T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/173
KARAR NO : 2023/694
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklı Damga Vergisi alacağının tahsili amacıyla davacı adına tanzim ve tebliğ edilen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ö.Ö
Vekili : Av.Ş.Ç.U
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. Z. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1- Davacı vekili, damgavergisi ile gecikme zammının tahsili amacıyla 6183sayılı Kanun uyarınca müvekkili hakkındadüzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
2.Davalı vekili, süresi içinde verdiği savunmadilekçesinde; 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarıncadavanın iş mahkemesinde görülmesi gerektiğigörüşüyle davanın görev yönündenreddini talep etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İzmir 4. Vergi Mahkemesi 16/11/2022 tarih veE.2022/1401 sayılı kararı ile, "2576 sayılı Kanun'un 6. maddesikapsamındaki damga vergisi ile gecikme zammındankaynaklı vedoğrudan vergi mevzuatının uygulanmasını gerektirendava konusu vergi uyuşmazlığının vergi mahkemesindeçözümü gerektiği" gerekçesiyle davalı idarenin görevitirazı reddedilerek görevlilik kararı verilmiştir.
4.Davalı vekili tarafından olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine, dilekçe dava dosyasıile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı"ödeme emrine karşıaçılan davada, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesigözetildiğinde İş Mahkemesinin görevliolduğu" görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanınUyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"... Somut olaydauyuşmazlığa konu ödeme emri idari para cezasınailişkin olmayıp damga vergisi alacağına ilişkin isede, damga vergisi alacağının da yukarıda belirtilendüzenlemelerde geçen "diğer alacaklar"kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda kalan kurumalacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Kanunhükümleri uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrinekarşı açılacak davalara bakma görevinin, kurumunalacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğuanlaşılmaktadır.
Davaya konu olayda, davalıidare tarafından davacı adına tahakkuk ettirilen damgavergisinin ödenmemesi sebebiyle ödeme emri belgesi düzenlenerekdavacıya tebliğ edildiği, bunun üzerine davacıtarafından bu ödeme emrinin iptali istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda söz konusuödeme emrine karşı açılan davada, 5510sayılı Kanun'un 88 maddesi gözetildiğinde işmahkemesinin görevli olduğu kanaatinevarılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinini03/05/2021 tarihli E.2021/254, K.2021/308 sayılı kararında dabenzer hususların vurgulandığıgörülmektedir..."
Açıklanan nedenlerle,açılan davanın adli yargı yerinde çözümügerekmektedir.
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarıncayapılmış başvurunun reddi gerektiği yönündedüşünce vermiştir. Düşüncenin ilgilikısmı aynen şöyledir:
"...5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88.maddesinde; "(...) Kurumun süresi içinde ödenmeyen primve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci,102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleriuygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasındaMaliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum vekuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır."
Kurumun 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğindeolup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu hertürlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyheneticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'ndayazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun'unuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir."; aynı Kanun'un"Uyuşmazlıkların çözüm yeri"başlıklı 101.maddesinde; "Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 5502sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna ilişkin BazıDüzenlemeler Hakkında Kanun'un 37. maddesininüçüncü fıkrasında; "Süresiiçinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlıksigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarîpara cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurumalacağına dönüşür ve bu alacaklarıntahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsûlü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncımaddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır." kuralınayer verilmiştir.
2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un Vergi MahkemelerininGörevleri başlıklı 6. maddesinde, vergi mahkemeleriningenel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mâlî yükümlerve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği kurala bağlanmıştır.
488 sayılı Damga VergisiKanunu'nun1. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'a ekli (1)sayılı tabloda yazılı kâğıtların damgavergisine tâbi olduğu belirtilmiş, Kanun'a ekli (1)sayılı tablonun makbuzlar ve diğerkağıtlarınsıralandığı IVişaretliBölümünün1.maddesinin "d" işaretlikısmında icra dairelerinceresmî daireler namına şahıslara ödenen paralariçin düzenlenen makbuzlar, "f" işaretlikısmında 5510 sayılı sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilmesi gereken aylıkprim ve hizmet belgesi ile muhtasar beyannamenin birleştirilerekverilmesiyle oluşturulan beyannameler, damga vergisine tâbikâğıtlar arasında sayılmış, 30. maddesindeiseVergi Usûl Kanunu'nundamga resmine ilişkin hükümlerinindamga vergisi hakkında da uygulanacağı kuralabağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden;davacınınortağı olduğuVira İnsan KaynaklarıHizmet İşleri Tekstil ve Aks. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.Şirketi hakkında 2016/11 ilâ 2019/2 dönemleri içintahakkuk eden damga vergisinden oluşan kamu alacağınıntahsili amacıyla 2019/145220 takip numaralı ödeme emrinindüzenlendiği anlaşılmaktadır.
5510 sayılı Kanun'un 88.maddesinde yer alan kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde, Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin hükümdegeçen "diğer alacaklar" ifadesi,Kurumun Kanunlatanımlanan faaliyetleri nedeniyle oluşan alacakları ve bilhassa37. maddede belirtilen süresi içinde ödenmeyen sosyal sigortave genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortasıprimleri, idarî para cezaları, bunlara ait gecikme zamları,katılım payları gibi Kanunda Kurum alacağınadönüşeceği belirtilen alacakları kapsamakta olupvergiler bu kapsamda değildir. Başka bir anlatımla Devlete aitvergi alacaklarının Sosyal Güvenlik Kurumunun biralacağı olarak nitelendirilmesi mümkünolmadığından, maddede zikredilen "diğeralacaklar" kapsamına vergiler girmemektedir.
Nitekim 5502 sayılıKanun'un 37. maddesinin üçüncü fıkrasında kurumalacağına dönüşecek olan alacaklar arasındadevlete ait olan damga vergisi sayılmamıştır.
Davaya konuuyuşmazlığın çözümü, ödeme emriile davacıdan tahsili yoluna gidilen damga vergisinin hukuka uygun olupolmadığının tespitine ilişkin bulunmaktadır.
Davacı adınadüzenlenen ödeme emrinin hukuka uygun olupolmadığının tespitine yönelik olarak213sayılı Vergi Usûl Kanunu, 488 sayılıDamga VergisiKanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsûlüHakkında Kanun hükümlerine göre incelemeyapılması gerekmekte olup bu konudaki incelemeyi yapma görevi,2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemelerive Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun6. maddesinin yorum gerektirmeyen açık hükmü uyarıncavergi mahkemesine aittir. Başka bir anlatımla, anılan maddedevergiye ilişkin davaların ve vergi konusunda 6183 sayılıKanunun uygulanmasına ilişkin davaların vergi mahkemesinceçözümleneceği belirtildiğinden, damga vergisinin6183 sayılı Kanun uyarınca cebren tahsilini sağlamakiçin düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyleaçılan davanın vergi mahkemesinceçözümlenerek karara bağlanması gerekir.
Öte yandan, SosyalGüvenlik Kurumunun herhangi bir alacağının değilDevlete ait damga vergisinin cebren tahsili için düzenlenenödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünde, 5510 sayılıKanun'un 88. ve 101. maddelerinin uygulanma kabiliyeti bulunmamaktadır.Zira damga vergisi Sosyal Güvenlik Kurumunun bir alacağıolmadığı gibi sosyal güvenlik hakları veyükümlülükleriyle ilgili olarak anılan Kanun'un uygulanmasınailişkin bir ihtilaf da söz konusu değildir. "
III. İLGİLİ HUKUK
8.5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37.maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi içinde ödenmeyensosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizliksigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları,katılım payları Kurum alacağınadönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğermaddeleri uygulanır” kuralı getirilmiştir.
9.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 88. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir.
"(…)Kurumun süresiiçinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarınıntahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddelerihariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılıKanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamukurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere hertürlü alacağın teminatını teşkil etmeküzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimiüzerinden ticari işletme, taşınır ve/veyataşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminatalmaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları ammealacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumuntaraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veyatamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra veİflas Kanunu'nda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkındauygulanmaz.
Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'unuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz..."
10.5510 sayılı Kanun'un "Kurumcaverilecek idari para cezaları" başlıklı102. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(…) İdarîpara cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumunilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süreiçinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumcaitirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezasıkesinleşir.
İdarî paracezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yolunabaşvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtteüçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari paracezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkınıetkilemez. (…)
Mahkemeye başvurulmasıidari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari paracezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacakgecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsiledilir.(…)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargınınDanıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
13.Dava, 5510 sayılı Kanun uyarınca Kurum ammealacağının tahsili amacıyla davacı hakkındadüzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyleaçılmıştır.
14.Olayda, davacı adına başlatılan tahsil işlemikapsamında düzenlenen ödeme emrinin iptaline karar verilmesininistenildiği; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığıtarafından düzenlenen ödeme emri içeriklerinin muhtelifdönemlere ilişkin damga vergileri ile gecikme zamlarıolduğu, bu amme alacakların yukarıda yer verilen mevzuathükümleri çerçevesinde davalı Kurumun "diğer alacakları"kapsamında değerlendirilmesi gerekmiştir.
15.Bu durumda, söz konusu ödeme emrine karşıaçılan davada, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesigözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğukuşkusuzdur.
16.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile İzmir 4. Vergi Mahkemesince verilen 16/11/2022 tarih veE.2022/1401 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİNGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İzmir 4. Vergi Mahkemesinin 16/11/2022 tarih ve E.2022/1401sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU veOYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davakonusu uyuşmazlıkta,davalı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı tarafından davacıadınadüzenlenen ödeme emrinin iptaline karar verilmesininistenildiği; davaya konu ödeme emri içeriğinin 2016yılının muhtelif dönemlerine ilişkin damgavergilerinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesindedüzenlenen hüküm uyarınca Kanun’a ekli (1)sayılı tabloda yazılı kağıt niteliğinde olanevrakların verilmesi veya alınmasına ilişkin olduğu,5510 sayılı Kanun'un 88. maddesinde değinilen "diğer alacaklar"kapsamında değerlendirilemeyeceği, doğrudan vergimevzuatının uygulanmasını gerektiren nitelikte birvergiuyuşmazlığı olduğu anlaşılmakla,bakılan davanın görüm veçözümünün vergi mahkemesinin görev alanınagirdiği görüşünde olduğumuzdansayın çoğunluğun görüşünekatılmıyorum.
Üye
AhmetARSLAN