2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "Amaç"ve "Kapsam" başlıklı1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmanın veyarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine DayalıElektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esasların belirlenmesidir
2- Bu Yönetmelik 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışmasonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacaktüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
12.Aynı Yönetmeliğin "RESkatkı payı anlaşması"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDKtarafından uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasındaEPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek-3’te yeralan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RES KatkıPayı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 incimaddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEİAŞ’asunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşmasıimzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafından kendisinesunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
13.13/05/2017 tarih ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgar veya Güneş EnerjisineDayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan ÖnlisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "RESkatkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklıgeçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğikapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerinimzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşmasıkapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimiüzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payıtutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00’akadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubununkarşılık gelen kısmının irat kaydedilmesi yoluylatahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ayiçerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kısmıtamamlanır. İşbu yükümlülüğünyerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması veBağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
14.Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ileteşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.(Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerindeözerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı birİktisadi Devlet Teşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K., vebu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özelhukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
15.Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarakönüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşmeaşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarınidari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih veE.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145;20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarih veE.2019/859, K.2020/162 sayılıkararlarında olduğu gibi.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, taraflararasında imzalanan RES katkı payı anlaşmasıhükümlerine aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddiaedilen 28.031.478,03 TL faturanın, fazlaya ilişkin haklar saklıkalmak kaydıyla 20.610.857,26 TL'lık kısmıyönünden borçlu olunmadığının tespitinekarar verilmesi istemiyle açılmıştır.
19.Olayda davacı şirket tarafından, yukarıda anılanYönetmelik hükümlerine göre açılanyarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı PayıAnlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddiaedilen RES katkı payı bedeli faturasından dolayıborçlu olmadığının tespiti istemiyle davaaçıldığı, uyuşmazlığınesasının ve çözümünün buanlaşmanın hukuki durumuna bağlı olduğu,anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuksözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göregörevli yargı yolunun belirleneceği açıktır.
20.İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiyedayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamuyararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareyeüstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan niteliktesözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanındaakdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
21.Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden 5. maddede, "bu anlaşmanın hükümlerininuygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmüile 6. maddede düzenlenen "RESkatkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılıKanun'un 51 inci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında gecikmefaizi uygulanacağı" ve yine 7. maddededüzenlenen"lisansın iptali veya mücbirsebepler ya da EPDK tarafından uygun bulunan haller dışındaherhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAŞtarafından irat kaydedilmesi" hükümlerinin,idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğunakarine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
22.Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsündenbağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonraTEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, başka birdeyişle sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibiüstün bir kamu gücünü kullanma yetkisine haizolduğundan söz etmek mümkün değildir. Anlaşmadatarafların karşılıklıyükümlülüklerinin bulunduğu, bununla bağlıolduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindekiyarışma ihale sürecine ilişkin olmadığı,taraflar arasında anlaşma yapıldıktan sonra, özelhukuk sözleşmesi niteliğinde olan ve sözleşmehükümleri çerçevesinde tahakkuk ettirilen RESkatkı payı bedelinden kaynaklı olduğuanlaşıldığından davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
23.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
27/11/2023tarihinde, Başkan Muammer TOPAL ve Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşmahükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk edildiğiiddia edilen RES Katkı Payı bedelinden sorumluolmadığının tespiti talebiyleaçılmıştır.
Birkamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulanmal veya hizmet temini sırasında, idaredekanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslarauyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır.
İdarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
DavalıTEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahipolan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan,sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafındanüstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetiniyürüten davalı TEİAŞ ile davacı şirketarasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğedayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, biridari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelikkapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımısırasında kamu gücüne dayalı, re’sen ve tekyanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturası bedelininfazla hesaplandığına ilişkin davanın görümve çözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmaktadır.
Buhususlar göz önünde bulundurularak, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile adliyargı yerince verilen görev itirazının reddi(görevlilik) kararının kaldırılmasıgerektiği görüşüyle, aksi yöndekiçoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkan Üye
Muammer Ahmet
TOPAL ARSLAN