T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/29
KARAR NO : 2024/94
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : D.U
Vekili : Av. M.T.T
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Z.K.Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Ankara Olgunlaşma EnstitüsündeAralık 2006 - 19/01/2018 tarihleri arasında usta öğreticiolarak görev yaptığını, müvekkilinin işakdinin gerekçe gösterilmeksizinsonlandırıldığını ifade ederek, üzerinefazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, 50 TL kıdemtazminatı, 10 TL ihbar tazminatı, 10 TL brüt ücretfarkı alacağı, 10 TL yıllık izin alacağı, 10TL brüt ilave tediye alacağı, 10 TL ayrımcılıktazminatı olmak üzere toplam 100 TL'nin 14/01/2023 tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 9. İş Mahkemesi 13/06/2023 tarih veE.2023/23, K.2023/271 sayılı kararı ile, davanınçözümünün idari yargı alanına girdiğigerekçesiyle yargı yolu dava şartı yokluğundanreddine karar vermiş, tarafların kararı istinaf etmemesiüzerine hüküm kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"Tüm dosyakapsamından; davacının, Milli EğitimBakanlığına bağlı Ankara OlgunlaşmaEnstitüsünde statü hukukuna tabi usta öğretici olarakçalıştığı; bu nedenleuyuşmazlığın çözümününİdari Yargının görev alanında kaldığıanlaşılmaktadır. Bu yönde Yargıtayın emsaliçtihatları istikrar kazanmıştır.
Yapılan yargılama,toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte incelenipdeğerlendirildiğinde davanın idari yargının görevalanında kalması nedeniyle usulden reddine karar vermekgerekmiştir.
Davanınçözümü İdari Yargının görevalanına girdiğinden yargı yolu dava şartı yokluğunedeniyle davanın USULDEN REDDİNE..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı sebebe dayalı olarak 500 TL brütkıdem/iş sonu tazminat alacağı, 250 TL brüt eksiködenen ücret alacağı, 150 brüt yıllık izinalacağı, 100 TL brüt ilave tediye alacağı olmaküzere brüt 1000 TL ödenmesi istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 20. İdare Mahkemesi 16/11/2023 tarih veE.2023/1872 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Uyuşmazlık konusuolayda, Sosyal Güvenlik Kurumunca düzenlenen hizmet dökümüve sunulan diğer belgelerin incelenmesinden Milli EğitimBakanlığı ile Olgunlaşma Enstitüsü arasındaimzalanan protokol uyarınca davacının Milli EğitimBakanlığı'na bağlı okullarda 5510 sayılıKanun'un 4. Maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabiolarak çalıştığı, idareyle aralarındahizmet ilişkisi kurulduğu, usta öğretici olarakçalışmakta iken iş akdinin sonlandırılmasıüzerine kıdem tazminatı ve alacaklarının tazminininistenildiği, talep edilen tazminatların ve diğerişçi alacaklarının 4857 sayılı İşKanunundan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 27/03/2023 tarihli, E.2023/214, K.2023/243 sayılı,27/02/2023 tarihli ve E.2023/65, K.2023/158 sayılı kararları dabu yöndedir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerdegörülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının Ankara Olgunlaşma EnstitüsündeAralık 2006 - 19/01/2018 tarihleri arasında usta öğreticiolarak çalıştığı döneme ilişkinkıdem tazminatı, brüt ücret farkı alacağı,brüt yıllık izin alacağı, brüt ilave tediyealacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının, İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 20. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 9.İş Mahkemesince verilen 13/06/2023 tarih ve E.2023/23, K.2023/271sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 20. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 9.İş Mahkemesince verilen 13/06/2023 tarih ve E.2023/23, K.2023/271sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN