T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/519
KARAR NO : 2023/674
KARAR TR : 27/11/2023
ÖZET: TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkı payı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.E.Ü. A.Ş.
Vekili : Av.S.T
Davalı : Türkiye Elektrik İletimA.Ş.
Vekili : Av. A. D
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davalı TEİAŞile imzalanan RES katkı payı anlaşma hükümlerineaykırı olarak hesaplandığı ileri sürülen5.204,999,52 TL bedelli faturanın, 3.827.108,30 TL'lik kısmıiçin borçlu olmadıklarının tespiti istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde,davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğunu ileri sürerek yargıyolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 14/06/2023 tarih veE.2023/227sayılı kararı ile, davanınniteliğinin sözleşmeden kaynaklı uyuşmazlıkolması ve tarafların vasfının da gözönündebulundurulması suretiyle davalı tarafın yargı yolunailişkin görev itirazının reddine karar vermiştir.
4.Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebiyle başvurusu üzerinedilekçe, dava dosyası ile birlikte DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin DanıştayBaşsavcılığı Talebi
5.Danıştay Başsavcısıaçılan davada yargısal denetimin, idari yargıyerince yapılması gerektiği görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararvererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İdarîişlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmakamacıyla yapılan tek yanlı ve icrâî iradeaçıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, bu iradeninsahibi durumunda olan "idarî makam" kavramı önemkazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan mercie görebelirlenen organik ölçüt tek başına yeterliolmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlemolmadığı gibi, bütün idarî işlemlerin kamutüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusudeğildir. Bu açıdan, idari karar alma yetkisi vegücüyle donatılmış olmalarınakarşılık, gerek statüleri ve gerekseteşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özelhukuk tüzel kişisi olup da kamu hizmeti gören kuruluşlar,bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket ettiklerinden,işlemleri idare hukuku kurallarına tâbidir.
Yasama organı tarafındanözel faaliyetler için söz konusu olmayacak birayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tâbitutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafındanüstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabul edilmektedir. Kamuhizmeti yerine getirilirken sahip olunan ayrıcalıklaradayanılarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen, hukukdüzeninde değişiklik yapan, başka bir anlatımla, kişilerinhukukî durumlarında değişiklik meydana getiren etkili veyürütülmesi zorunlu işlemler iptal davasına konuedilebileceği gibi, bu işlemler nedeniyle uğranılanzararların tazmini için tam yargı davası daaçılabilir.
Elektrik piyasası faaliyetleri,4628 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ve ikincil düzenlemelerde ayrıntılı olarak kuralabağlanmıştır. 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin(j) bendinde; bu Kanun'un uygulanmasında, ikili anlaşmanın,gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukukhükümlerine tâbi olarak elektrik enerjisi ve/veya kapasiteninalınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayınatâbi olmayan ticarî anlaşlamaları ifade edeceğibelirtilmiş, 4. maddesinde ise, elektrik piyasası faaliyetleri,üretim, iletim, dağıtım, toptan veya perakendesatışı, ithalat ve ihracatı ile piyasa işletimifaaliyetleri olarak sayılmıştır.
Kanun'da elektrik enerjisi“iletim” faaliyetinin münhasıran Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği belirtilmiştir. Elektrikpiyasasındaki diğer faaliyetlerin yürütülmesine ise,kamu tüzel kişilerinin yanında özel hukuk tüzelkişilerinin de katılması mümkün olup, elektrikpiyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmetigerekliliklerini sağlamaya yönelik olarak uyum içindeyürütülmesi gerekmektedir.
TEİAŞ'ın ekonominin kurallarına uygunolarak faaliyette bulunmak üzere kurulan sermayesinin tamamı Devleteait, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu olduğu,elektrik iletim tesislerini işletme görevinin, elektrik enerjisiiletim faaliyetleri kapsamında TEİAŞ'a ait olduğu,anılan şirketin iletim faaliyeti dışında herhangi birfaaliyetle iştigal edemeyeceği, kamu tüzel kişileritarafından yürütülmesi gereken bu hizmetin, özel hukuksözleşmeleri ile gerçek veya tüzel kişilereyaptırılmasının mümkün bulunmadığımevzuattan anlaşılmaktadır.
Belirtilen hususların birliktedeğerlendirilmesinden, elektrik iletim hizmetinin tekel niteliğindebir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetin bir yasal tekel olan TEİAŞtarafından gerçekleştirildiği, elektrikdağıtım hizmetinin ise bölgesel tekel niteliğinde birkamu hizmeti olduğu ve lisanslı dağıtımşirketleri tarafından yerine getirildiği, iletim kamu hizmetininelektrik dağıtım şirketleri açısındanzorunlu unsur niteliğinde olduğu ve bu hizmetin TEİAŞ iledağıtım şirketleri arasında akdedilen sistemkullanım ve bağlantı anlaşmaları ilegerçekleştirildiği, bu anlaşmaların kamu hizmetininifası amacıyla, kamu tüzel kişiliğini haiz bulunan vekanuni tekel olan TEİAŞ ile yürüttüğüfaaliyet açısından iletim sistemi zorunlu unsur olandağıtım şirketleri arasında akdedildiği,diğer taraftan RES katkı payı anlaşmasının ise,EPDK onayına tâbi olması, anlaşma metninin Yönetmelikekinde yer alması ve anlaşma metninin taraflarca değiştirilmesininmümkün olmaması nedeniyle ticarî anlaşmaolmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Doktrinde ve yargıkararlarında, idarî sözleşmeler, taraflarından en azbirisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşmeler olaraktanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetininkurulması ve/veya işletilmesi için yapılanİdarî sözleşmeler, gerek hizmetinyürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamugücüne dayanan kimi yetkiler tanıması, gerekse idarenin,hizmetin düzenli ve istikrarlı biçimdeyürütülmesini sağlamak için denetim ve gözetimyetkisine sahip olması yönlerinden özel hukuksözleşmelerinden ayrılmaktadır.
RES katkı payıanlaşması, teklif mektubu ve taahhütname "RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği”nin ekinde yer almakta olup, davacışirket açısından, dava konusu faaliyetininyürütülebilmesi açısından buanlaşmanın imzalanması zorunludur. Anlaşma maddelerinde neTEİAŞ'ın ne de davacı şirketin değişiklikyapma imkanı bulunmadığından, anlaşma özel hukukuaşan bir rejime tâbidir.
Başka bir anlatımla, 6646sayılıKanun'un 3. maddesinin (j) bendinde; "ikilianlaşma" EPDK onayına tâbi olmayan "ticarîanlaşma" olarak tanımlandığından,ticarî anlaşmanınaksine EPDK onayına tâbi olan ve Yönetmelikte düzenlenenesaslı unsurları üzerinde tarafların müzakereedemedikleri RES katkı payı anlaşmasının elektriküreten şirketler bakımından imzalanmasındankaçınılamayacak zorunlu unsur niteliğinde olması vesözleşme serbestisinin söz konusu olmaması nedeniyleözelhukuk hükümlerine tâbi ticarî anlaşma olmayıpkamu hukukuna tâbi idarî sözleşme olduğu sonucunaulaşılmaktadır.
Dava konusu RES katkı payıbedeli mülga Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi KurmakÜzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarıncaimzalanan idarî sözleşmeye dayanılarak tahakkukettirildiğinden, RES katkı payı bedellerinin tazmini içinaçılan davada yargısal denetimin, idarî yargıyerince yapılması gerekmektedir."
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyetBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
7. YargıtayCumhuriyetBaşsavcısı, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un10. Maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddinekarar verilmesi yolunda düşünce bildirmiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanınincelenmesinden; davalı TEİAŞ tarafından açılanihale sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşması'naaykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkıpayı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenenkısım bakımından borçluolunmadığının tespiti istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.Uyuşmazlığın hangi yargı yolundaçözülmesi gerektiği bu anlaşmanın idarisözleşme ya da özel hukuk sözleşmesi niteliğindeolup olmadığına göre belirlenecektir.
Bilindiği gibi, idarisözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak,kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararıamacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hakve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik vefesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir.Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özelhukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.
Uyuşmazlığa konu RESKatkı Payı Anlaşmalarının incelenmesinden; 5. maddede;"Bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasındandolayı doğacak veya çıkacak anlaşmazlıklarınçözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleriyetkilidir." hükmünün getirildiği, 6. maddede yeralan; "... RES katkı payının ödenmemesi halinde 6183sayılıKanun'un 51 inci maddesine göre belirlenen gecikmezammı oranında gecikme faizi uygulanacaktır."hükmüyle, 7. maddede yer alan; "... lisansın iptal edilmesiveya lisansın mücbir sebepler ya da gerekçeleri EPDKtarafından uygun bulunan haller dışında herhangi birnedenle sona ermesi hallerinde, Şirket tarafından sunulmuş olanteminat mektubu TEİAŞ tarafından irat kaydedilecektir."hükmünün, idarenin üstün yetkilerledonatılmış olduğuna karine teşkil etmeyeceğianlaşılmaktadır.
Somut olayda, davalıTEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsızolarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'atanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflıdeğiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tektaraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden sözetmek mümkün değildir. Anlaşmada taraflarınkarşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu,tarafların bununla bağlı olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki ihalesürecine ilişkin olmadığı ve anlaşmahükümleri çerçevesinde özel hukuksözleşmesi niteliğindeki RES Katkı PayıAnlaşması'nda düzenlenen RES katkı payı bedelindenkaynaklandığı anlaşıldığından,davanın davanın çözümünde adli yargıyerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin,20/06/2022 tarihli ve E. 2022/258, K. 2022/408 sayılı kararındada aynı hususlar vurgulanmıştır.
Bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un10.maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddinekarar verilmesi gerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler."
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)
10.6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veyagüneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisikurulması için yapılan önlisansbaşvurularının değerlendirilmesi aşağıdabelirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisininkurulacağı sahanın maliki tarafından başvuruyapılması durumunda, aynı saha için yapılandiğer başvurular dikkate alınmaz.
b) Başvurularda kaynakbazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veyasahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardına uygun belirli süreli ölçüm verisibulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler vedeğerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ilebunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen veKurum tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesikapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri açısındanölçüm verisi aranmaz.
c) TEİAŞ veya ilgilidağıtım şirketi tarafından, kullanılacakteknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkatealınarak uygun bağlantı görüşü verilenbaşvurular değerlendirmeye alınır.
ç) Değerlendirmedeaynı bağlantı noktasına ve/veya aynıbağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazlabaşvurunun bulunması hâlinde başvurular arasındanilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemekiçin TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanunkapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceğisürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmaküzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yeralan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklifedilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlikhâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul veesaslar TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgârve güneş enerjisi lisans başvurularının teknikdeğerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
11.5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ElektrikEnerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımınaİlişkin Kanun'un"Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi,Korunması, Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan EldeEdilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" anabaşlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi,korunması ve kullanılması" başlıklı4.maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
"Elektrik enerjisiüretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarınınilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarakbelirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bualanları kullanacak tüzel kişilerde aranacakkoşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgilidağıtım şirketi tarafından bağlantı vesistem kullanımı hakkında görüş verilmesi vekapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma,yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması,yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlindeteminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanım şartlıaksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslarBakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacaküretim tesisleri için Bakanlık tarafından Türklirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklif edilecek endüşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerji kaynak alanıiçin yarışma şartlarında belirlenecek süreboyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamında uygulanır.Yarışma sonucunda oluşacak fiyatın yarışmaşartlarında belirlenecek süre içerisindegüncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışmaşartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir. Bu maddekapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans velisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDKtarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
12.22/09/2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "Amaç"ve "Kapsam" başlıklı1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmanın veyarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine DayalıElektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
2- Bu Yönetmelik 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışmasonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacaktüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
13.Aynı Yönetmeliğin "RESkatkı payı anlaşması"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDKtarafından uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasındaEPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek-3’te yeralan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RESKatkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubununTEİAŞ’a sunulması zorunludur. RES Katkı PayıAnlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirkettarafından kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
14.13/05/2017 tarih ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgar veya Güneş EnerjisineDayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan ÖnlisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "RESkatkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklıGeçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzelkişilerin imzaladıkları RES Katkı PayıAnlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisiüretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES KatkıPayı tutarını, o yılın 31 Ocak günü saat17.00’a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminatmektubunun karşılık gelen kısmının iratkaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğinimüteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilenkısmı tamamlanır. İşbuyükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde RESKatkı Payı Anlaşması ve BağlantıAnlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
15.Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ileteşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.(Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerindeözerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı birİktisadi Devlet Teşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K. ve buAnastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
16.Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarakönüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşmeaşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarınidari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih veE.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145;20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarih veE.2019/859, K.2020/162 sayılıkararlarında olduğu gibi.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkıpayı anlaşma hükümlerine aykırı olarakhesaplandığı ileri sürülen 5.204,999,52 TL bedellifaturanın, 3.827.108,30 TL'lik kısmı için borçluolunmadığının tespiti istemiyleaçılmıştır.
20.Olayda, davanın davalı TEİAŞ tarafından yukarıdaanılan Yönetmelik hükümlerine göre açılanyarışma ihalesi sonucunda taraflarca imzalanan RES KatkıPayı Anlaşmasına aykırı olarakhesaplandığı iddia edilen RES katkı payı bedelifaturasının borçlu olmadıklarıkısmının tespiti istemiyle açıldığı,uyuşmazlığın esasının veçözümünün bu anlaşmanın hukuki durumunabağlı olup, anlaşmanın idari sözleşme ya daözel hukuk sözleşmesi niteliğinde olupolmadığına göre görevli yargı yolununbelirleneceği açıktır.
21.İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiyedayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamuyararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareyeüstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan niteliktesözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanındaakdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.
22.Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden 5. maddede, "bu anlaşmanın hükümlerininuygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmüile 6. maddede düzenlenen "RESkatkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılıKanun'un 51 inci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında gecikmefaizi uygulanacağı" ve yine 7. maddededüzenlenen"lisansın iptali veya mücbirsebepler ya da EPDK tarafından uygun bulunan haller dışındaherhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAŞtarafından irat kaydedilmesi" hükümlerinin,idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğunakarine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
23.Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsündenbağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonraTEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, başka birdeyişle sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibiüstün bir kamu gücünü kullanma yetkisine haizolduğundan söz etmek mümkün değildir. Anlaşmadatarafların karşılıklı yükümlülüklerininbulunduğu, bununla bağlı olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindekiyarışma ihale sürecine ilişkin olmadığı,taraflar arasında anlaşma yapıldıktan sonra, özelhukuk sözleşmesi niteliğinde olan ve sözleşmehükümleri çerçevesinde tahakkuk edilen RES katkıpayı bedelinden kaynaklı olduğuanlaşıldığından, davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
27/11/2023tarihinde, Başkan Muammer TOPAL ve Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dava,davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkı payıanlaşması hükümlerine aykırı olarak fazladan tahakkukve tahsil edildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsilitalebiyle açılmıştır.
Birkamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulanmal veya hizmet temini sırasında, idaredekanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslarauyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır.
İdarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
DavalıTEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahipolan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğuile denetimi bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmetiniteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten davalıTEİAŞ ile davacı şirket arasında yukarıdaalıntılanan Yönetmeliğe dayanılarak düzenlenenkatkı payı anlaşması, bir idari sözleşmeniteliğindedir. Aynı Yönetmelik kapsamında davalıyaverilen yetkinin kullanımı sırasında kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES katkıpayı faturasından dolayı sorumlu olmadığınıntespitine ilişkin davanın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmaktadır.
Buhususlar gözönünde bulundurularak, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile adliyargı yerince verilen görev itirazının reddi(görevlilik) kararının kaldırılmasıgerektiği görüşüyle, aksi yöndekiçoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkan Üye
Muammer Ahmet
TOPAL ARSLAN