T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/514
KARAR NO : 2023/665
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacıların, resmi kayıtlarda yer alan bazı bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesiistemiyleaçtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-S.K
2-M.A.K
Vekili : Av. B. G
Davalılar
İdari Yargıda : 1- ... Özel Sağlık Hiz.Ltd. Şti.
2-BahçelievlerNüfus Müdürlüğü
Adli Yargıda : BahçelievlerNüfus Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılar vekili dilekçesinde, Suriye uyruklu M.A.Kisimliçocuğun doğum belgesinde yer alan anne adının hataen "S.K" olarakyazıldığını, ancak geçici koruma kimlikbelgesinde adının "S.K" olduğunu,bu durumun çocuğun geçici koruma kimlik belgesinindeğişmesi sırasında fark edildiğini, yanlışkayıt yapılmaması için, özel hastane doğumbelgesindeki kaydın düzeltilmesi gerektiğini,çocuğun kimlik belgesi yenilenmek istendiğinde hatalıdoğum belgesinden kaynaklı yeni kimlik belgesinindüzenlenemeyeceğinin belirtildiğini ifade ederek; davacıçocuğun doğum belgesinde ve resmi kayıtlarda hatalıyazılan ana adının "S.K"olarak düzeltilmesi istemiyleidari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdariYargıda
2. İstanbul 6. İdare Mahkemesi03/06/2022 tarihve E.2022/1018, K.2022/1161 sayılı kararı ile, 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine karar vermiş ve bu karara karşıdavacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.Kararın ilgilikısmı şu şekildedir:
"Dava dilekçesi veeklerinin incelenmesinden, davacı tarafından, M.A.Kisimliçocuğuna ilişkin doğum belgesinde ana adında yeralan maddi hatanın düzeltilmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmakta ise de, sözkonusu uyuşmazlığın özel hukuk ilişkisindenkaynaklandığı ve Medeni Kanun kapsamında Asliye HukukMahkemeleri tarafından çözümlendiği dikkate alındığındaadli yargının konusuna giren bir işlem olduğuanlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddine, ..."
3.İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi16/03/2023 tarih ve E.2022/2414, K.2023/437 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.
4.Davacı vekilibu kez, aynı istemle sistemde olanyanlışlığın çocuğa ait geçicikoruma kimlik belgesinin değişiminin gerekmesi sonucu farkedildiğini, her ne kadar kimlikte doğru olsa da resmi kayıtlardayanlış gözükmesi nedeniyle kimlik değişimininyapılmadığını belirterek, resmi sistemde anaadında var olan maddi hatanın düzeltilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
5. Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi02/06/2023 tarih ve E.2023/227, K.2023/195 sayılı kararıile, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca,yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usulden reddinekarar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"5490Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35. maddesi"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkçanüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez vekayıtların anlamını ve taşıdığıbilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olaylarınaile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalarnüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltilir." şeklindedir.
Davacı Suriyevatandaşı olup, ülkede yaşanan savaş nedeniyleTürkiye'ye sığınmış ve İçişleriBakanlığı İstanbul Valiliği'nce şahsageçici koruma kimlik belgesi verilmiştir. Davacı, idaretarafından düzenlenen geçici kimlik belgesinde yazılananne adının ve soyadının düzeltilmesi içineldeki davayı açmıştır. Davacı TürkVatandaşı değildir, yine Türkiye'de nüfus sistemindeherhangi bir yanlışlığın düzeltilmesi talebindebulunamaz. Ancak idari yargıya başvurmasımümkündür. İşbu talep hususunda adli yargıgörevli olmadığından 6100 sayılı HMK'nun 115/2maddesine göre açılan davanın usulden reddine kararvermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
1-Dava şartınoksanlığı nedeniyle HMK nun 114/1-b ve 115/2 maddesiuyarınca davanın usulden reddine..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"1. İdari davatürleri şunlardır:
a) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılaniptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
7.5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türkvatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkmaizni almak suretiyle Türk vatandaşlığınıkaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunanyabancıların nüfushizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine vegeliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerinikapsar."
8. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesindeki bazı tanımlarşöyledir:
"d) Aile: Aynı soydanolup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olankişiler ile onların eş ve çocuklarını,
ğ) Dayanak belgesi: Ailekütüğüne işlenen nüfus olaylarınındayanağı olan form, tutanak, mahkeme kararı, noter senedi,doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ilebunların yedeklerini,
h) (Değişik:14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlikkartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavikartı,
s) Nüfus hizmetleri: Nüfusolaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresineilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerinegeçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerekdeğerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
ş) Nüfus kaydı: Ailekütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
y) Nüfus olayı:Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme,tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklikmeydana getiren olayı,
çç)(Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılarkütüğü: Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğukütüğü,
"
9.5490 sayılı Kanun'un "Yabancılarınkayıtlarının tutulması"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunukapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunlarıyabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi birişlem sebebiyle Türkiye’de bir kamu kurumuna veya dıştemsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmelerihâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlıkyetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamıdışındadır.
(2) Yabancı kimliknumarasının geçerlilik süresi, başvuruesnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlarİçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
10.5490 sayılı Kanun'un"Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkemehükmü olmadıkça nüfus kütüklerininhiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecekşerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tesciliesnasında yapılan maddî hatalar nüfusmüdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltilir."
11.5490 sayılı Kanun'un "Nüfusdavaları" başlıklı 36. maddesişöyledir:
"(1)Mahkeme kararı ileyapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdakiusûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarınailişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyenşahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceğilüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşimyeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesindeaçılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfusmüdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuruile görülür ve karara bağlanır.
b) (Değişik:19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlindeaynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimdenistenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfusmüdürlüğü bu kişininçocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayançocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydıniptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karineteşkil eder.
(2)Kişilerinbaşkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkinbaşvurular Bakanlıkça incelenipsonuçlandırılır."
12.5490 sayılı Kanun'un "Maddihatalar" başlıklı 38. maddesişöyledir:
"(1) Bu Kanunun 7 ncimaddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gerekenbilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfuskütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya dahiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlarmaddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddîhatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfusmüdürlükleri tarafından düzeltilir veyatamamlanır. "
13.6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun"Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı;yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’dekalışları ve Türkiye’dençıkışları ile Türkiye’den koruma talepeden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına veuygulanmasına ilişkin usul ve esasları…düzenlemektir."
14.6458 sayılıKanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazıtanımlarşöyledir:
"...
ı) Göç:Yabancıların, yasal yollarla Türkiye’ye girişini,Türkiye’de kalışını ve Türkiye’dençıkışını ifade eden düzenli göçile yabancıların yasa dışı yollarlaTürkiye’ye girişini, Türkiye’dekalışını, Türkiye’dençıkışını ve Türkiye’de izinsizçalışmasını ifade eden düzensizgöçü ve uluslararası korumayı,
r) Uluslararası koruma:Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil korumastatüsünü,
ü) Yabancı: TürkiyeCumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayankişiyi,
v) Yabancı kimlik numarası:25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunuuyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını,
..."
15.6458 sayılı Kanun'un "Uluslararasıkoruma statüsü sahibi kimlik belgesi"başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci,şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlereyabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesidüzenlenir.
(2)(Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fıkradaki kimlikbelgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerinegeçer.
(3)(Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil,içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasınailişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
16.6458 sayılıKanun'un "Geçicikoruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesindenayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeyegeri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitleselolarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen yabancılarageçici koruma sağlanabilir.
(2) Bu kişilerinTürkiye’ye kabulü, Türkiye’de kalışı,hak ve yükümlülükleri, Türkiye’dençıkışlarında yapılacak işlemler, kitleselhareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal veuluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliğive koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum vekuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi,Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir."
17.6458 sayılı Kanun’un 91. maddesine dayanılarakhazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3.maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma:Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış,ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil vegeçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitleselakın döneminde bireysel olarak sınırlarımızagelen veya sınırlarımızı geçen ve uluslararasıkoruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayanyabancılara sağlanan korumayı,
g) Geçici korunan:Geçici koruma sağlanan yabancıyı,
ifade eder.”
18.Aynı Yönetmeliğin "Geçicikoruma sağlanacak yabancılar" başlıklı7. maddesi şöyledir:
" (1) Geçici koruma;ülkesinden ayrılmaya zorlanmış,ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil vegeçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akındöneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen yabancılardanhaklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsübelirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.
(2) Geçici koruma,Cumhurbaşkanı tarafından aksikararlaştırılmadıkça, geçici korumailanının geçerliliğinden önce, geçici korumailanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veyabölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.
(3) Geçici korunanlar, Kanunagöre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangibirini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
19.Aynı Yönetmeliğin "Sevkmerkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"(1) Sevk merkezlerinde,geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancılarınkimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlüktarafından yapılır. İhtiyaç duyulması halinde,valilik tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde geçicisüreyle personel görevlendirilebilir.
(2) Sevk merkezlerinin kapasitesininyetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemlerivalilikler tarafından belirlenecek yerlerde deyürütülebilir.
(3) Kayıt sırasındayabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsakimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek veyetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncüfıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekligörülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinindosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır veasılları kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelikkapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgilisüreç, hak ve yükümlülükleri ile diğerhususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaçduyulduğu takdirdebilgilendirmeyle ilgili broşür ve dokümanhazırlanabilir."
20.Aynı Yönetmeliğin "Kayıt"başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikkapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanımasahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadantamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıtusulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, GenelMüdürlük personeli tarafından yapılır.
2) Kayıt işlemleriaşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerindegizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlüktarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formudoldurulur.
c)Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispatedilinceye kadar beyanı esas alınır.
ç) Fotoğraf, parmak iziya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik verileralınır, merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrikverilerle eşleştirilir.
d) Kayıt altınaalınan yabancıların bilgileri derhal GenelMüdürlüğe iletilir.
e) Yabancıların bilgileriilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda dasaklanır.
3) Geçici korumadanyararlananların Türkiye’de doğançocuklarının da en kısa sürede
kayıt işlemleriyapılır.
4) Yabancıların kayıtbilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma,gönüllü geri dönüş gibi hallerdegüncellenir.
5) Bu Yönetmelik kapsamındakiyabancılar, adres kayıt sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddeninbirinci fıkrası kapsamına girenlerin adres kayıt sisteminekayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlüktarafından karar verilir."
21.Aynı Yönetmeliğin "Geçicikoruma kimlik belgesi" başlıklı22.maddesişöyledir:
"(1) Kayıt işlemleritamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesidüzenlenir. 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamınagirenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptaledilir.
2) Geçici koruma kimlikbelgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı NüfusHizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.
3) Geçici koruma kimlikbelgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlüktarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarakhiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.
4) Geçici koruma kimlikbelgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgilidenaçıklama istenir ve bu durum kayıt altınaalınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir.Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.
5) Geçici korumanın sonaermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğinikaybeder ve yabancıdan geri alınır."
22.Aynı Yönetmeliğin "Ülkedekalış hakkı" başlıklı25.maddesişöyledir:
"(1) Geçici korumakimlik belgesi, Türkiye’de kalış hakkı sağlar.Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerinegeçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikametiznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet iznitoplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığınabaşvuru hakkı sağlamaz."
B. Yargı Kararları
23.Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idaremahkemesi kararları arasındaki aykırılığıngiderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yeralan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılanbaşvuruların reddine ilişkin işlemlere karşıaçılacak davalarda, idari yargı merciilerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusukararın gerekçesi şöyledir:
"...5490 sayılı NüfusHizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerinkayıtlara işlenmesi sırasında yapılmış birmaddi hata söz konusu değilse; nüfuskütüğünün herhangi bir kaydında düzeltmeveya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ileyapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkindüzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyenşahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzumüzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeriadresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesindeaçılacağı, söz konusu davaların nüfusmüdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuruile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancakGeçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılarınkaydının, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerininkesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı biryerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitimalmış Göç İdaresi GenelMüdürlüğü personeli tarafındanyapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesiuyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valiliklertarafından, şekli ve içeriği Göç İdaresiGenel Müdürlüğü tarafından belirlenengeçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 sayılı Kanun kapsamındayabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallarkarşısında, Geçici Koruma Yönetmeliğikapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici korumakimlik belgelerinin 5490 sayılı Kanun ilebağlantısının sadece yabancı kimliknumaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da,anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yöneliktaleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmetiolarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5490 sayılıKanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçicikoruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesitalebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkinişlemlere karşı açılacak davaların, anılanKanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabuledilemeyeceği, bu davaların 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu, dolayısıylasöz konusu uyuşmalığın görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
24.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, idari ve adli yargı yerleri arasındaKanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde davalılardan"Bahçelievler Nüfus Müdürlüğü"yönünden olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren mahkemece, idariyargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından,anılan Müdürlük yönünden görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
25.Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
26.Dava, davacının çocuğunun sistem kayıtlarındakiana adının yanlış olduğu ileri sürülerekdeğiştirilmesi istemiyle açılmıştır.
27.Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 10/09/2014tarihinde Türkiye'de doğum yaptığı, M.A.Kisimliçocuğu dünyaya getirdiği, muhtemel çeviridenkaynaklı ana adının "S.K"olarak kayda geçirildiği, geçici kimlik belgesiçıkarıldığı dönemde ananınkimliğine istinaden kimlik bilgilerinin doğru bir şekildekimliğe geçirildiği, ancak sistemde olanyanlışlığın, çocuğa ait yabancıkimlik belgesinin değişiminin gerektiği zaman farkedildiği, her ne kadar kimlikte doğru yazılmışsa daresmi kayıtlarda ana adının "S.K"olarak gözükmesi nedeniyle kimlik değişimiyapılamadığı, resmi kayıtlarda hatalı olan anneadı ve soyadıbilgilerinin düzeltilmesi istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
28.Somut olayda, davacıların taleplerinin nüfuskütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelikolmadığı, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22.maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfuskütüğüyle ilgisi bulunmayan "Geçici Koruma Kimlik Belgelerindeki"bilgilerin doğru yazılabilmesi için resmi kayıtlarındüzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfushizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkünolmadığı görülmektedir.
29.Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümlerikapsamında, söz konususistemdeki hatalı yazım ve düzeltmenin idariişlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir.Dolayısıyla davacıtarafından bu amaçlaaçılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesikapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
30.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 6. İdare Mahkemesinin03/06/2022 tarih ve E.2022/1018,K.2022/1161 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 6. İdare Mahkemesinin03/06/2022 tarih ve E.2022/1018,K.2022/1161 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunandavacının geçici koruma kimlik belgesini değiştirmekistediği sırada tespit edilen belgelerde, sistemde bulunan anneadındaki hataların düzeltilmesi istemiyleaçılmıştır.
5490sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türkvatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup daçıkma izni almak suretiyle Türkvatandaşlığını kaybedenler ve bunlarınaltsoyları İle Türkiye'de bulunan yabancılarınnüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine vegeliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerinikapsar.", “Tanımlar” başlıklı 4.maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına vekişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkinbilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerinegeçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerekdeğerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç)Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğukütüğü, ... ifade eder", "Yabancılarınkayıtlarının tutulması" başlıklı 8.maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılarve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimliknumarası vermeye, bunları yabancılarkütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyleTürkiye’de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimizemüracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancıkimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyonmensupları bu hükmün kapsamıdışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasınıngeçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasındaistenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleriBakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklebelirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "(1) Mahkemekararı İle yapılan kayıt düzeltmelerindeaşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfuskayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyiisteyen şahıslar İle İlgili resmî daireningöstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcılarıtarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıtdüzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceğinüfus memuru huzuru ile görülür ve kararabağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlindeaynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimdenİstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfusmüdürlüğü bu kişininçocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayançocukların soyadını da düzeltir, c) Tespitdavaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi içinaçılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerinbaşkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkinbaşvurular Bakanlıkça İncelenipsonuçlandırılır." hükmüne yerverilmiştir.
6458sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3.maddesinde "Yabancı kimlik numarası; 25/4/2006 tarihli ve 5490sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılaraverilen kimlik numarasını, İfade eder." tanımıyer almaktadır.
20/10/2006tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren Türkiye’de OturanYabancıların Nüfus Kayıtlarının TutulmasıHakkında Yönetmeliğin “Amaç”başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğinamacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altıay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alanyabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfusolaylarının yabancılar kütüğündetutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemekolduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, buYönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en azaltı ay süreli ikamet eden yabancılarınkayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılarkütüğünün ve bu kütüğe yazılacakbilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerinoluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkinhükümleri kapsadığı; “Tanımlar”başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfusolayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme,tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydanagetiren olayı ifade edeceği; “Maddi hatalarındüzeltilmesi” başlıklı 21 .maddesinin2.fıkrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerinkimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarıncayanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olankimlik bilgilerinin nüfus mevzuatınınöngördüğü usule göre yabancılar verigiriş formu ile düzeltileceği hükmü yeralmaktadır.
22.10.2014tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlananGeçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerindeyapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde,"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemizegelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, GenelMüdürlük tarafından yapılır. ...","Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22.maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valiliklertarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 incimaddenin birinci fıkrası kapsamına girenlere geçicikoruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarasıda verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli veiçeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir,bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabiolmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlikbelgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgilidenaçıklama istenir ve bu durum kayıt altınaalınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir.Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5)Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlikbelgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan gerialınır", "Hizmetler" başlıklı 26.maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar,geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmetidâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesiyapabilir." hükmü; "İş piyasasınaerişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1)Geçici korunanların çalışmalarınailişkin usul ve esaslar. Bakanlığıngörüşü alınarak Aile, Çalışma veSosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerineCumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlikbelgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirleneceksektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il,ilçe veya köylerde) çalışma izni almak içinAile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınabaşvurabilir." hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta,davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanunkapsamında geçici koruma statüsünde ülkemizegiriş yaptığı, 6458 sayılı Kanunkapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunuuyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlariçin yabancılar kütüğününtutulacağı; yabancıların adresleri, nüfuskayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet veasayiş, çalışma hayatı, eğitim vesağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasınınkamu düzeni, sağlığı ve güvenliğiaçısından hassas bir durum meydana getirdiği,yabancıların kayıtlarına ilişkin hata vedüzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak elealınması halinde kamu düzeni, sağlığı vegüvenliği açısından sakıncalar oluşabileceğigibi Türkiye'de Oturan Yabancıların NüfusKayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de,nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusundauygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus HizmetleriKanunu'na atıf yapıldığı da dikkatealındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesiuyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkinişbu uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerleri görevliolduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Üye
AhmetARSLAN Eyüp SARICALAR