T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/549
KARAR NO : 2023/676
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde usta öğretici olarak çalışmaktayken iş akdi feshedilen davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü tazminat ve alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E.B
Vekili : Av. M.T.T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. H. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 26/01/2004 - 30/07/2020 tarihleriarasında Milli Eğitim Müdürlüğübünyesinde usta öğretici olarak görev yapmakta iken 30/07/2020tarihinde iş akdinin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 500 TL kıdem tazminatı, 250TL eksik ödenen ücret farkı, 100 TL yıllık izin, 100TL ilave tediye, 100 TL ayrımcılık tazminatıalacağının iş akdinin sona erdiği tarihten itibarenişleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte, davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 58. İş Mahkemesi07/12/2021 tarih ve E.2021/400, K.2021/248 sayılı kararı ile, davacıya ödenmesi gerekeniş kıdem tazminatı, eksik ödenen ücret farkı,yıllık izin, ilave tediye ücretinin davacının hakkazandığı tarihten idareye başvuru yaptığıtarihe kadar olan süreç için Merkez Bankası kriterleridikkate alınarak güncelleme yapılmak suretiyle hesaplanaraködenmesi ve bu ödemeye davacının davalı idareyebaşvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizin de eklenmesigerektiği belirtilerek davanın kabulüne,ayrımcılık tazminatı talebinin reddine karar vermiş,bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
3.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi 25/10/2022 tarih veE.2022/3327, K.2022/3489 sayılı kararı ile, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerineve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarınagöre, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesiuyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamudüzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derecemahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esasyönünden yasaya aykırılık bulunmadığıgerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun 6100sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrıayrı esastan reddine karar vermiş, bu karara karşı temyizisteminde bulunulmuştur.
4. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 23/01/2023tarih E.2022/17655, K.2023/1209 sayılı kararı ile, Dosya içeriğine göredavacının, davalı nezdinde çalışmasıiçin 657 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinde belirtilenstatü içinde ve Kaymakamlık onayı ilegörevlendirilmiş olduğu, şu hâlde davacı iledavalı arasında iş sözleşmesi bulunduğundansöz edilemeyeceği, bu durumda aradaki hukuki ilişki işsözleşmesi, bir başka anlatımla işçiişveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğinden taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tâbi olduğununkabulü gerektiği, bu maddi ve hukuki olgulara göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup Mahkemecedavanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyleusulden reddine karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığınesası hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyletemyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinafbaşvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesikararının ortadan kaldırılmasına, İlk DereceMahkemesi kararının usulden bozulmasına karar vermiştir.
5. Ankara 58. İş Mahkemesi 06/06/2023 tarih veE.2023/187, K.2023/314 sayılıkararı ile, davacının, davalı nezdindeçalışması için 657 sayılı Kanun'un 89.maddesinde belirtilen statü içinde ve kaymakamlık onayıile görevledirilmiş olduğu, davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunduğundan sözedilemeyeceği, bu durumda aradaki hukuki ilişkinin işsözleşmesi, bir başka anlatımla işçiişveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceği taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğuanlaşıldığından, bozma ilamı doğrultusundadava konusu uyuşmazlığın çözüm yerininidari yargı mercii olduğu gerekçesiyle HMK.114/1-b ve 115/2maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyledavanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
6.Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
7. Ankara 17.İdare Mahkemesi 04/10/2023 tarih veE.2023/1445 sayılı kararı ile, olayda, davacıile davalı idare arasında geçici bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı, yıllık izinücreti, hafta tatili ücreti ile ilave tediye ücretitazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı merciilerinin görevalanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddigerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
9.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
10.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
11.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
12.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
13.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
14.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
15.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
16.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
17.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
18.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerdegörülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafındanbu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceverilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
20.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
21.Dava, Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde 26/01/2004- 30/07/2020 tarihleri arasında usta öğretici olarakçalışan davacının fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere kıdem tazminatı, yıllık izinücreti, hafta tatili ücreti, ilave tediye ücreti ileayrımcılık tazminatının fesih tarihinden itibarenişleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
22.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacakların İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
23.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Ankara 17. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 58.İş Mahkemesinin 06/06/2023 tarih ve E.2023/187,K.2023/314sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 17. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 58.İş Mahkemesinin 06/06/2023 tarih ve E.2023/187, K.2023/314sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN