T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/39
KARAR NO : 2024/87
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacının Ankara Olgunlaşma Enstitüsü ve Zübeyde Hanım Kız Meslek Lisesinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatı ve diğerparasal haklarınınödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Y.D
Vekili : Av. B.İ
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. G.E.D
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 16/12/2002 - 30/06/2017 tarihleriarasında Ankara Olgunlaşma Enstitüsü ve ZübeydeHanım Kız Meslek Lisesinde usta öğretici olarak görevyaptığını, 30/06/2017 tarihinde iş akdiningerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 3.500 TLkıdem tazminatı12/03/2018 tarihinden itibaren işletilecekmevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte, fazlasüreler ile çalışma alacağınakarşılık 100 TL'nin, fazla çalışmaücretlerine karşılık 100 TL'nin, ilave tediyealacağına karşılık 100 TL'nin, ulusal bayram ve geneltatil günlerinde yaptığı çalışma alacağınakarşılık 100 TL'nin, yıllık izin alacağınakarşılık 100 TL'nin, asgari geçim indirimialacağına karşılık 100 TL'nin 06/11/2020 tarihindenitibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmış, 03/01/2021 tarihlidilekçesiyle ıslahisteminde bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 58. İş Mahkemesi27/01/2022 tarih ve E.2021/379, K.2022/88 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanınkabulüne karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 14/06/2023tarih ve E.2022/1034, K.2023/2592 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu, mahkemece dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken,uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesininhatalı olduğundan, HMK'nın 353/1-a.4 maddesi uyarınca ilkderece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, sairistinaf nedenleri incelenmeksizin dosyanın yeniden görülmesiiçin Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak karar vermiştir.
3. Ankara 58. İş Mahkemesi 05/09/2023 tarih veE.2023/316, K.2023/464 sayılı kararı ile, taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu, aradakihukuki ilişkinin iş sözleşmesi,işçi-işveren ilişkisi olmadığı,uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"Dava, işçilikalacaklarının tahsili istemine ilişkindir. Taraflararasında, davaya bakma görevinin iş mahkemesine mi yoksa idaremahkemesine mi ait olduğu noktasında uyuşmazlıkbulunmaktadır. Mahkememizce verilen ilk kararda davanın esasınagirilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiği, istinafincelemesi sonucu ise mahkememizce verilen ilk kararının ortadankaldırılmasına karar verildiğigörülmüştür. Kaldırma kararı doğrultusundayargı yolunun caiz olup olmadığı hususu yenidendeğerlendirmek gerekmiştir.
Somut olayda, BAM kararında dabelirtildiği üzere, davacının ücretli ustaöğretici olarak İl Milli EğitimMüdürlüğü’nün istemi veKaymakamlığın onayı ile görevlendirildiği,davacıya ücretlerinin 657 Sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyle ödendiğianlaşılmaktadır. Davacının sosyal güvenlik hukukuyönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamında olması işsözleşmesi ile çalıştığınıgöstermeyecektir. Bu halde taraflar arasındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir. Aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilmesimümkün olamayacaktır. Bu açıklamalarkapsamında, uyuşmazlığın çözüm yeriidari yargı olup, davanın, dava şartı (yargı yolununcaiz olması gerektiğine yönelik dava şartı)yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesigerekmiş..."
4.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Ankara 4. İdare Mahkemesi 05/12/2023 tarih veE.2023/2101 sayılı kararı ile, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi ileUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…'Davacının,davalı idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, buhizmet ilişkisine dayanılarak talep edilen kıdem tazminatıve diğer alacakların, İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 27/03/2023 tarih ve E:2023/214, K:2023/243 sayılı ve19/06/2023 tarih ve E:2023/372, K:2023/472 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanan nedenlerleadli yargının görev alanına giren davanın, 2577sayılı Yasanın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarıncagörev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca önceki görevsizlikkararma ilişkin dava dosyası ile birlikte davadosyalarının, görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceyekadar ertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
7.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
9.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
16.7036 sayılı Kanun'un "Geçişhükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adliyargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacının Ankara Olgunlaşma Enstitüsü veZübeyde Hanım Kız Meslek Lisesinde usta öğreticiolarak çalışmakta iken, iş aktinin feshedildiğinibelirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzeretoplam 4.100 TL işçilik alacakları ve kıdemtazminatının faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
20.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve diğer parasalalacaklarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
21.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 58.İş Mahkemesinin 05/09/2023 tarih ve E.2023/316, K.2023/464sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Ankara 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 58.İş Mahkemesinin 05/09/2023 tarih ve E.2023/316, K.2023/464sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN