T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/83
KARAR NO : 2024/100
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. Nak. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. C.N.D
Davalı : Dilovası BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. M.B
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Dilovası Belediye Başkanlığının 04/01/2023 tarih ve04 sayılı Encümen Kararı ile, ...Mahallesi, ... ada,...parselde konteyner koymak suretiyle tarım amaçlı araziüzerinde ruhsatsız faaliyet gösteren davacı şirkethakkında tutanak tanzim edildiğive 30/11/2022 tarih ve 488sayılı Encümen Kararı ile firmaya konteynerlerıtahliye etmesi için 7 gün süre verilerek 01/12/2022 tarihindeyazı ile adı geçen işletmeye bildirildiği, ancakgeçensüre zarfında firmanın konteynerleri tahliye etmediği,yapılan sayımda alanda halihazırda 370 adet konteynerolduğunun tespit edildiği belirtilerek, davacı şirkete 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca her birkonteyner için 1.295 TL olmak üzere toplam 479.150 TL idari paracezası verilmiştir.
2.Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 31/01/2023 tarih veE.2023/160, K.2023/155sayılı kararı ile, davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinden; Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ... parselde kain taşınmaz üzerinde bulunan konteynerlerintahliye edilmediği, yapılan sayımda alanda halihazırda 370adet konteyner olduğunun tespit edilmesi üzerine davacıya 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre her birkonteyner için 1.295,00-TL olmak üzere toplam 479.150,00-TL paracezası uygulanmasına dair 04.01.2023 tarih ve 04 sayılıEncümen kararının verildiği, anılan Encümenkararının iptali istemiyle de bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Belediye Meclislerincealınan kararlara muhalif hareket edenlere Belediye Encümenitarafından idari para cezasının 5326 sayılı KabahatlerKanunu'na göre verileceği belirtildiğinden ve kesilecek idaripara cezalarına karşı açılacak davaların hangiyargı yerinde açılacağı yönündeayrıca bir hükme yer verilmediğinden, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde, yukarıda yer verilenkanun hükümleri ile yapılan açıklamalarçerçevesinde adli yargı görevli bulunmaktadır..."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda
5. Gebze 1. Sulh Ceza Hâkimliği 12/09/2023tarih ve D. İş No.2023/699 sayılı kararıile, "başvuruya konu idariyaptırım hakkında başvuruyu inceleme görevinin idariyargıya ait olduğu" gerekçesiylebaşvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
"...5326 sayılıyasanın 27/8. maddesi uyarınca idari para cezası hakkındakibaşvuruyu inceleme görevinin idari yargı merciine aitolduğu anlaşılmakla; Hakimliğimiz ile idare mahkemesiarasında görev uyuşmazlığı doğduğundan,görevsizlik kararımızın kesinleşmesi halinde dosyanıngörev uyuşmazlığını çözmek üzereUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerekmişve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
1-Her ne kadar itiraz eden ...Nakliyat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirket vekili tarafından,Dilovası Belediyesi Encümeni'nin 04/01/2023 tarih ve 04 Kararıile uygulanan idari yaptırım kararınınkaldırılması için Hakimliğimizden taleptebulunulmuş ise de; başvuruya konu idari yaptırımhakkında başvuruyu inceleme görevinin idari yargıya aitolduğu. Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi gereğinceHakimliğimizin görevli olmadığı, görevTımahkemenin İdare Mahkemesi olduğu, Hakimliğimizcegörevsizlik veya yetkisizlik kararı verilerek doğrudan idaremahkemesine dosyayı göndermenin İYUK hükümlerinegöre mümkün olmadığı anlaşılmakla;Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince başvuru konusu idariyaptırım kararının Sulh Ceza Hakimliğindeincelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle başvurununREDDİNE,
2-İtiraz edenin 2577Sayılı IYUK'un 9. maddesi uyarınca kararınkesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde Kocaeli İdareMahkemesine dava açılabileceğinin ihtarına (ihtaratyapılamadı),
-Ancak daha önce Kocaeli 2.İdare Mahkemesi'nin 2023/640 Esas sayılı kararı ileGörevsizlik kararı verilerek dosya Hakimliğimizegönderilmiş olmakla, Hakimliğimiz ile bu mahkeme arasındaolumsuz görev uyuşmazlığı doğduğundan,görevsizlik kararımızın kesinleşmesi halindedosyanın yetki uyuşmazlığını çözmeküzere Uyuşmazlık Mahkemesi ne GÖNDERİLMESİNE,..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaçve Kapsam, Tanım, Kanunîlik İlkesi ve Kanunun UygulamaAlanı" üst başlığı altındadüzenlenen "Amaç vekapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda; toplumdüzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı,çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genelilkeler,
b) Kabahatlerkarşılığında uygulanabilecek olan idarîyaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıylakarar alma süreci,
d) İdarîyaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) İdarîyaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkinesaslar,
Belirlenmiş veçeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
7.5326 sayılı Kanun’un"Tanım"başlıklı 2. maddesişöyledir:
“Kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır.”
8.5326sayılı Kanun'un "Genel KanunNiteliği" başlıklı 3. maddesinideğiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un31.maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
9.5326 sayılı Kanun’un“Kanunilikİlkesi” başlıklı 4. maddesişöyledir:
"(1)Hangi fiillerin kabahatoluşturduğu, kanunda açıkçatanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmüniçeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle dedoldurulabilir.
(2)Kabahatkarşılığı olan yaptırımlarıntürü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir."
10.5326 sayılı Kanun'un"Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
11.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesiise şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
12.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir."
13.5326 sayılı Kanun'un “ÇeşitliKabahatler” üst başlığı altındadüzenlenen “Emre aykırıdavranış” başlıklı 32. maddesişöyledir:
“(1) Yetkili makamlartarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî paracezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanundaaçıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765sayılı Türk Ceza Kanununun 526ncı maddesine diğerkanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmışsayılır.”
14.Belediyeencümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göreidari para cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dairhüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkâmı CezaiyeKanunu'nun 1. maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un1. maddesi şöyledir:
“(Değişik:23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümenikararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfındayapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişitarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzdeyirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafındanyerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgilikanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerdeuygulanır.”
B. Yargı Kararı
15.1608 sayılıKanun'un mülga 5.maddesinde; “Ceza kararlarına tebliği tarihindenitibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayanyerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veyayazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıttutularak muterize imza ettirilir. İtirazda sebep gösterilmesişarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlar yapılmamışsayılır. Ticaret ve sanattan men kararıyla paracezasını vermediğinden dolayı hapse değiştirmehükmünün infazı itirazın neticesine karar geribırakılır.” hükmü yer almakta iken,maddenin birinci fıkrasının Anayasayaaykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itirazyoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22/12/2006 tarih,E.2001/26, K.2006/119 sayılı karar ile, “… haklı nedenlerin ve kamu yararınınbulunması halinde idari işlemlere yönelik itirazlarıinceleme görevi yasa koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. Bu çerçevede, belediyelerce uygulanankimi idari yaptırımlara karşı, belediyeteşkilatının yaygınlığına paralel bir idariyargı teşkilatlanmasının söz konusu olmamasınedeniyle sulh ceza mahkemelerine başvuru olanağıtanımasının hak arama özgürlüğünükolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısasürede sonuç alınmasını olanaklıkıldığı ve sayılan hususların sözüedilen itirazları inceleme görevinin adli yargıyabırakılmasının haklı nedenini oluşturduğusonucuna varılmıştır….” demeksuretiyle kanun kuralının Anayasa’ya aykırı olmadığındanbahisle iptal isteminin reddine karar vermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 04/03/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, Dilovası Belediye Başkanlığınca, 5326sayılı Kanun’un 32. maddesi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
19.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
20.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
21.Davanın açıldığı andaki kurallara göregörevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmişise, (davanın açıldığı anda görevli olanve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görevkuralının, değişikliğin yürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
22.Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
23.İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1.maddesine dayanılarak 5326 sayılı Kanun uyarıncadavacının idari para cezası ilecezalandırılmasına karar verildiği, kararın bu haliyle5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Gebze 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 12/09/2023 tarih ve D.İş No.2023/699 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Gebze 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 12/09/2023 tarih ve D.İş No.2023/699 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN