T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/666
KARAR NO : 2024/119
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Su abone sözleşmesi ve onun işaret ettiği Tarifeler Yönetmeliği hükümlerine istinaden tahakkuk ettirilen atık su bedeli ve idari para cezasınıniptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göreADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H. Ş. M., B. G., P., D. Tic. Ltd.Şti.
Vekili : Av. C. K.
Davalı : Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü
Vekili : Av. Z. D
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkili hakkında, Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü Abone İşleri DairesiBaşkanlığının 03/05/2023 tarih ve 145526sayılı işlemi ile; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ....Sokak No: ... adresinde bulunan ticarethanede izinsiz olarak açılansondajdan bağlantı yapılarak su kullanıldığıve kanalizasyon hattına izinsiz atık su deşarj edildiğigerekçesiyle, 9.263 TL idari para cezası düzenlenerek 4.865 m3atık su bedelinin 810527 nolu aboneliğine tahakkuk ettirilmesinekarar verildiğini belirterek, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Turgutlu Sulh Ceza Hakimliği 19/06/2023 tarih veD. İş No: 2023/2125 sayılı kararı ile davada idariyargının görevli olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş ve kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
''...Dosya kapsamıdeğerlendirildiğinde; Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/06/2021tarih 2021/321 Esas 2021/374 Karar sayılı içtihadı nazaraalındığından görevli yerin İdari Yargıyerleri olduğu kanaatine varılmakla 5326 sayılı KabahatlerKanunun 27/8 maddesi gereğince hakimliğimizingörevsizliğine karar vermek gerekmiş aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-İtiraz edenhakkında, Manisa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü'nün E-67030693-220.04.02-145526sayı ve 03/05/2023 tarihli düzenlenen su cezalarınıniptaline ilişkin itiraz talebiyle ilgili olarak, itirazındeğerlendirilmesi mercinin İdare Mahkemesi olması nedeniylehakimliğimizin GÖREVSİZLİĞİNE...''
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Manisa 1. İdare Mahkemesi 07/12/2023 tarih veE.2023/752 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında imzalanan su abone sözleşmesinedayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığınadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dava dosyalarınınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda; taraflararasında 810527 nolu abonelik sözleşmesi bulunduğu, davakonusu adreste sondajdan evlere kaçak su verildiğinin tespitedildiği, bunun üzerine abone sözleşmesi ve onunişaret ettiği Tarifeler Yönetmeliği hükümleri ileabonelik kapsamında alınan sayacın tespit ettiği sumiktarı dikkate alınarak atık su bedeli tahakkukettirildiği ve davacı hakkında idari para cezasıuygulandığı görülmektedir.
Bu durumda; idari birsözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, davacı iledavalı idare arasında imzalanan su abone sözleşmesinedayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu, bu nedenle de bakılan davanın görevyönünden reddi gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Nitekim benzeruyuşmazlıklara ilişkin, Uyuşmazlık Mahkemesinin03/07/2039 tarih ve E:2019/340, K:2019/456 sayılı kararı ile29/04/2019 tarih ve E:2019/227, K:2019/339 sayılı kararı da buyöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.5393 sayılı Belediye Kanunu’nun"Belediyenin görev ve sorumlulukları " başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (a)bendi şöyledir:
''a) İmar, su ve kanalizasyon,ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgisistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlikve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma veambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spororta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (BuKanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özelidareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesioldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştaydenetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait herderecedeki okul binalarının yapım, bakım veonarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet veyardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi veticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.(Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (…) (Ekcümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleriile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar veçocuklar için konukevleri açmak zorundadır.Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerinideğerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler.''
6.5393 sayılı Kanun'un "BelediyeninYetkileri ve İmtiyazları" başlıklı 15.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi şöyledir:
''d) Özel kanunlarıgereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı vekatılmapaylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi,resim ve harç dışındaki özel hukukhükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atıksu ve hizmet karşılığı alacakların tahsiliniyapmak veya yaptırmak.''
7.20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun’un ''Kuruluş'' başlıklı 1. maddesişöyledir:
''(Değişik: 7/2/1983-KHK56/1 md.; Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
İstanbul BüyükŞehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek vebu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kuruluolanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Suve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğükurulmuştur.
İstanbul Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda İSKİolarak anılır.
GenelMüdürlüğün hizmeti, İstanbul BüyükŞehir Belediyesinin görev alanı ilesınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığısu kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler,büyük şehir belediye sınırlarıdışında da olsa bu kuruluş tarafındanyürütülür. Ayrıca Cumhurbaşkanı anasistemile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyonişlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.
İstanbul Su ve Kanalizasyonİdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesinebağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir.''
8.2560 sayılı Kanun'un"Görevve Yetkiler" başlıklı 2. maddesinin birincifıkrasının (b) ve (d) bentleri şöyledir:
''b) Kullanılmışsular ile yağış sularının toplanması,yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsızbir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veyabu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerdenbaşlanarak bu suların toplanacakları veyabırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisinetüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde buprojelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanlarıdevralıp işletmek ve bunların bakım veonarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemeleregirişmek,
...
d) Su ve kanalizasyon hizmetlerikonusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleriyürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,''
9.2560 sayılı Kanun'un ''Gelirler''başlıklı 13. maddesinin (a) bendi şöyledir:
''a) Su satışı vekullanılmış suların uzaklaştırılmasınakarşılık, tarifesine göre abonelerden alınacakücretler,''
10.2560 sayılı Kanun'un ''Tarifetespit esasları'' başlıklı 23. maddesişöyledir:
'' (Değişik: 5/6/1986 -3305/2 md.)
Su satışı,kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, septik çukurlarınboşaltılması giderleri için ayrı tarifeleryapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletmegiderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan(aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve(…) bir kar oranı esas alınır.
Tarifelerin tespiti ile tahsilatlailgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.''
11.2560 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
''(5/6/1986 - 3305/3 md. ile gelenEk 4 üncü madde hükmü olup madde numarasıteselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanun diğerbüyükşehir belediyelerinde de uygulanır''
12.Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin ''Kapsam'' başlıklı2.maddesi şöyledir:
''Bu Yönetmelik, Manisa Su veKanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü’nün görev ve yetkialanı içerisinde; abonelerine yönelik hizmetlerine, aboneişlemlerine, içme suyu ve atıksu şebekelerinin bakımonarım ve işletilmesine, su kaynaklarından sağlananiçme ve kullanma suyunun tüketicilereulaştırılmasına ve kullanılmış sularınuzaklaştırılmasına ilişkin her türlü bedel,pay, teminat ve müeyyidelerin tespiti ile bunların tahsilineilişkin İdarece uygulanacak usul ve esasları kapsar.''
13.Yönetmeliğin ''Dayanak''başlıklı 3. maddesi şöyledir:
'' (1).Bu Yönetmelik,03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 15 incimaddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 20/11/1981 tarihli2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 23 üncü ve Ek 5 inci maddelerine dayanılarakhazırlanmıştır.
14.Yönetmeliğin ''Kaçak su''başlıklı 44. maddesi şöyledir:
''(1) İdarenin tasarrufundakibarajlardan, isale hatlarından, su depolarından, yangınhidratlarından, su dağıtım hattı, şube yoluhattından, kuyu, kaynak, İdareye ait şebeke hattı bulunanhayrat çeşmelerinden ve benzeri yerlerden izinsiz olarak tankerle,boru döşeyerek, motor bağlayarak, şebekeyi delerek su teminetmek ve kullanmak, binalarda bulunan yangın vanalarından sukullanmak, sayaç yerine boru takmak, kayıtsız sayaçtakmak, abone olmasına rağmen İdareye haber vermeksizinsayacı sökerek tüketim endeksini bozmak, sayacıntüketimini doğru olarak kaydetmesini önleyecek bir tertibatkurarak su temin etmek ve kullanmak, İdarenin kapatmışolduğu suyu açarak kullanmak, şehir şebeke suyuharicinde, kendi imkanları ile İdarenin görev alanıiçerisinde kalan yeraltı veya yerüstü kaynaklarındanizinsiz ve ruhsatsız olarak su temin etmek ve atıksu üretmek,işlenmesi yasak olan fiillerden olup, aynı zamanda kaçak suolarak tanımlanır.
(2) Yukarıda işlenmesiyasak olan fiilleri işleyerek kaçak su tüketenlerden,kaçak su bedeli olarak tahsil edilecek olan su ve atıksu kullanımınındışında ayrıca, her yıl, Genel Kurulca belirlenenmaktu bedel alınır ve kaçak bağlantı iptal edilir.
(3) Tahakkuk eden kaçak subedelini ödemeyenler hakkında yasal takipbaşlatılır.''
15.Yönetmeliğin ''Kaçak sutespit şekli ve yaptırımları'' başlıklı45. maddesi şöyledir:
''(1) Kaçak su kullananlarhakkında İdare görevlilerince tutanak tanzim edilir.
(2) Aykırı fiilin tespiti,en az iki İdare personeli tarafından mahallinde yapılacakaraştırma ve soruşturma neticesinde belirlenir.
(3) Bu tutanakta aykırıfiilin şekli, varsa sayaç ve endeksi hakkında bilgi ve tespitedilen süre ile ilgili bilgiler ayrıntılı olarakkaydedilir. Kaçak bağlantının fotoğrafı veinandırıcı belge ve deliller tutanak eki olmak üzerehazırlanır.
(4) Tutanak 3 (üç) suretolarak tanzim edilir. İlgilinin imzası alınarak bir suretiilgiliye bırakılır. İlgilinin bulunmaması veya imzadançekilmesi halinde bağımsız bölümebırakılan veya mahalle muhtarına teslim edilen bildirim tebligatyerine geçer.
(5) Aykırı fiilin tespitiiçin tanzim edilen tutanak kaçak su kullanan gerçek vetüzel kişilere, varsa aboneliğinin tespiti halinde aboneyetutulur. Kaçak kullanım yerinde, kaçak kullananıntespit edilemediği durumda adrese tanzim edilir. Adresteki kaçakkullanan kişinin tespiti için yasal soruşturmayapılır. Yasal soruşturma sonucunda kaçak kullanan tespitedildikten sonra sahada suyu kullanıma kapatılarak yönetmelikgereği, Genel Kurulca belirlenen maktu para cezası uygulanır. Yasalişlemler tamamlandıktan sonra suyu kullanımaaçılır.
(6) Kaçak sukullanımın tespit edilmesinde, İdarenin tespitini doğrubulgu ve belgeleredayandırması esastır.
(7) Abone, kaçak tahakkukunailişkin olarak kendisine tebliğ edilen faturaya, kanıtvebelgelerle birlikte 7 (yedi) iş günü içerisinde itirazedebilir. Bu itiraz İdare tarafından en geç 30 (otuz) güniçerisinde sonuçlandırılır.
(8) Kaçak sukullandığı tespit edilen abone kendisine tahakkuk ettirilenbedeli tebliğtarihinden itibaren 15 (on beş) güniçerisinde ödemekle yükümlüdür.''
16.Yönetmeliğin ''Kaçak sukullanma süresinin tespiti'' başlıklı 46.maddesinin 1. fıkrası şöyledir:
'' (1) Sayaçlıtüketimde, sayacın endeksinin İdarece uygun bulunmasıhalinde, sayacın gösterdiği tüketim miktarı esasalınır.''
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
19.Dava, davacı şirket hakkında, kaçak sukullanımı nedeniyle Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Abone İşleri DairesiBaşkanlığının 03/05/2023 tarih ve 145526 sayılıişlemi düzenlenen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
20.Dosyanın incelenmesinden; taraflar arasında aboneliksözleşmesi bulunduğu,davacı şirkete aitadrestesondajdan kaçak su verildiğinin tespit edildiği, bununüzerine Abone Sözleşmesi ve onun işaret ettiğiTarifeler Yönetmeliği hükümlerine istinaden vekullanılan su tüketimi dikkate alınarak yapılan hesaplamasonucunda idari para cezası ve atık su bedeli tahakkukettirildiği görülmektedir.
21.Bunedenle, idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,davacı abone ile davalı idare arasında yapılmışsu abone sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkanuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Manisa 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Turgutlu SulhCeza Hakimliğinin 19/06/2023 tarih ve D. İş No: 2023/2125sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Manisa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileTurgutluSulh Ceza Hakimliğinin 19/06/2023 tarih ve D. İş No: 2023/2125sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN