T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/66
KARAR NO : 2024/132
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un 39/3 ve Ek 2/3.a maddeleri uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. K.
Vekili : Av. H. E.
Davalı : Trabzon Valiliği-Trafik Tescil veDenetleme Şube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Trabzon Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,61 .. 577 plaka sayılı aracın ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 29/11/2023tarih veMB-23537031 seri-sıra nolu trafik idari para cezası karartutanağı düzenlenerek, 2918 sayılıKarayollarıTrafik Kanunu’nun 39/3 ve EK-2/3-a maddeleri uyarınca 21.989 TLidari para cezası verilmiş; ayrıca araç trafikten mentutanağı ile de araç 60 gün trafikten men edilerekmuhafaza altına alınmıştır.
2.Davacı vekili idari para cezasının ve aracın 60 güntrafikten men tutanağının iptali istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Trabzon 1. Sulh Ceza Hakimliği 01/12/2023 tarihve D.İş.No. 2023/4993 sayılı kararı ile,idari para cezasının iptali ile birlikte aracın trafikten menkararının da kaldırılmasının talep edilmesinedeniyle, yapılan başvuruyu inceleme görevinin idari yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 3-a,27/8, 28/1-b maddeleri uyarınca itirazın görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
"...5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesinde 'İdarîyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür.'amir hükmü mevcuttur.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin2017/317 Esas ve 2017/362 Karar sayılı içtihadında;'Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce de, idaripara cezası yönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararında verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararınidari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Başvuru konusu olaydaaracın trafikten men edilmesi cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olmadığıanlaşılmıştır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesininbenzer konuda vermiş olduğu 2020/837 Esas ve 2021/5344 Kararsayılı içtihadında belirtildiği üzere; '5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesinde yer alan'İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.'şeklindeki düzenleme karşısında; somut olayda, muterizhakkında Trabzon İl Emniyet Müdürlüğü'nce29/11/2023 tarih ve MB 23537031 sayılı trafik idarî paracezası karar tutanağı düzenlendiği ve 61..577plakalı aracın trafikten 60 gün süre ile men edildiğive muteriz vekili tarafından 30/11/2023 tarihli dilekçesi ile idaripara cezasının iptali ile birlikte trafikten men kararınınkaldırılmasını da talep etmesi nedeni ile başvuruyuinceleme görevinin idari yargı mercilerine ait olduğuanlaşıldığından, bu aşamada hakimliğimizingörevsizliğine (Başvurunun görev yönündenreddine) dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Başvuranın, Trabzonİl Emniyet Müdürlüğünce 29/11/2023 tarih ve MB23537031 seri ve sıra nolu numaralı trafik idari para cezasınave aracın trafikten men kararının kaldırılmasınayönelik itirazının 5326 Sayılı Yasa 3-a, 27/8, 28/1-bhükümleri uyarınca GÖREV YÖNÜNDENREDDİNE..."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5.Trabzon İdare Mahkemesi 26/12/2023 tarih ve E.2023/1457, K.2023/1802sayılı kararı ile,aracınşoförü olan davacıya para cezası verilmesiişlemine karşı ayrı, başka bir kişi adınakayıtlı olan aracın 60 gün süreyle trafikten menedilmesi işlemine karşı ilgili kişi tarafındanayrı dilekçe ile dava açılması gerektiğindenbahisle, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun düzenlenmeyendava dilekçesinin, aynı Kanun'un 5. maddesine uygun şekildedüzenlenerek, her bir işlem için ayrı ayrı davaaçmakta serbest kalmak üzere reddine karar vermiştir.
6.Davacı vekili dilekçesini yenileyerek, sadece idari paracezasının iptali istemiyle dava açmıştır.
7. Trabzon İdare Mahkemesi 12/01/2023 tarih veE.2024/29, K.2024/54 sayılı kararı ile, araçsürücüsü davacı adına idari para cezasıuygulanmasına ilişkin uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün, 5326 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2577 sayılı İYUK'un 15/1-(a) maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarakkarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının sevk ve idaresinde bulunan 61 .. 577plakalı araçla ilgili belediyeden izin ve ruhsatalınmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcutaşımacılığı yapıldığındanbahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK-2/3-amaddesi uyarınca 21.989,00-TL para cezası verilmesine ilişkin29.11.2023 tarih ve MB-23537031 sayılı işlemin tesisedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta,davacının sürücüsü olduğu 61 .. 577plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsatalınmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcutaşımacılığı yapıldığındanbahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK-2/3-amaddesi uyarınca araç sürücüsü davacıya21.989,00-TL para cezası verilmesine ilişkin 29.11.2023 tarih veMB-23537031 sayılı işlem ile aracın 60 günsüreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem tesis edilmesiüzerine davacı tarafından her iki işlemin iptali istemiyleMahkememizde açılan davada verilen 26.12.2023 tarih ve E:2023/1457,K:2023/1802 sayılı kararı ile davacı adına tesis edilenpara cezasına karşı davacı tarafından, aracıntrafikten men edilmesine ilişkin işleme karşı iseişlemden dolayı menfaati ihlal edilen ve bu hususu belgeleriyleortaya koyan kişi tarafından ayrı dilekçe ile davaaçılmak üzere, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesigereğince dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bununüzerine davacı tarafından, kendisine 21.989,00-TL paracezası verilmesine ilişkin 29.11.2023 tarih ve MB-23537031sayılı işlemin iptali istemiyle iş bu davanınaçıldığı görülmektedir.
Bu durumda, 61 .. 577 plakalıaracın sürücüsü olan davacıya uygulanan trafikpara cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşıldığından, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden ve 5326 sayılı Yasa'nın 27/8. maddesikapsamında değerlendirilecek nitelikte davacı hakkındatesis edilmiş, idari yargının görev alanına giren vedava konusu edilmiş başkaca bir işlem debulunmadığından, idari para cezasına karşıaçılan iş bu davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı fıkrası uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmügereğince davanın görev yönünden reddine..."
III. İLGİLİ HUKUK
8.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü belgelerine aitesaslar" başlıklı 39. maddesişöyledir:
"(Değişik:12/7/2013-6495/16 md.)
Sürücü belgesisahiplerinin, sürücü belgelerinin sınıfınagöre sürmeye yetkili oldukları araçlar ile Türkvatandaşlarının ve yabancıların dışülkelerden aldıkları sürücü belgelerininülkemiz sürücü belgeleri ile değiştirilmesine vedış ülkelerden aldıkları sürücübelgeleriyle ülkemizde araç kullanmalarına ilişkin usulve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Sürücü belgesisahiplerinin, sürücü belgelerinin sınıfınagöre sürmeye yetkili oldukları araçlarındışındaki araçları sürmeleri yasaktır. Bufıkra hükmüne aykırı hareket edensürücüye 700 Türk Lirası idari para cezasıverilir. Bu kişilere araç kullandıran araç sahibine detescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezasıverilir.
Sürücü belgelerisüreli olarak verilir. Belgelerin geçerlilik süreleri,yenilenmesinde aranacak şartlar ile diğer usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir. Bu şekilde yenilenen sürücübelgelerinden harç alınmaz. Geçerlilik süresi dolansürücü belgesi ile araç kullanan sürücüye343 Türk Lirası idari para cezası verilir vesürücü belgesi geri alınır.
Dış ülkelerdenaldıkları sürücü belgeleri ile yönetmeliktebelirtilen süre ve şartlara aykırı olarak araçkullananlar hakkında her seferinde 343 Türk Lirası idari paracezası verilir."
9.2918 sayılı Kanun'un “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgilibelediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatıalmadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırlarıdâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın(a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türklirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihtenitibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürühâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
10.5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genelkanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
11.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
12.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
13.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine, son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
16.Dava, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 39/3 ve Ek2/3-a maddeleri uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
17.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında;idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde,idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
18.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
19.Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
20.Buna göre, Uyuşmazlık Mahkemesince aynı maddi olaynedeniyle ve aynı araç ile ilgili olarak verilen aracıntrafikten men edilmesi kararına karşı, davacı veyaaraç maliki tarafından idari yargı yerinde davaaçılıp açılmadığı hususumahkemesinden sorulmuş, mahkemenin 16/02/2024 tarihli cevabiyazısında "araç sahibiC. K. ya da şoför M. K. tarafından ayrıca aracıntrafikten men edilmesine ilişkin dava açılmadığı"bildirilmiştir.
21.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nundeğişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası bir arada değerlendirildiğinde, 2918sayılı Kanun’un 39/3 ve Ek 2/3.a maddeleri uyarıncaverilen idari para cezasına karşı açılandavanın çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Trabzon 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01/12/2023 tarih ve D.İş.No.2023/4993 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Trabzon 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01/12/2023 tarih ve D.İş.No.2023/4993 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN