T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/544
KARAR NO : 2023/664
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Vakıf Üniversitesi bünyesinde akademik personel olarak görev yapmakta olandavacının iş akdinin feshinden kaynaklanan, kıdem tazminatı ve diğer alacaklarınıntahsili istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :I.K
Vekili : Av. B. K
Davalı : Demiroğlu BilimÜniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Z. Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkilinin 15/11/2013 tarihinden itibaren davalıDemiroğlu Bilim Üniversitesinde Doktor Öğretim Üyesiolarak görev yaptığını, 15/11/2013 - 12/11/2019tarihleri arasında davalı Üniversitenin Tıp FakültesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü Radyoloji Anabilim Dalında,13/11/2019 tarihinden itibaren ise muvafakatı olmadığıhalde davalı Üniversitenin Sağlık Meslek Yüksek OkuluTıbbi Görüntüleme Teknikleri Programı kadrosundaçalıştığını, müvekkilinin davalıüniversitenin hem Tıp Fakültesi, hem de Meslek YüksekOkulundaki derslerinde öğretim elemanı olarakçalışırken aynı zamanda 15/11/2013 tarihinden beridavalı üniversitenin afiliye hastanesi olan Şişli FlorenceNightingale Hastanesinin Radyoloji Bölümünde görevyaptığını, en son aylık 11.000 TL net maaşlaçalıştığını, 13/12/2018 tarihindedoğum yaptığını, doğum izni ile birlikte 6 ayücretsiz izin ve yaklaşık 6 ay sağlık raporualdığını, çocuğunun hastalığısebebiyle aldığı izin ve raporlar nedeniyle işverentarafından hor görüldüğünü, davalıüniversitenin afiliye hastanesi olan Şişli Florence NightingaleHastanesinin kapatılacak olması nedeniyle üniversiteninradyoloji bölüm başkanı tarafından aranılarakGrup Florence Nightingale Hastanelerinde görevlendirebilecekleri tek yerinKadıköy Florence Nightingale Hastanesinin olduğununsöylendiğini, değerlendirebilecekleri başka bir yerolmadığından ve diğer hastanelerde nöbet detutamayacağından bahisle işten çıkarmak zorundaolduklarını, ancak COVİD nedeniyle iştençıkarma yapamayacaklarını, istifa etmesi halinde tümyasal haklarının ödeneceğinin söylendiğini,işverenin taahhüdüne güvenerek 01/09/2020 tarihinde elyazısı ile dilekçe yazarak işverene verdiğini ancakgeçen süre içerisindetazminat ve alacaklarınailişkin herhangi bir ödeme yapılmadığını,irade fesadı (baskı ve aldatma) nedeniyle geçersiz olan istifave müvekkilinin iş akdinin işverence haklı bir nedenolmadan sona erdirilmiş olması nedeni ile şimdilik 100 TLbrüt kıdem tazminatı, 100 TL brüt ihbar tazminatı, 100TL brüt bakiye maaş, 100 TL brüt maaş farkı, 100 TLbrüt zam farkı, 100 TL brüt yıllık izin ücretiolmak üzere toplam 600 TL'nin tahakkuk tarihlerinden mevduata uygulanacaken yüksek faiziyle birliktedavalıdan tahsiliistemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul 5. İş Mahkemesi 27/05/2021tarih ve E.2020/390, K. 2021/176 sayılı kararı ile,somut olayda davacının, davalı T.C. Demiroğlu BilimÜniversitesinde doktor öğretim üyesi olarak "akademik personel sözleşmesi"kapsamında görev yaptığı, taraflar arasındakiuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargının görev alanına girdiği gerekçesiyle,davanın yargı yolunun caiz olmaması gerekçesiyle usuldenreddine karar vermiş, davacı vekili bu karara karşı,istinaf isteminde bulunmuştur.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi 09/11/2021tarih ve E.2021/2678, K.2021/2137 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta davacının öğretim görevlisiolarak görev yaptığı, davacı ve davalıarasında statü ilişkisinin bulunduğu, arada işilişkisinin bulunmadığı, yasal düzenlemelere göredevlet üniversitesi ile aynı statüde olan ve bu anlamda idarekabul edilen vakıf üniversitesi ile öğretim elemanıarasında çıkacak uyuşmazlıkların idariyargının görev alanı içerisinde olduğu, bunedenle verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygunolduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastanreddine karar vermiş, mahkeme kararı kesinleşmiştir.
4.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 25/05/2023tarih ve E.2022/655, K.2023/1026 sayılı kararı ile,2547 sayılı Kanun'un Ek 11. maddesi ile VakıfYükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23.maddesi hükmünde, vakıf yükseköğretim kurumundaçalışmakta olan akademik ve diğer personelin hizmetsözleşmelerihakkında 22/05/2023 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanunu hükümlerinin uygulanacağınınaçıkça düzenleme altınaalındığı gözönünde bulundurularak,Vakıf Yükseköğretim Kurumunda görev yapan davacınınİş Kanunu kapsamında kalan alacaklarından kaynaklanan,işbu uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.Anayasa'nın“Yükseköğretim Kurumları” başlıklı130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fıkralarışöyledir:
“Çağdaşeğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzeniçinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insangücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretimedayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim,bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak,ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitlibirimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimselözerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunlakurulur.
...
Kanunda gösterilen usul veesaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamakşartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim vedenetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
...
Vakıflar tarafındankurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idarikonuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarınınsağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilenhükümlere tabidir."
7.2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 5772 sayılıKanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretimkurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesişöyledir:
“Vakıflar; kazançamacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlardışında, akademik çalışmalar, öğretimelemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerindenbu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlıbirimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversiteveya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlıolmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlardayüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, buKanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıylameslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzelkişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ilekurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknikeğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..."
8.2547 sayılı Kanun'unEk 5. maddesi şöyledir:
“Vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetimorganı dışında en az yedi kişiden oluşan birmütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıfyönetim organı tarafından dört yıl içinseçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlamasıhariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en azüçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenimgörmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyelerikendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumununtüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileriYükseköğretim Kurulunun olumlu görüşüalınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelliheyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerineuygun gördüğü ölçüde yetkilerinidevredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecekyöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelinsözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevdenalınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumununbütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıcavakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerinegöre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınmasıile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmüuygulanır.”
9.2577 sayılı Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
“ Vakıfca kurulacakyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devletyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibidüzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir.Öğretim elemanlarının nitelikleri Devletyükseköğretim kurumlarındaki öğretimelemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devletyükseköğretim kurumlarındaçalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluylabu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.
Vakıfyükseköğretim kurumlarında çalışanöğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen ücrettutarından az ücret verilemez. Bu fıkra kapsamında Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretinhesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkinhükümlerin uygulandığı kadroya bağlıödemeler dikkate alınır."
10.2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları TeşkilatıKanunu'nun Ek 71. maddesi şöyledir:
"(Ek : 22/3/2006-5475/2 md.)
İstanbul’da Prof. Dr.Cemi Demiroğlu Türk Kardiyoloji Vakfı tarafından 2547sayılı Yükseköğretim Kanununun vakıfyükseköğretim kurumlarına ilişkinhükümlerine tabi ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmaküzere Demiroğlu Bilim Üniversitesi adıyla yeni birüniversite kurulmuştur.(2)
Bu Üniversite;
a) Rektörlüğebağlı olarak yeni kurulan Fen-Edebiyat Fakültesi ile Kadir HasÜniversitesi
Rektörlüğünebağlı iken adı ve bağlantısıdeğiştirilerek oluşturulan ve rektörlüğebağlanan Tıp Fakültesinden,
b) Kadir Has ÜniversitesiRektörlüğüne bağlı iken adı vebağlantısı değiştirilerek oluşturulan verektörlüğe bağlanan Florance Nightingale HastanesiHemşirelik Yüksekokulundan,
c) Kadir Has ÜniversitesiRektörlüğüne bağlı iken adı vebağlantısı değiştirilerek oluşturulan verektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulundan,
d) Kadir Has ÜniversitesiRektörlüğüne bağlı iken adı vebağlantısı değiştirilerek oluşturulan verektörlüğe bağlanan Sağlık BilimleriEnstitüsünden,
Oluşur."
11.Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretim elemanları" başlıklı23. maddesi şöyledir:
"Öğretimelemanlarının seçimi, değerlendirilmesi,seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmelerive yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelikhükümlerine uyularak vakıf yükseköğretimkurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır.Öğretim elemanlarının atamalarında, devletyükseköğretim kurumlarındaki atamalarda arananşartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikleuygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretimelemanlarının atanmasında çalışma deneyiminesahip olması gözetilir.
Vakıf yükseköğretimkurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelinçalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devletüniversiteleri için öngörülen hükümleretabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük haklarıbakımından ise 4857 sayılı İş Kanunuhükümleri uygulanır."
(Danıştay SekizinciDairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234, K.: 2011/2452 sayılıKararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan “özlükhakları” ibaresinin iptaline karar verilmiştir. )
12.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
15.Dava, davacının Demiroğlu Bilim Üniversitesibünyesinde akademik personel olarak görev yapmakta iken, işakdinin feshinden kaynaklanan, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı,maaş alacağı, maaş farkı alacağı, zamfarkı alacağının faiziyle birliktetahsili istemiyleaçılmıştır.
16.Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuathükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'unEk 71. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarınailişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzelkişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
17.İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunanTürkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliğiidari yargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu TüzelKişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bunedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
18.Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanınyanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi VakıfÜniversitelerinin de Anayasal güvence altınaalınmış olan "BilimselÖzerkliğe sahip olmaları” bir diğerayrıcalığıdır. Üniversitelerde bilimselözerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç,yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre vebaskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinindışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler vegereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bunedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretimelemanlarının, görevleri, unvanları, atama, yükselmeve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunladüzenleneceği konusu, Anayasal teminat altınaalınmıştır.
19.Somut olay ve mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, davalı Üniversitenin, sürekli vedüzenli nitelikteki kamu hizmetindeçalıştırdığı davacının, statüsü,göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde,İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu,aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idarisözleşme niteliği taşıdığıaçıktır.
20.Buna göre, davacının sözleşmesinin feshindendolayı talep ettiği kıdem tazminatı ve diğeralacaklarının asıl işleme bağlı bir niteliktaşıdığı, dolayısıyla bu işlemdenkaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıdayer verilen 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendikapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
21.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 14. İdare Mahkemesinin 25/05/2023 tarih ve E.2022/655,K.2023/1026 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.İstanbul 14. İdare Mahkemesinin 25/05/2023 tarih ve E.2022/655,K.2023/1026 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN veEyüp SARICALAR'ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,vakıf yükseköğretim kurumu statüsündekiÜniversite bünyesinde öğretim görevlisi olarakgörev yapmakta iken sözleşmesini fesheden davacının,kıdem tazminatı ve diğer işçilikalacaklarının tahsili istemiyleaçılmıştır.
DavalıÜniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleriçerçevesinde 2809 sayılı YükseköğretimKurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 71. maddesi ile vakıfyükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümleretabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarakkurulmuştur.
Somutolay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacıile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalanan işsözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesineaykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanunhükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenlefeshetmiş olması, uyuşmazlığınüniversitedeki çalışma esaslarına ilişkinolmayıp aylık ve diğer özlük haklarınailişkin olması hususları dikkate alınarak,davacının kıdem tazminatı ile diğerişçilik alacaklarının tahsiline ilişkinuyuşmazlığın adli yargının görevalanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıdabelirtildiği üzere, 2547 sayılı Kanun kapsamındakikamu hizmetini yürüten davacı öğretimgörevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışmaesasları yönünden aynı kanun'a tabi olduğutartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ileçalıştığı ve uyuşmazlık konusununişçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamuhizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadankaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiğigibi aylık ve diğer özlük hakları bakımından4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036sayılı Kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemeleriningörevli olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıdabelirtilen hususlar göz ününde bulundurularak,davada adliyargının görevli olduğunudüşündüğümüzden sayınçoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Üye
Üye
Üye
Nilgün TAŞ
Doğan AĞIRMAN
Eyüp SARICALAR