T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/86
KARAR NO : 2024/106
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Gazi Mustafa Kemal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü Uygulama Otelinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İ. K.
Vekili : Av. E. S.
Davalı : Balıkesir İl Milli EğitimMüdürlüğü
Vekili : Av. C. Ş.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı müdürlükbünyesindeki Gazi Mustafa Kemal Mesleki ve Teknik Anadolu LisesiMüdürlüğü Uygulama Otelinde 17/08/2021 - 30/08/2023tarihleri arasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 30/08/2023 tarihinde iş akdinin davalıtarafından sona erdirildiğini, ilave tediye alacağına hakkazandığını, ancak ödenmediğini,çalışma süresi boyunca yıllık izinkullandırılmadığını, hafta tatilindeçalıştığını, resmi tatil ve millibayramlarda sürekli çalıştığını, dinibayramlarda yalnızca 1 gün izin kullandığını,diğer günlerde çalıştığını,ancak ödemesinin yapılmadığını, sürekliolarak mesaiye kaldığını ileri sürerek fazlayailişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile, 100 TLkıdem tazminatı, 100 TL ilave tediye alacağı, 100 TLyıllık ücretli izin, 100 TL hafta tatili ücreti, 100 TLulusal bayram ve genel tatil ücreti, 100 TL fazla çalışmaücreti alacaklarının, faiziyle birlikte tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Balıkesir 2. İş Mahkemesi 31/10/2023tarih ve E.2023/330, K.2023/348 sayılı kararı ile,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b ve 115/2.maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Somut olayda, davalıyabağlı Gazi Mustafa Kemal Mesleki ve Teknik Anadolu LisesiMüdürlüğü'nde Devlet Memurları Kanunu'nun89.maddesine tabi olarak birim saat ücreti karşılığındaçalıştığı ihtilafsızdır. Bununyanında 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiğiyetkiye dayanılarak hazırlanan Esaslarda, ders görevialacakların taşıması gereken nitelikler, görevealınma, çalışma koşulları ile yapılacaködemeler önceden düzenlenmiş, idareye göreve alma vesonlandırma gibi konularda üstün yetkiler verilmiştir.
Yukarıda yapılanaçıklamalardan da anlaşıldığı üzeretaraflar arasında bir iş sözleşmesininvarlığından bahsetmek mümkün olmadığı,davacı ile Bakanlığa bağlı Gazi Mustafa Kemal Meslekive Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü arasındakiilişkinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalıolduğu, göreve alınma, çalışmakoşulları ile ödenecek ücretin statü hukukuiçinde düzenlendiği sabittir. Yargıtay Hukuk GenelKurulu'nun 2019/9-786 Esas 2021/1518 Karar sayılıiçtihatı da bu doğrultudadır. Ayrıca, SosyalGüvenlik Hukuku açısından primlerin 5510 sayılıKanun'un 4/a maddesi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu’naödenmesi, davacının özel hukuk kapsamındasözleşme ile çalıştığınıgöstermez (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 30.11.2021 tarih,2019/9-786 esas, 2021/1518 karar sayılı kararı; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 16.06.2020 tarih, 2016/19230 esas, 2020/6243 kararsayılı kararı). Bu nedenlerle davacının ustaöğretici görevi ile Mesleki ve Teknik Anadolu LisesiMüdürlüğü Uygulama Oteli'ndekiçalışmasının iş sözleşmesinedayanmadığı, usta öğreticinin 4857 sayılıKanun kapsamında işçi sayılmadığı,taraflar arasındaki ilişkinin, statü hukuku kapsamında 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. Maddesihükümlerine dahil olduğu, ihtilafında idariyargının görevlerinden olduğu, mahkememizce HMK'nın114/1 -b, 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddinekarar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur. ( Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2019/7838Esas , 2019/22193 Karar sayılı ilamı, Yargıtay 9. HukukDairesi 2017/12988 Esas, 2019/15689 Karar sayılı ilamları, BursaBAM 3. Hukuk Dairesi'nin 2023/1575 Esas, 2023/1742 Karar sayılı ilamıda bu yöndedir.)
HÜKÜM;
Dava konusu uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğundan, HMK'nın114/1-b, 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolu caiz olmamasınedeniyle davanın usulden REDDİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Balıkesir 1. İdare Mahkemesi 10/01/2024tarih ve E.2023/1491 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dosya dosyasınınincelenmesinden; davacı tarafından. Milli EğitimBakanlığına bağlı Gazi Mustafa Kemal Mesleki ve TeknikAnadolu Lisesi Müdürlüğü Uygulama Otelinde ustaöğretici olarak görev yapmakta iken işsözleşmesinin emeklilik nedeniyle "08" kod ile fesihettiği ve fesih sonrası Kanun'dan doğan haklarınıtalep etmesine rağmen alamadığı ileri sürülerekilgili döneme ilişkin 100 TL kıdem tazminatı, 100 TL tediyealacağı 100 TL yıllık ücretli izinalacağı,100 TL hafta tatil ücreti alacağı, 100 TLUlusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) alacağı ve 100 TL fazlaçalışma ücreti alacağı olmak üzereşimdilik toplam 600,00-TL'nin faiziyle birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle Balıkesir 2. İş Mahkemesi Hakimliğindealacak davası açtığı, anılan Hakimliğin31.10.2023 tarih ve E:2023/330, K:2023/348 sayılı kararı ile;uyuşmazlığın İdari Yargının görevalanına girmesi nedeniyle yargı yolunun caiz olmadığıgerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği ve bukararın da 04.12.2023 tarihinde kesinleşmesi üzerineMahkememizde bakılan iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta;davacının her ne kadar "usta öğretici"unvanı taşısa da idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu ve bu ilişkinin taraflar arasında yapılansözleşme ve bu sözleşmeye bağlı olarakİş Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyleyürütüldüğü, talep edilen tazminat kalemlerininde İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu, kamugücü kullanılmak suretiyle idarece tek yanlı olarak tesisedilen işlem veya eylemden kaynaklanmadığı dikkatealındığında, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün özel hukukhükümlerine göre Adli Yargı Makamlarınıngörevine girdiği sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı müdürlükbünyesindekiGazi Mustafa Kemal Mesleki ve Teknik Anadolu LisesiMüdürlüğü Uygulama Otelinde 17/08/2021 - 30/08/2023tarihleri arasında, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı, ilave tediye alacağı, yıllık ücretliizin alacağı, hafta tatili ücreti alacağı, ulusalbayram ve genel tatil ücreti alacağı, fazlaçalışma ücreti alacağının faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen alacakların, İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileBalıkesir 2. İş Mahkemesince verilen 31/10/2023 tarih veE.2023/330, K.2023/348 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBalıkesir 2. İş Mahkemesince verilen 31/10/2023 tarih veE.2023/330, K.2023/348 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN