T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/19
KARAR NO : 2024/96
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacının Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F.Ş
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 11/12/1989-13/02/2014 tarihleriarasında Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde ustaöğretici olarak görev yaptığını, 13/02/2014tarihinde emekliliğe hak kazanarak iştenayrıldığını ancak davalı kurumun iş akdinifesih sebebini kod-22 olarak gösterdiğinden hakkazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları ileıslah hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000 TLkıdem tazminatının 13/02/2014 tarihinden itibaren işletilecekmevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 2. İş Mahkemesi 27/01/2022 tarihve E.2021/50, K.2022/82 sayılıkararı ile, taraflar arasındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu, aradaki hukuki ilişkinin işsözleşmesi, işçi-işveren ilişkisiolmadığı, uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyledavanın usulden reddine karar vermiş, istinaf yolunabaşvurulması üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi 06/10/2022 tarih ve E.2022/1089, K.2022/1609 sayılıkararı ile, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukukideğerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanunaaykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davacıvekilinin tüm istinaf nedenlerine ilişkin istinaf başvurusunun6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastanreddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Mahkeme kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Somut olaydadavacının davalı Zonguldak Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde usta öğreticiolarak 11/12/1989 tarihinde işe girdiği, 13/02/2014 tarihine kadararalıksız olarak görev yaptığı sabittir.Davacı ders ücreti karşılığı ustaöğretici olarak Valilik onayı ile davalı Bakanlıkbünyesindeki Zonguldak ve Kilimli Halk Eğitim MerkeziMüdürlüklerinde görevlendirilmiştir.Davacının Valilik onayı ile görevlendirilmesi veücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenenücretler üzerinden ödendiği dikkatealındığında, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Bu itibarla, taraflar arasındakiuyuşmazlığın çözümünün adliyargının görev alanına girmediği kabul ve davanınusulden reddine karar vermek gerekmiştir. Nitekim Yargıtay HukukGenel Kurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K.sayılı kararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K.Sayılı kararları da aynı yöndedir..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Zonguldak İdare Mahkemesi 28/11/2023 tarih veE.2023/2295 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesiile 12/06/1979 tarihli 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"…Davadosyasının incelenmesinden; davacının, davalı kurumabağlı Zonguldak Halk Eğitim Müdürlüklerinde11.12.1989 - 13.02.2014 tarihleri arasında usta öğretici olarakgörev yaptığı, davalı kurum tarafındanhiçbir gerekçe gösterilmeden 13.02.2014 tarihinde işakdinin feshedildiği, bunun üzerine kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle açmış olduğu davada Zonguldak 2.İş Mahkemesi'nin E:2021/50 sayılı dosyasında,"uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yeri olduğu, yargı yolunun HMK 114/1-b maddesinde davaşartı olarak düzenlendiği anlaşılmakla yargıyolu yokluğu nedeniyle" davanın usulden reddine kararverildiği,anılan kararınkesinleştiği, 21/03/2023tarihinde Mahkememiz kaydına giren dilekçeyle yine aynıbiçimde Zonguldak Halk Eğitim Müdürlüklerinde ustaöğretici olarak görev yapmış olduğu dönemeilişkin şimdilik 1.000,00-TL kıdem tazminatınıniş akdinin feshedildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta yukarıdahükmüne yer verilen mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacı yanın talepetmekte olduğu tazminatın İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargıyerindebakılacağı sonucuna varılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesi'nin 21/03/2022 gün ve E:2022/126 K:2022/168 sayılıkararı da bu yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun,01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106.maddesi ile yürürlükten kaldırılan2. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlarbu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.22/05/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı İş MahkemeleriKanunu’nun "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
12.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
14.7036 sayılı Kanun'un "Geçişhükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceverilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16.Raportör-Hâkim Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
17.Dava, Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde ustaöğretici olarak çalıştıktan sonra iş akdifeshedilen davacının, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere toplam 1.000 TL kıdem tazminatının faizi ilebirlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
18.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Zonguldak2. İş Mahkemesinin 27/01/2022 tarih ve E.2021/50, K.2022/82sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Zonguldak İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileZonguldak 2.İş Mahkemesinin 27/01/2022 tarih ve E.2021/50, K.2022/82sayılı sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN