T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/643
KARAR NO : 2024/70
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26/1-a ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 30/4. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında her sefer için (50) uyarma cezası verilmesine ilişkin ihlal tespit tutanağı ile Kanun'un 26/1.a maddesine muhalefet edildiğinden bahisleidari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Taş.Tur. Tic. ve San. Ltd.Şti.
Vekili : Av. O. B
Davalı : Ulaştırma ve AltyapıBakanlığı
Vekili : Av. S.Ö.İ.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Ulaştırmave Altyapı Bakanlığı VII. BölgeMüdürlüğünce yapılan denetim sonucunda,davacı firmanın Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin30/4. maddesini ihlal ettiğinden bahisle, 21/11/2022 tarih UAB-ELK-A ve025386 sıra nolu ihlal tespit tutanağı tutularak, 50 uyarmacezası; yine aynı araç ile ilgili olarak 4925 sayılıKarayolu Taşıma Kanunu'nun 26/1-a maddesi uyarınca, 21/11/2022tarih UAB-A seri 516367 sıra nolu idari para cezası karartutanağı ile 3.230 TL idari para cezası verildiğinindavacıya bildirilmesi üzerine, davacı vekili bututanakların iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliği18/04/2023 tarih ve D.İş No.2022/6976 sayılı kararı ile,idari yaptırım kararlarınına yönelik başvurunun,5326 sayılı Kanun'un 27/8 ve 28/1-bhükümleri uyarıncagörev yönünden reddine karar vermiş, karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Başvuru dilekçesi,idari yaptırım tutanakları, ilgili kurumun cevabı yazıve ekleri ile tüm dosya kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde;aynı eylem sebebiyle idarece araç hakkında trafikten mentutanağı da düzenlendiği; düzenlenen idari paracezasının 5326 sayılı Kanun kapsamında, diğer kanunlardayer alan 'idari tedbirlerden' olması, ilgili Kanun'da aksine birhüküm bulunmadığı sürece, 5326 sayılıKanun'a göre idari para cezalarına karşı Sulh CezaMahkemelerine (Hakimliklerine) başvuruda bulunulabileceği, şayetidari para cezasıyla birlikte, aynı kabahat nedeniyle idariyargıda incelenebilecek idari tedbir mahiyetinde bir yaptırımada karar verilmişse bu kez incelemenin idari yargı mercilerindegörüleceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle somutolayda başvuruya konu edilen uyarma tutanağı karşısındaitiraz hususunda karar vermekle görevli yargı merciinin idariyargı olduğunun anlaşılması, Nitekim benzer olayailişkin Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 28/09/2021 tarih 2021/11449 Esas2021/11401 Karar sayılı ilamının da aynıdoğrultuda olduğu görülmekle; Kabahatler Kanunu'nun 27/8 ve28/1-b maddeleri gereğince başvurunun görev yönündenreddine..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
4.Gaziantep 2. İdare Mahkemesi 22/06/2023 tarih ve E.2023/677, K.2023/1076sayılı kararı ile, davacı tarafından hangiişlem/işlemlerin iptalinin istenildiğinin net bir şekildeortaya konulması, dilekçe ekinde iptali istenilen işlemlerinbir örneğinin eklenmesi ve dilekçenin giriş vesonuç kısımlarının aynı talebe yer verecekşekilde düzenlenmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin buhaliyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarakdüzenlenmediği gerekçesiyle, dava dilekçesinin reddinekarar vermiştir.
5.Davacı vekili bu kez, dilekçe ret kararında belirtileneksiklikler tamamlandıktan sonra dilekçesini yenileyerek, uyarma veidari para cezasının iptali istemiyle davaaçmıştır.
6. Gaziantep 2. İdare Mahkemesi 04/10/2023 tarih veE.2023/2272 sayılı kararı ile, Kabahatler Kanunu'nun5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'unidari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, uyuşmazlığa konu uyarma ve paracezasına ilişkin karara karşı açılandavanın görüm ve çözümünde anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Uyuşmazlıkta,4925 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlananKarayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca davacışirkete verilen para cezası ve uyarma cezasına ilişkinidari yaptırım kararına dayanak oluşturantutanağın 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerleKanun’un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925sayılı Kanun’da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlananYönetmelikte görevli yargı yeri hususunda hükümbulunmadığı, kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yeralmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 3. maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, paracezası ve uyarma cezasına ilişkin karara karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Nitekim; benzer biruyuşmazlıklara ilişkin olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin28/02/2022 tarih ve E:2022/57, K:2022/92 sayılı kararı ve28.05.2020 tarih ve E:2020/281, I K:2020/299 sayılı kararı da buyöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
7.4925 sayılı Karayolu TaşımaKanunu’nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı;karayolu taşımalarını ülke ekonomisiningerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzenive güvenliği sağlamak, taşımacı, acente vetaşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarınıbelirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini,haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolutaşımalarının, diğer taşıma sistemleri ilebirlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini vemevcut imkânların daha yararlı bir şekildekullanılmasını sağlamaktır."
8.4925sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuyaaçık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu veeşya taşımalarını, taşımacıları,taşıma acentelerini, taşıma işlerikomisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini,taşıma işlerinde çalışanlar iletaşımalarda yararlanılan her türlü taşıt,araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıylayapılan taşımalar, genel ve katma bütçelidairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamuiktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılantaşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma GenelKomutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı veEmniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşıtve bunların römorkları ile yapılan taşımalar,lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarlayapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbideğildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ileyüz kilometreye kadar olan şehirlerarasıtaşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafikkomisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgilivaliliklere, belediye sınırları içerisindekişehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göredüzenlenecek yönetmelik esasları dahilindebırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalarile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afetdurumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
9.4925 sayılı Kanun'un "Yetkibelgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti" başlıklı5. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Taşımacılık,acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyatambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi içinBakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur."
10.4925 sayılı Kanun'un"İdarî para cezaları"başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasının (a)bendi şöyledir:
"(Değişik:12/7/2013-6495/32 md.)
Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesine göre yetkibelgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesikapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin TürkLirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetkibelgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirasıidari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saatgeçmeden ikinci bir ceza verilmez."
11.4925 sayılı Kanun'un"Cezauygulaması" başlıklı 27. maddesişöyledir:
" (Değişik:25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamayaUlaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlıkpersoneli, trafik polisi ve zabıtası, trafik polisinin görevalanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarmapersoneli, sınır kapılarında görev yapangümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ilebunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtasıyetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma,geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideleruygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikledüzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, yönetmeliktedüzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idarimüeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
12.08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlananKarayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu”başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelikkapsamına giren taşımacılık, acentelik,taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleriorganizatörlüğü, nakliyat ambarıişletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistikişletmeciliği, dağıtım işletmeciliği,terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacakgerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygunolan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almalarızorunludur."
13.Yönetmeliğin“Taşımacılıkfaaliyetlerinde genel kural” başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"Taşımacılıkfaaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreyekötü etkisi en aza indirilecek, fert, toplum ve çevresağlığı ile bunların güvenliğini olumsuzyönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzdaserbest rekabet ortamında gerçekleştirilir, onaylı zamantarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceğitaşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıttagörevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 ncımaddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 38 incimaddesinin birinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatbaşlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcubilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemineişlemek/iletmek zorundadırlar. "
14.Yönetmeliğin "Taşıtbelgelerine kayıtlı taşıtların kullanılmasıve istisnai haller" başlıklı 30. maddesinin (4)fıkrası şöyledir:
"(4)(Değişik:RG-15/11/2019-30949) A1, B2, D2 ve servistaşımacılığı yapmak üzere D4 yetki belgesiolan yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi eki taşıt belgelerindekayıtlı taşıtlarını, taşıtınkayıtlı olduğu yetki belgesi kapsamı dışındave/veya yetki belgesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerinfaaliyetleri için kullandıramazlar. Bu fıkraya uymayan yetkibelgesi sahiplerine 50 uyarma verilir. Bu fıkraya göre, 1 takvimyılı içerisinde düzenlenen uyarmalardan ilk tebliğedilenin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 günsonrasından başlamak üzere, toplamda tebliğ tarihine bakılmaksızınbeş kez uyarma düzenlenmesi halinde,taşıtın/taşıtların kayıtlı olduğuyetki belgesi iptal edilir."
15.Yönetmeliğin "İhlal veidari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurlarıve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 ncı maddede belirtilengörevliler tarafından idari para cezası ve/veya ihlal tespitinedair tutanak düzenlenir.
(2) Tutanaklar, para cezasıgerektiren kusurlar için idari para cezası karartutanağı, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlaltespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3) Birden fazla kusurun bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı idari para cezasıkarar tutanağı düzenlenir.
(4) Birden fazla mevzuat ihlalininbir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespittutanağı düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak,bu fıkra kapsamında ayrı ayrı düzenlenmesi gerekenihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller vekarşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespit tutanağıolarak düzenlenebilir.
(5) İdari para cezalarınailişkin diğer hususlarda (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığıncayayımlanan mevzuat esas alınır.
(6) Bu maddeye göredüzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir.Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar,Bakanlıkça düzenlenir."
16. Aynı Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı69. maddesi şöyledir:
"(1)(Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizincifıkrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariç olmaküzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrıayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesihalinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve bu süreçihlal giderilinceye kadar tekrarlanır.
(2) 40 ıncı maddenin yirmincifıkrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindekidiğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar,firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olması halinde, her yetkibelgesi için ayrı ayrı uygulanır.
(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40ıncı maddenin yirminci fıkrasının (a) bendindebelirlenen değişiklikleri, kısmen veya toplu olarak aynıTürkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlatarak yasal süresigeçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabuledilir.
(4) Yenileme işlemitamamlanmış yetki belgesi için, yenileme işlemindenönce gerçekleşmiş olan, ancak uyarma verilmemişihlallere ilişkin uyarma verilemez.
(5) Yetki belgesi sahiplerinin, buYönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldırabilmeleriiçin, uyarma başına (Değişikibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1’de belirtilenücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemelerişarttır. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonrauyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl birönceki yıla ilişkin olarak213 sayılı Kanun uyarıncabelirlenen yeniden değerleme oranında her takvim yılıbaşından geçerli olmak üzerearttırılır.
(6) Bakanlıkça, takvimyılı başından itibaren (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re’senyapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilendönem için, 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerini yerinegetirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer)veya TS ISO 39001standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin,kontrolü yapılan yetki belgesi faaliyetleri için, varsa dahaönce verilmiş ve henüz kaldırılmamış olanuyarmalarından, toplam 20 uyarma iptal edilir. Bu fıkranınuygulanması sırasında, iptal edilebilecek toplam uyarmasayısının 20’den az olması halinde, iptal edilecekuyarma sayısı, mevcut olan uyarma sayısı olarakdeğerlendirilir. Ancak, bu fıkraya göre kaldırılmışolan uyarmaların, haksız yere iptal edildiğinin sonradan tespitedilmesi halinde, iptal edilen uyarmalar yeniden verilir.
(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) BuYönetmeliğin 40 ıncı maddesininüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesinin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerle ilgili,Bakanlıkça yapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesiningeçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara 1yıllık süre,
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesisırasında, 17 nci maddenin birinci fıkrasındaki süreyeeklenir. Ancak, bu fıkraya göre verilmiş sürelerinhaksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, verilensüreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17nci maddenin birinci fıkrasındaki sürelerdendüşülür.
(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40ıncı maddenin üçüncü, dördüncüve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529)fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarakU-ETDS’ye;
a) Yapılan sefere ilişkinbilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, seferbaşına (gidiş veya dönüş) 10 adedigeçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere,her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004)Taşıtta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesiveya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10uyarma,
ç) (Ek:RG-16/7/2023-32250)Yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde, yolcununbeyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varışnoktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususungerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadarbildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetkibelgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırımuygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkilettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarmaverilir."
17.Yönetmeliğin "Geçicidurdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70.maddesinin üçüncü ve dördüncüfıkrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibineverilen ve kaldırılmamış olan uyarmalarınsayısının 150 adede ulaşması ve bu hususuntebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarakuyarmaların sayısının 150 adedinin altınadüşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesinin faaliyetigeçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesi kapsamındageçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekli ödemeyiyaparak uyarmaların sayısını 150 adedin altınadüşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerine izin verilir.
(4) 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarının; bir yıl içerisinde 30 kezihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesikapsamındaki faaliyeti üç gün süreyle durdurulur.Sürenin hesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esasalınır."
18.Yönetmeliğin "İdari paracezası ve diğer idari yaptırımların birlikteuygulanması" başlıklı 72. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen idari para cezaları, Kanunda ve buYönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibiidarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari paracezası uygulanır.
(3) Kanun veya buYönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecekkabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeligıyaben işlem tesis eder."
19.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır.”
20.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
21.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
22.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1.ve 8.fıkrası şöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.
(Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
23.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
24.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
25.Dava, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 30/4. maddesinemuhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında her seferiçin (50) uyarma cezası verilmesine ilişkin 21/11/2022 tarihve UAB-ELK-A seri, 025386 sıra numaralı ihlal tespittutanağı ile Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26/1. maddesinemuhalefet edildiğinden bahisle, 21/11/2022 tarih UAB-A seri 516367sıra numaralı idari para cezası karar tutanağı ile3.230 TL idari para cezası verilmesine ilişkin karartutanaklarının iptali istemiyle açılmıştır.
26.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesindesayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
27. 5326 sayılı Kanun’un 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğikurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
28. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğegiren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
29. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmektedir.
30. İncelenen uyuşmazlıkta, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliği uyarınca süreli ya dasüresiz faaliyetin durdurulmasına ilişkin bir idariyaptırım kararının bulunmadığı, aynıveya benzer fiillerin tekrarı ve verilen uyarı cezasıpuanlarının belirli bir sayıya ulaşması halinde buhususun Yönetmeliğin 70. maddesinin üçüncüfıkrası düzenlemesi kapsamında yeni bir tartışmakonusu olabileceği; bu durumda idari para cezasının ve 50 uyarmacezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerleKanun’un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925sayılı Kanun’da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlananYönetmeliktegörevliyargıyerine ve kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
31. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, uyarma ve idari paracezasına ilişkin kararlara karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
32.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Gaziantep 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 18/04/2023 tarih veD.İş No.2022/6976 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Gaziantep 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Gaziantep 1.Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 18/04/2023 tarih veD.İş.No.2022/6976 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Ahmet ARSLAN’ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dava,4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarıncaçıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırımniteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenentutanağın iptali istemiyle açılmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın;İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde; diğer genelhükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde,kabahatler karşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8.fıkrasında ise, İdarî yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında, aynıkişi ile ilgili olarak İdarî yargının görevalanına giren kararların da verilmiş olması halinde;İdarî yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptaliistemiyle birlikte İdarî yargı yerlerindegörüleceği hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen,bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içindeyargısal denetime tabi tutulan idari işlemleroluşturmaktadır.
İdariişlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuranirade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idariişlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmişolması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğüidari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.
İdarimakamların, idari faaliyetin görülmesi sırasındakullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesindenbağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerinerağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkileryaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğitanıdığından, kamu gücününkullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idariyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık,davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69. maddesiuyarınca uyarma cezası verilmesine yönelik olarak tutulan ihlaltespit tutanağından kaynaklanmakta olup; karayolu taşımamevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediğiyükümlülüğün yerine getirilmesininsağlanması için, davalı idarece kamu gücünedayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen davakonusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerine yönelik bir niteliğibulunmamaktadır.
Bunagöre idari yaptırım uyuşmazlığındankaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesisahiplerine yüklediği yükümlülüğünyerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tekyanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemdendoğan uyuşmazlığın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirmektedir.
Açıklanannedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarıncadavanın görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevli olduğundan adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararınakatılmıyoruz.
Üye
Nilgün TAŞ
Üye
Ahmet ARSLAN