T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/638
KARAR NO : 2024/124
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Davacının davalı bakanlık bünyesinde faaliyet gösteren A. Olgunlaştırma Enstitüsündeusta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B. G.
Vekili : Av. M. T. T.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. H. Ö.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin14/10/2014 tarihinde davalı MilliEğitim Bakanlığına bağlı Ankara OlgunlaşmaEnstitüsünde ve oluşturulan atölyelerde ustaöğretici olarak çalışmayabaşladığını, iş akdinin 23/07/2018 tarihindesonlandırıldığını, iş akdisonlandırılmadan önce almış olduğu sonücretin (Şubat 2018) 2.431,52 TL olduğunu ifade ederek, fazlayailişkin haklarının saklı kalması kaydı ile 1.300TL kıdem tazminatı, 1.300 TL eksik ödenen ücret /ücretfarkı, 800 TL yıllık izin ve 1.300 TL ilave tediyealacağının işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilebirlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçımıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Ankara 22. İş Mahkemesi 18/04/2023 tarih ve E.2022/303, K.2023/273sayılı kararı ile, davanınkısmen kabulüne karar vermiş, bu karara karşıistinafisteminde bulunulmuştur.
3.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 07/07/2023 tarih veE.2023/2019, K.2020/2545 sayılı kararıile,uyuşmazlığın çözüm yerininidariyargı olduğu ve mahkemece 6100 sayılı HMK’nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmamasısebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddinekarar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, mahkeme kararınınkaldırılarakbir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. Kararınilgili kısmışöyledir :
''...Dosyaiçeriğine göre davacının, davalı nezdindeçalışması için 657 sayılı Kanun'un 89uncu maddesinde belirtilen statü içinde ve Kaymakamlıkonayı ile görevlendirilmiş olduğuanlaşılmaktadır. Şu hâlde davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunduğundan sözedilemeyecektir. Bu durumda aradaki hukuki ilişki işsözleşmesi, bir başka anlatımla işçiişveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğinden taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tâbi olduğununkabulü gerekmektedir.
Bu maddi ve hukuki olgularagöre uyuşmazlığın çözüm yeri idariyargı olup Mahkemecedavanın yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığınesası hakkında karar verilmesi hatalıdır.
Yukarıda yer alan maddi vehukuki açıklamalar ışığında, davalıKurum vekilinin istinaf başvurusunun açıklanangerekçeyle kabulü ile mahkeme kararının 6100 sayılıHMK’nın 353/1-a.4 maddesi uyarınca kaldırılmasınave davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olarak kararverilmiştir...''
4. Ankara 22. İş Mahkemesi 12/09/2023 tarih veE.2023/397, K.2023/525 sayılı kararı ile, davakonusunun idari yargının görev alanına girmesi nedeniyledava şartı yönünden davanın usulen reddine kararvermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir :
''...Ankara Bölge Adliye Mahkemesi tarafındankaldırma kararında belirtildiği üzere, dosyaiçeriğine göre davacının, davalı nezdindeçalışması için 657 sayılı Kanun'un 89uncu maddesinde belirtilen statü içinde ve Kaymakamlıkonayı ile görevlendirilmiş olduğu anlaşıldığından,davacı ile davalı arasında iş sözleşmesibulunmadığından, taraflar arasındaki işçiişveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğinden taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tâbi olduğu kabuledilmiştir. Bu kapsamda uyuşmazlığınçözüm yeri idari yargı olduğu kabul edilerekdavanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddinekarar verilmiştir...''
5.Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin haklarının saklıkalması kaydı ile 500 TL kıdem tazminatı, 250 TL eksiködenen ücret / ücret farkı, 150 TL yıllık izin ve100 TL ilave tediye alacağının işleyecek en yüksekbanka mevduat faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Ankara 8. İdare Mahkemesi 20/10/2023 tarih ve E.2023/1851sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Bakılanuyuşmazlıkta, davacının; davalı idare bünyesindefaaliyet gösteren Ankara Olgunlaşma Enstitüsü mezunu olup,14/10/2014 tarihinde de Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde hizmetakdiyle çalışmaya başladığı, busüreçte el sanatları teknolojisi alanında hizmettebulunup makine nakışı üretimi yaptığı,kendisine hafta tatili ve resmi tatillerde fiilençalışmaları karşılığı ücretödemesi yapılmadığı, yıllık izinücretleri ve ek tediyelerinin verilmediği, bu doğrultudadiğer çalışanlara oranla kendisine ücret vediğer haklar konusunda eşit davranılmadığı veayrımcılık yasağının ihlal edildiğiiddiasıyla ödenmeyen kıdem, yıllık izin, eksiködenen ücret, ilave tediye alacaklarının ödenmesiistemiyle Ankara 22. İş Mahkemesinin E:2022/303 sayılıdosyasında açılan davada Mahkemenin 18.04.2023 tarih veK:2023/273 sayılı kararıyla davanın kısmenkabulüne karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerineAnkara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 07.07.2023 tarih veE.2023/2019-K.2023/2545 sayılı kararıyla Ankara 22. İşMahkemesi'nin 18.04.2023 tarih ve E.2022/303-K.2023/273 sayılıkararının "uyuşmazlığın idari yargıyerinde görülmesi gerektiği" gerekçesiylekaldırıldığı, Ankara 22. İş Mahkemesincekaldırma kararına uyularak 12.09.2023 tarih ve E.2023/397,K:2023/525sayılı kararıyla söz konusuuyuşmazlığın "657 sayılı DevletMemurları Kanununun 89. maddesinde düzenlenen statüiçinde ve Kaymakamlık onayı ile görevlendirmeyapıldığından idari yargının görevliolduğu" gerekçesiyle davanın görevyönünden reddedildiği ve bu kararın 05.10.2023 tarihindekesinleştiği, akabinde davacı tarafından 15.10.2023tarihinde Mahkememizde iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesindendavacı ile davalı idare arasındaki ilişkinin 4857sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan bir işilişkisi olduğu ve bu minvalde davacının iş akdinin4857 sayılı Kanun uyarınca sona ermesi üzerine, talepedilen tazminat ve ücretlerine ilişkinuyuşmazlığın yine 4857 sayılı İşKanunu'ndan kaynaklandığı anlaşılmakla,uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı (İş Mahkemeleri)mercilerinin görevli olduğuanlaşıldığından,Mahkememizde açılan davanıngörev yönünden reddi gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin 27/02/2023 tarih, E.2023/65-K.2023/158 sayılıkararı ile 10/07/2023 tarih, E.2023/349-K.2023/526 sayılıkararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
7.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
8.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
9.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
10.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıylailgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
12.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri, işverenler,işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedekibildirim gününe bakılmaksızın bu Kanunhükümleri ile bağlı olurlar."
13.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılıAdlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
15.7036 sayılı Kanun’un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
16.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
17.7036 sayılı Kanun’un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
20.Dava, davacının davalı bakanlık bünyesindeki A.Olgunlaştırma Enstitüsünde 14/10/2014 - 23/07/2018tarihleri arasında, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı, eksik ödenen ücret alacağı, ilavetediyeücreti ve yıllık izin ücretinin faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
21.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 22.İş Mahkemesinin 12/09/2023 tarih ve E.2023/397, K.2023/525sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 8. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 22.İş Mahkemesinin 12/09/2023 tarih ve E.2023/397, K.2023/525sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN